Vandaag kreeg pas inzicht in wat het Panorapark behelst , dat ik er wat van kan vinden.
Dossier PanoramaPark (Tweede Groene Ring), Leiden
Samengesteld 24 september 2026. Alle overheidsteksten hieronder zijn letterlijk overgenomen uit de genoemde bron. Teksten van ontwerpbureaus en media zijn auteursrechtelijk beschermd; die staan in deel C met link en beschrijving.
Inhoud
- A. Bronnenoverzicht en status
- B. Integrale overheidsteksten
- B1. Europese aankondiging prijsvraag (TED 295386-2024)
- B2. Volkshuisvestingsprogramma 2025-2030, Bijlage V: Bijdrage Panoramapark (€ 5.000 per woning)
- B3. Programmabegroting 2026: PanoramaPark-passages en investeringskredieten
- B4. Jaarstukken 2025: PanoramaPark-passages, onderbesteding, krediet Zijloever
- B5. Eerste Voortgangsrapportage 2026: stand PanoramaPark
- B6. Gemeentelijke nieuwsberichten 2023-2026
- C. Aanbiedingen van de drie finalisten (links, beschrijving)
- D. Betrokken partijen en personen
- E. Tijdlijn
- F. Wat niet bereikbaar is en hoe het te krijgen
A. Bronnenoverzicht en status
| Nr | Document | Bron | Status |
|---|---|---|---|
| 1 | TED-aankondiging prijsvraag 295386-2024 | ted.europa.eu/de/notice/-/detail/295386-2024; volledige tekst gespiegeld op wettbewerbe-aktuell.de/ausschreibung/tweede-groene-ring-leiden-340649 | Integraal opgenomen (B1) |
| 2 | Resultaat prijsvraag (winnaar) | wettbewerbe-aktuell.de/ergebnis/tweede-groene-ring-leiden-340649 | Opgenomen (B1) |
| 3 | Reglement prijsvraag (hoofdstuk 5 = planning) | tenderned.nl/aankondigingen/overzicht/336639 | Niet bereikbaar (JavaScript). Zie F |
| 4 | Volkshuisvestingsprogramma Leiden 2025-2030, Bijlage V | lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR740537/1 | Integraal opgenomen (B2) |
| 5 | Programmabegroting 2026, programma 5 | programmabegroting.leiden.nl/beleidsbegroting/programmaplan/omgevingskwaliteit | Relevante delen letterlijk (B3) |
| 6 | Programmabegroting 2026, programma 3 Economie | programmabegroting.leiden.nl/beleidsbegroting/programmaplan/economie | Passage (B3) |
| 7 | Jaarstukken 2025, programma 5 | jaarstukken.leiden.nl/jaarverslag/programmaverantwoording/omgevingskwaliteit | Relevante delen letterlijk (B4) |
| 8 | Jaarstukken 2025, programma 8 | jaarstukken.leiden.nl/jaarverslag/programmaverantwoording/cultuur-sport-en-recreatie | Passage (B4) |
| 9 | Eerste Voortgangsrapportage 2026 | bestuursrapportage.leiden.nl/beleidsrealisatie-begroting-2026/omgevingskwaliteit/stand-van-zaken-bij-voortgangsrapportage | Letterlijk (B5) |
| 10 | Nieuwsberichten gemeente | gemeente.leiden.nl (zie B6) | Letterlijk (B6) |
| 11 | Posters drie finalisten (pdf) | sleutelstad.nl/wp-content/uploads/2025/02/A-Landschapsraad-poster.pdf, B-PanoramaPark-poster.pdf, C-Leidse-Lint-poster.pdf | Gelezen; beschrijving in C |
| 12 | Procesaanpak 2023 (VINU) | vinu.nl/nieuws/leiden-werkt-aan-een-tweede-groene-ring/ ; vinu.nl/opdrachten/van-plan-tot-park/ | Beschrijving in D |
| 13 | Collegebesluit procesaanpak juni 2023 en overige raadsstukken | leiden.qualigraf.nl (vroeger leiden.parlaeus.nl) | Niet bereikbaar (JavaScript). Zie F |
| 14 | DoeMee-projectpagina met stemuitslag | doemee.leiden.nl/projects/tweede-groene-ring | Niet bereikbaar (JavaScript). Zie F |
B. Integrale overheidsteksten
B1. Europese aankondiging prijsvraag — TED 295386-2024
Publicatie: OJ S 97/2024, 21-05-2024. Verzonden 17-05-2024. Intern kenmerk gemeente: A08.421.2024. Procedurekenmerk: 048eeb39-16dc-42e5-8b8b-e940f999380b. Rechtsgrondslag: Richtlijn 2014/24/EU. CPV 71400000 (stedenbouw en landschapsarchitectuur), aanvullend 45112700 (landschapswerk). Procedure: niet-openbaar, twee ronden. Aanmelddeadline: 28-08-2024 11:00. Uiterste datum vragen: 26-06-2024 10:00. Beoogde uitnodiging ronde 2: 16-10-2024. Juryzitting: 26-03-2025. Toelating: EU/EER. Taal: Nederlands. Varianten niet toegestaan. Niet uit EU-middelen gefinancierd.
Beschrijving (letterlijk): Tweede groene ring Leiden Leiden zoekt veelzijdige teams met creatieve en vakkundige denkers voor de Tweede groene ring. Wij vragen, middels een ideeënprijsvraag, aan de teams een overtuigend concept voor de Tweede groene ring, waarbij het historische, waterrijke en kennisintensieve karakter van de stad prominent naar voren komt. Dit concept vormt de komende jaren de basis voor verdere uitwerking en realisatie van de diverse deelgebieden op de Tweede groene ring. Dit pakken we in samenspraak met de stad op. Totdat het nieuwe concept bekend is gebruikt de gemeente de Tweede groene ring als werktitel. De prijsvraag wordt georganiseerd door de gemeente Leiden met medewerking van het stadsteam. Dit stadsteam bestaat uit betrokken bewoners en professionals uit Leiden en omgeving die met hun vak- en stadskennis een belangrijke bijdrage leveren aan de prijsvraag, en daarmee aan de Tweede groene ring. De procedure betreft een openbare ideeënprijsvraag in twee ronden.
Centrale elementen van de procedure (letterlijk): De procedure betreft een openbare ideeënprijsvraag in twee ronden. In de eerste ronde van de prijsvraag kunt u in teamverband een inzending doen en wordt aan deelnemers gevraagd om een beknopte visie op de opgave in te zenden. De inzending en de teams moeten voldoen aan de voorwaarden zoals worden gesteld in deze prijsvraag. Er wordt in de eerste ronde een beperkte inspanning gevraagd. Hier staat geen vergoeding tegenover. De eerste ronde verloopt anoniem. De inzendingen worden beoordeeld door de jury die maximaal 6 teams selecteert voor een pitch en vervolgens drie teams selecteert voor deelname aan de tweede ronde. In de tweede ronde worden de winnende teams uitgenodigd om hun eerste idee voor het concept verder uit te werken. Hiervoor stelt de gemeente een tegemoetkoming beschikbaar van € 20.000,- (excl. BTW) per geselecteerd team. De uitgewerkte inzendingen worden beoordeeld door de jury, die naar haar oordeel de beste inzending aanwijst. Ook wordt een publieksconsultatie georganiseerd, waarvan de uitkomst als advies aan de jury wordt meegegeven. De inzendingen worden in beide rondes beoordeeld door een jury bestaande uit experts, leden van het Stadsteam, medewerkers van de gemeente en een voorzitter. De gemeente Leiden heeft de intentie om de winnaar van de prijsvraag bij (een deel van) het vervolgproces te betrekken. De gemeente Leiden heeft het recht om conform artikel 2.34 Aanbestedingswet een vervolgopdracht te gunnen aan het winnende team van de prijsvraag. Mogelijke vervolgopdrachten kunnen bijvoorbeeld zijn: • verdieping concept, • vormgeven participatieproces, • uitwerken ontwikkelstrategie, • voorstellen beeldtaal.
Looptijd (letterlijk): De prijsvraag is de hoofdopdracht. Vervolg opdrachten hebben niet een specifieke looptijd. Looptijd ingevuld is fictief.
Selectiecriteria ronde 1 (letterlijk):
- S1 Herkenbaar en dragend — In hoeverre is de visie voor de groene ring herkenbaar en dragend op niveau van de stad.
- S2 Meerwaarde en koppeling doelen — In hoeverre geeft de visie een toegevoegde waarde aan de stad Leiden en haar inwoners mens, plant en dier. In hoeverre is de visie gekoppeld aan de doelen van de Tweede groene ring.
- S3 Overtuigend en inspirerend — In hoeverre is de visie overtuigend en inspirerend. In hoeverre spreekt de nieuwe naam voor de Tweede groene ring aan.
- Minimaal en maximaal aantal teams voor ronde 2: 3.
Gunningscriteria ronde 2 (letterlijk, met gewicht):
- Krachtig — 40 punten. • In hoeverre is het concept voor de Tweede groene ring herkenbaar met een eigen identiteit en is deze sturend op niveau van de stad. • In hoeverre geeft het concept een toegevoegde waarde aan de stad Leiden in relatie tot de (en regio) en haar inwoners mens, plant en dier. • In hoeverre verbindt en koppelt het concept voor de Tweede groene ring gebieden op de ring vanzelfsprekend aan elkaar • In hoeverre is het concept gekoppeld aan de doelen van de Tweede groene ring.
- Aansprekend — 10 punten. In hoeverre is het concept overtuigend, prikkelend, aansprekend en/of onderscheidend.
- Dragend — 30 punten. • In hoeverre blijft de Tweede groene ring bij deeluitwerkingen herkenbaar, en kan het tegelijkertijd flexibel uitgewerkt worden. • In hoeverre biedt het concept duidelijkheid over vaste componenten en wisselende ingrediënten voor de Tweede groene ring. • In hoeverre geeft het concept de mogelijkheid tot gebiedsgerichte uitwerking voor de wijken waar de Ring doorheen voert.
- Ontwikkelstrategie — 20 punten. • Is het een realistisch en haalbaar concept? • Is het gefaseerd uitvoerbaar – en over welke periode?
Wedstrijdvoorwaarden: De beslissing van de jury is bindend voor de aanbestedende dienst. Waarde van de prijs: € 20.000,00. Elke dienstenopdracht na de prijsvraag wordt gegund aan een van de winnaars van de prijsvraag.
Contact aanbesteding: Gemeente Leiden, mw. L. van den Bosch, Team inkoop- en aanbestedingsadvies (Leidse regio), aanbestedingen@leidse-regio.nl, 06 211 894 17. Registratienummer gemeente 292140280, Tweelingstraat 4, 2312 LX Leiden. Beroepsinstantie: Rechtbank ‘s-Gravenhage.
Resultaat (wettbewerbe-aktuell, bijgewerkt 19-05-2025): Winnaar: Polyfern landscape architects B.V., Utrecht. Procedure: niet-openbare ideeënprijsvraag in twee ronden.
Afgeleide bedragen: 3 finalisten × € 20.000 = € 60.000 excl. btw aan tegemoetkomingen in ronde 2. Ronde 1 onbetaald.
B2. Volkshuisvestingsprogramma Leiden 2025-2030 — Bijlage V (integraal)
Bron: Omgevingsprogramma Volkshuisvestingsprogramma Leiden 2025-2030, CVDR740537, geldend vanaf 15-06-2025. Vastgesteld door het college.
Relevante passage uit hoofdstuk 3.4 (letterlijk): Bijdrage Groen-Blauw raamwerk. We kiezen in Leiden voor verdichting om het waardevolle landschap rondom de stad zo veel mogelijk vrij te houden van bebouwing. We verdichten op zo’n manier dat de stad aantrekkelijk blijft. Hiervoor versterken we de groen-blauwe structuur omdat de waterlopen en groengebieden intensiever gebruik worden met het groeien van het aantal inwoners. Daarom vragen we op grond van artikel 13.22 van de Omgevingswet een bijdrage aan ontwikkelende partijen om deze structuur te versterken. Dit artikel biedt de mogelijkheid om een financiële bijdrage af te spreken voor ontwikkelingen die het publieke belang dienen. In de bijlage V is terug te lezen op welke wijze we hier invulling aan geven, inclusief de methode van berekening.
Bijlage V Bijdrage Panoramapark door ontwikkelende partijen
1 Inleiding
Om te voorzien in de eerder benoemde vraag naar woningen en om tegelijkertijd het waardevolle landschap rond de stad zoveel mogelijk vrij te houden van bebouwing kiest de gemeente Leiden voor stadsinbreiding (verdichting) in plaats van stadsuitbreiding. We verdichten op zo’n wijze dat het aantrekkelijk en prettig blijft om in de stad te wonen, te werken en om de stad te bezoeken (duurzame verstedelijking).
Een aantrekkelijke groen-blauwstructuur en een goed ingerichte openbare ruimte dragen bij aan de leefbaarheid en verblijfskwaliteit in de stad. De huidige groene plekken en waterlopen zullen vanwege de verstedelijkings- en verdichtingsopgave in de stad intensiever gebruikt worden. Dat intensievere gebruik maakt het nodig in de kwaliteit en gebruikswaarde van groen te investeren, waar mogelijk groen toe te voegen. De gemeente Leiden zet de komende jaren in op het robuuster maken van het groen-blauwe raamwerk in de stad, waardoor Leiden op een aantrekkelijke manier kan worden verdicht.
Het robuuster maken van het groen-blauwe raamwerk als randvoorwaarde voor duurzame verstedelijking kost geld. Voor de dekking van deze investeringen onderzoekt de gemeente Leiden subsidiemogelijkheden en ook koppelkansen met samenhangende projecten. De dekking voor de investeringen zal voor een groot deel ook uit eigen gemeentelijke middelen komen. Daarnaast vraagt de gemeente Leiden een bijdrage aan ontwikkelaars en/of grondeigenaren van bouwactiviteiten voor het realiseren van deze voorzieningen die bijdragen aan de ruimtelijke kwaliteit en leefbaarheid van de stad.
Deze bijdrage is gestoeld op artikel 13.22 van de Omgevingswet, dat de mogelijkheid biedt om een financiële bijdrage af te spreken voor ontwikkelingen die het publieke belang dienen.
De gevraagde bijdrage aan ontwikkelaars en/of grondeigenaren van bouwactiviteiten dienen primair ter dekking van het project Panoramapark. Deze ring loopt langs en door de buitenste wijken van Leiden en verbindt deze voor langzaam verkeer met elkaar en de omgeving. Het project omvat de aanleg van groenvoorzieningen en parken ter bevordering van het welzijn van mens, plant en dier.
In deze bijlage wordt de bijdrage aan het Panoramapark verder onderbouwd. Hierbij komen de volgende onderwerpen aan bod:
- de juridische basis voor de bijdrage;
- het verband tussen de activiteit (woningbouw) en de ontwikkeling waaraan wordt bijgedragen (Panoramapark);
- een omschrijving van het gebied (waar de ontwikkeling plaatsvindt c.q. waar de investering wordt gedaan);
- de financiering van de ontwikkeling;
- een indicatie van de gewenste bijdrage;
- de planning en realisatie van de ontwikkeling.
2 Juridische basis: artikel 13.22 Omgevingswet
Deze bijdrage is gestoeld op artikel 13.22 van de Omgevingswet, dat de mogelijkheid biedt om een financiële bijdrage af te spreken voor ontwikkelingen die het publieke belang dienen.
De activiteiten waarbij een financiële bijdrage kan worden gevraagd, staan in artikel 8.13 van het Omgevingsbesluit. Het gaat om de volgende bouwactiviteiten:
- bouw van een of meer woningen of andere hoofdgebouwen
- uitbreiding van een gebouw met meer dan 1.000 m2
- bouw van een ander gebouw dan een hoofdgebouw van meer dan 1.000 m2
- verbouwing van andere gebouwen tot woningen, mits ten minste 10 woningen worden gerealiseerd
- verbouwing van gebouwen voor kantoor, winkel of horeca, mits het totaal voor deze functies ten minste 1.500 m2 is.
Artikel 8.21 van het Omgevingsbesluit wijst de categorieën van ontwikkelingen aan, waarvoor verhaal van financiële bijdragen mogelijk is.
Er dient een functionele samenhang te zijn tussen de activiteit (zoals de bouw van een appartementencomplex) en de ontwikkeling (in dit geval het Panoramapark) voor het verbeteren van de fysieke leefomgeving. Deze functionele samenhang wordt in de volgende paragraaf verder toegelicht.
3 Verband tussen de activiteit (woningbouw) en de ontwikkeling waaraan wordt bijgedragen (Panoramapark)
In het Volkshuisvestingsprogramma is in lijn met de Omgevingsvisie toegelicht dat het robuuster maken van het groen-blauwe raamwerk randvoorwaardelijk is om Leiden op een aantrekkelijke manier te kunnen verdichten.
Een aantrekkelijke groen-blauwe structuur en een goed ingerichte openbare ruimte dragen bij aan de leefbaarheid en verblijfskwaliteit in de stad. De huidige groene plekken en waterlopen zullen vanwege de verstedelijkings- en verdichtingsopgave in de stad intensiever gebruikt worden. Dat intensievere gebruik maakt het nodig in de kwaliteit en gebruikswaarde van groen te investeren, waar mogelijk groen toe te voegen. De gemeente Leiden zet de komende jaren in op het robuuster maken van het groen-blauwe raamwerk in de stad, waardoor Leiden op een aantrekkelijke manier kan worden verdicht.
In deze beleidsstukken wordt de noodzaak voor het robuuster maken het groen-blauwe raamwerk met name gekoppeld aan woningbouw en in mindere mate aan andere functies zoals kantoren of bedrijfsterreinen. Ook wordt de realisatie van het Panoramapark een grote rol toegedicht in het leefbaar houden van de stad met een goede verblijfskwaliteit. Om deze reden wordt aan ontwikkelaars en/of grondeigenaren van woningbouwactiviteiten een financiële bijdrage gevraagd. Deze bijdrage dient primair ter dekking van het project Panoramapark.
Deze ring loopt langs en door de buitenste wijken van Leiden en verbindt deze voor langzaam verkeer met elkaar en de omgeving. Het project omvat de aanleg van groenvoorzieningen en parken ter bevordering van het welzijn van mens, plant en dier. De aanwezigheid van groene recreatie en verblijfsruimten verhoogt de aantrekkelijkheid en de marktwaarde van de toe te voegen woningen.
4 Omschrijving van het gebied waar de ontwikkeling plaatsvindt: Panoramapark
De scope van het Panoramapark is een aaneengesloten groene structuur zo’n 16 kilometer lang. Het Panoramapark rijgt bestaande groen-blauwe structuren als basis aan elkaar en bestaat uit verschillende bestaande wijkparken, waterlopen en groene gebieden.
Grote delen van het Panoramapark bestaan al, en het is hierdoor een uitdaging hoe deze onderdeel te maken van de identiteit van het Panoramapark. Denk aan de groen- en parkgebieden als Korte Vlietpark, Oostvlietpolder, Polderpark Cronesteyn, Bos van Bosman, Leidse Hout, Tuinen van Noord. En ook groene routes bij waterwegen als Rijndijk langs de Oude Rijn, Delfts Jaagpad langs het Rijn-Schiekanaal, Havikpad langs de Slaaghsloot. Dit zijn deels groengebieden die al een hoge kwaliteit hebben (bijvoorbeeld Park Cronesteyn, Korte Vlietpark en Leidse Hout) en deels plekken die aan betekenis kunnen winnen (deel Korte Vlietpark, Rijndijk, Kanaalpark, Leidse Schouwweg, deel LBSP). Er zijn ook ontbrekende schakels, die het Panoramapark niet (of niet volop) beleefbaar maken. Denk aan de schakel tussen LeidseHout en Slaaghsloot en bruggen die onderdelen verbinden, ommetjes mogelijk maken en verbinden met het buitengebied.
De ambities van het Panoramapark worden de komende jaren op twee manieren uitgewerkt in projecten.
Spoor 1: lopende projecten (ook wel raakvlakprojecten) Een belangrijk resultaat dat komende fase behaald kan worden is een grondige verkenning naar lopende (gemeentelijke en private) projecten en de raakvlakken en koppelingen die gelegd kunnen worden met het Panoramapark.
Spoor 2: Nieuwe projecten vanuit programma Panoramapark Komende jaren werken we aan een inhoudelijke verdieping van het Panoramapark. Uit deze verdieping komt een sterk concept en uiteindelijk een programma met fasering met bijbehorende gevraagde investeringsmiddelen. Op basis van dit concept kunnen in een latere fase nieuwe en eigen projecten gestart worden die vallen onder het programma Panoramapark.
[Kaart in de regeling: repository.officiele-overheidspublicaties.nl/CVDR/CVDR740537/1/xml/9630f294ca6542ddaf424d0758777a1d.jpg]
5 Kostenraming; planning en financiering Panoramapark
De ambitie om het Panoramapark te realiseren is in 2021 met de Omgevingsvisie vastgesteld. Vanaf dat moment is onderzocht welke extra inzet vanuit het Panoramapark gepleegd kan worden in de lopende raakvlakprojecten, enkele werkzaamheden kunnen in 2025 al starten. In 2024 en 2025 is de voorbereidingsfase gestart met een prijsvraag voor verdere uitwerking van het dragende conceptontwerp van het Panoramapark. In de jaren daarna kunnen gefaseerd en gebiedsgewijs de eerste zelfstandige deelprojecten aanbesteed worden waarmee de verwachting is dat vanaf 2028 kan worden begonnen met de uitvoering. E.e.a. geeft aan dat het Panoramapark met name noodzakelijk is om op een aantrekkelijke manier te kunnen verdichten met woningen die in de periode 2031-2040 gebouwd worden.
De totale benodigde investering in het Panoramapark is afhankelijk van de hiervoor beschreven uitwerking van de ambities in projecten. De komende jaren ontstaat meer duidelijkheid over de omvang van de financiële opgave van de projecten en het totaal, tot die tijd wordt gewerkt met een grove inschatting. Op vergelijkbare wijze als bij de eerder gekozen berekeningsmethode van de bijdrage aan de Leidse Ring Noord en Fiets-op-1 is vanuit deze inschatting gekomen tot een bijdrage per woning van €5.000,- (prijspeil 2025) per woning die in de vrije sector wordt gerealiseerd. Vanwege de financiële draagkracht wordt de bijdrage niet gevraagd bij de bouw van sociale huurwoningen en betaalbare woningen.
Bij de berekening van de bijdrage per bouwplan/project wordt het salderen van bestaande woningen toegestaan voor zover de bestaande woningen niet in het sociale huur en/of betaalbare segment vallen. In het voorbeeld dat 2 woningen worden gesloopt en 3 woningen worden toegevoegd (waarbij alle woningen buiten het sociale of betaalbare segment vallen) wordt vanwege het salderen een bijdrage van éénmaal €5.000,- gevraagd.
De bijdrage ruimtelijke ontwikkelingen dient in verhouding te staan met de financiële draagkracht van de private bouwplanontwikkeling. Deze draagkracht wordt op het niveau van de grondexploitatie bepaald. Zo nodig wordt de afdracht verlaagd zodat het resultaat van de private grondexploitatie minimaal neutraal is. Voor de objectieve bepaling van de draagkracht wordt aangesloten bij de waardevermeerderingstoets vanuit artikel 8.14 Omgevingswet. De gevraagde financiële bijdrage wordt verlaagd indien aantoonbaar kan worden gemaakt dat de bijdrage er voor zorgt dat de ontwikkelaar meer kosten heeft dan de waardevermeerdering vanwege de bouwactiviteit.
Er zijn situaties denkbaar het onredelijk en onbillijk is om een bijdrage te vragen, zelfs na toepassing van de waardevermeerderingstoets. Aanvullend op de spelregels behoudt het college de mogelijkheid af te wijken van de beschreven werkwijze in dit hoofdstuk, als dit vanuit redelijkheid en billijkheid wordt vereist.
Rekenvoorbeeld (eigen afleiding uit de getallen in dit programma): de woningbouwambitie is 8.800 woningen (2021-2030) met 35% sociaal, 20% betaalbare koop en 15% middenhuur, dus 70% betaalbaar. Het vrije-sectordeel is 30%. Als alle 8.800 woningen gebouwd zouden worden, is het vrije-sectordeel 2.640 woningen. Bij € 5.000 per woning geeft dat maximaal € 13,2 mln. Dit is een bovengrens: salderen, de waardevermeerderingstoets en woningen die al vergund waren vóór 15-06-2025 verlagen het bedrag. Het programma noemt zelf geen totaalraming voor het park.
B3. Programmabegroting 2026 (letterlijk)
Programma 5 Omgevingskwaliteit, 5C1.1 — PanoramaPark (voorheen Tweede Groene Ring): In het Beleidsakkoord 2022 – 2026 Samenleven in Leiden is afgesproken om in deze collegeperiode een start te maken met de realisatie van een Tweede Groene Ring naast de groene ring van het Singelpark. Maart 2025 is een combinatie van bureaus gekozen die aan de slag gaat met het PanoramaPark (de nieuwe naam van de Tweede Groene Ring). Naar verwachting zal de realisatie zeker 20 jaar in beslag nemen, waarbij de eerste delen al de komende jaren worden uitgevoerd. Zo staat voor 2026 het actualiseren van het beheerplan Leidse Hout op het progamma en de aanleg van een moestuin/ stadstuin in het Hooghkamerpark. Bij het uitvoeren van projecten zal worden aangesloten bij al lopende trajecten en bijbehorende gereserveerde financiering. Verder wordt onderzocht of er regionaal, provinciaal of rijksgeld beschikbaar kan komen voor deelprojecten. Het groenfonds binnen de Regionale Investerings Agenda van Holland Rijnland is hiervoor een mogelijkheid, net als middelen uit het Zuid-Hollands Programma Landelijk gebied of de Novex.
5C1.1 — Westflank / Holland Rijnland: Groen-Blauw Verbindt: Leiden, Katwijk en Oegstgeest zijn trekkers van dit project van de regionale investeringsagenda (RIA) van Holland Rijnland. In dit project wordt gewerkt aan een doorlopend groen-blauw raamwerk van Groene Ringen, Groene Randen en Groene Vingers door het aaneengesloten stedelijk gebied van 7 gemeenten in de Leidse agglomeratie (Westflank). Het draagt onder andere bij aan leefbaarheid, klimaatadaptatie, biodiversiteit en gezondheid. Tot 2027 wordt geïnventariseerd waar ontbrekende schakels zijn in groen- en wandel-en fietsverbindingen, welke projecten mogelijk zijn om deze te verbeteren, en of die projecten uitvoerbaar zijn (haalbaarheidsstudies). Vanaf 2027 moet er worden uitgevoerd. Mogelijk kunnen er in 2026 al kleine projecten worden aangepakt via het Groenfonds (ook onderdeel van de RIA). Verder wordt onderzocht of er regionaal, provinciaal of rijksgeld beschikbaar kan komen voor deelprojecten.
5C1.1 — Groene Hoofdstructuur: In 2018 is de Groene Hoofdstructuur van Leiden vastgesteld door het college. Deze groene hoofdstructuur is een belangrijk onderdeel van het Groen-Blauwe raamwerk uit de Omgevingsvisie. Voor 2026 staat de Zijloever op de planning om aangepakt te worden. De Zijloever is onderdeel van de Groene hoofdstructuur. Doel van het project is zowel het verbeteren van de kwaliteit als het toevoegen van groen, het verbeteren van de biodiversiteit, klimaatbestendiger maken van Leiden, recreatieve mogelijkheden verbeteren en een bijdrage leveren aan de gezondheid (het voorkomen dat mensen ziek worden).
5C2.1 — biodiversiteit (fragment): Ook wordt het beleid van vergroening van de spaken tussen Singelpark en Panoramapark voortgezet.
5C1.2 — parken (fragment): In 2026 wordt gewerkt aan het actualiseren van het Beheerplan Leidse Hout en wordt de startopdracht voor de renovatie van Stevenspark opgesteld. Verder worden in 2026 werkzaamheden uitgevoerd in het Hooghkamerpark en het Merenwijkpark. Voor het Roomburgerpark wordt de voorbereiding opgestart.
Investeringsplan 2026-2029, prestatie 05C101 (bedragen × € 1.000, maatschappelijk nut, nieuw, voorbereidingskrediet VK):
| Investering | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 |
|---|---|---|---|---|
| 2e Groene Ring 2024 | 666 | – | – | – |
| 2e Groene Ring 2025 | 748 | – | – | – |
| GHS herprofileringsprojecten 2026-2029 | 136 | 134 | 130 | 130 |
| GHS reconstructieprojecten 2026-2029 | 67 | 67 | 65 | 65 |
| IP Parken 2026-2029 | 680 | 670 | 648 | 648 |
Totaal specifiek ‘2e Groene Ring’: € 1.414.000, gepland in 2026.
Programma 3 Economie (fragment): Met het Leiden Biodiversity Netwerk werken we samen om Leiden verder op de kaart te zetten als (inter-)nationale kennishub, maar ook praktisch om de biodiversiteit in onze stad te versterken. We doen dit onder andere via de organisatie van een groot meerdaags internationaal congres (European Congress of Conservation Biology) en de benutting van het netwerk in de planvorming van het Panoramapark en de informatievoorziening over biodiversiteit richting inwoners.
B4. Jaarstukken 2025 (letterlijk)
Programma 5, Ontwikkelingen in 2025 — PanoramaPark: In 2025 heeft de prijsvraag voor de toekomst van de Tweede Groene Ring geleid tot een ambitieus concept voor het PanoramaPark door en om Leiden. Dit PanoramaPark is als tweede ring één van de dragers van het Groen-blauw raamwerk uit de Omgevingsvisie Leiden 2040. Het concept, dat is opgebouwd uit iconen, een verbindend arcadisch landschap en kiempunten in de wijken, biedt ruimte voor het samen optrekken met inwoners uit de stad. Momenteel vertalen we het concept verder naar de Leidse situatie, verkennen we de wisselwerking tussen lopende planvorming en dit concept en tuigen we de projectorganisatie op, zodat we goed voorbereid zijn voor inbreng vanuit de stad. Het uitgangspunt is dat we het PanoramaPark samen met de stad gaan maken, met “kiempunten” bij elke buurt (ontmoetingsplekken die worden ontworpen in samenwerking met buurtbewoners).
Financiële afwijking 5C Openbaar groen (fragment): Binnen beleidsterrein ‘openbaar groen’ is op de lasten sprake van een voordeel van € 946.000. Dit komt onder andere door: Minder kosten bij diverse groenprojecten (€ 360.000). Dit komt o.a. door projecten zoals de wereldtuin en de Panoramapark die doorgeschoven zijn naar volgend jaar en waarvan het budget voor 2026 opnieuw wordt aangevraagd.
Kredieten ouder dan drie jaar: 7102515 GHS Zijloever en Haagse Schouw — De Haagse schouw is afgerond in 2025. Groene Hoofdstructuur Zijloever is in afwachting van het project Panoramapark. Het ligt daardoor tijdelijk stil. Naar verwachting wordt het ontwerp verder uitgewerkt in de zomer van 2026. De uitvoering zal plaats vinden in 2027 en het eerstejaarsonderhoud tot en met 2028.
7102360 Hooghkamerpark — In de loop van vorig jaar is begonnen met het ontwerp en dit zal in 2026 wordt afgerond en zal gestart worden met de werkvoorbereiding. In 2026 worden de werkzaamheden aanbesteed en gestart met de uitvoering. In verband met het plantseizoen lopen deze werkzaamheden mogelijk door t/m maart 2027 gevolgd door eerstejaarsonderhoud t/m 31-12-27.
7101019 Polderpark Cronesteyn — IP Parken Cronesteyn loopt langer door dan meestal gebruikelijk is voor IP parken projecten. […] De uitvoering van fase 1 daarvan is in volle gang, fase 2 is gepland in 2027, fase 3 in 2029.
Programma 8 Cultuur, sport en recreatie (fragment): Voor de sportvoorziening in de groenzone langs de Zijl vindt afstemming plaats met het Panoramapark, zodat deze goed aansluit bij de bredere gebiedsontwikkeling.
Programmabudget openbaar groen 2025 (× € 1.000): begroot na wijziging lasten 13.214, gerealiseerd 12.268, onderbesteding 946.
B5. Eerste Voortgangsrapportage 2026 (letterlijk)
In 2025 is het concept van het PanoramaPark als beste uit de prijsvraag gekomen. Momenteel wordt dit concept uitgewerkt naar een ontwikkelkader, wat nog meer is toegesneden op de Leidse situatie, en een bijbehorend programmaplan. Daarnaast worden al verbindingen gelegd met lopende raakvlakprojecten, zoals sportpark De Mors, groot onderhoud in de parken en de Zijloever, en is met eco-graffiti aandacht gegeven aan de bekendheid van het PanoramaPark. Het programmaplan moet de basis leggen onder de uitvoering en onder een goede samenwerking met inwoners en andere stakeholders in de stad. Het ontwikkelkader vormt de basis voor gesprekken met stakeholders en bewoners. Het uitgangspunt is dat we het PanoramaPark samen met de stad maken met kiempunten bij elke buurt.
B6. Gemeentelijke nieuwsberichten (letterlijk)
23 mei 2024 — Leiden zoekt meedenkers voor de Tweede groene ring (fragmenten) Met een veranderend klimaat en een almaar drukkere stad merken we steeds vaker het belang van een groene, gezonde leefomgeving. De rode draad door het Leidse beleidsakkoord is daarom niet voor niets dat de stad een leefbare stad is én blijft. We kiezen voor een heldere groene koers, met mooie resultaten zoals de realisatie van het Singelpark, de uitvoering van de Groene Kansenkaart en de duurzame wijkvernieuwingen. Maar Leiden kan nog groener en leefbaarder. Daarom wil Leiden een krachtig concept voor de Tweede groene ring, een aaneengesloten gebied van groen en water om en door de stad. […] De Tweede groene ring verbindt bestaande parken, sportparken, begraafplaatsen, volks- en stadstuinen, natuurgebieden, landgoederen, waterlopen met oevers en andere betekenisvolle plekken tot een samenhangende groene zone voor mens, dier en natuur. […] De prijsvraag bestaat uit twee rondes: In de eerste ronde kunnen multidisciplinaire teams van creatieve en vakkundige meedenkers een beknopte visie op de opgave insturen. Daarnaast vragen we een passende naam te bedenken voor de Tweede groene ring. Ze hebben hiervoor tot 28 augustus 2024 de tijd. Een jury – bestaande uit onder andere medewerkers van de gemeente en leden van het stadsteam (een groep meedenkers die vanuit hun vakkennis en betrokkenheid bij de toekomst van Leiden meedenkt en adviseert over de Tweede groene ring) – beoordeelt vervolgens de inzendingen en selecteert maximaal zes teams die hun idee voor de jury pitchen. Daarna selecteert de jury drie teams voor deelname aan de tweede ronde. De winnende teams werken hun visie in de tweede ronde verder uit tot een concept. De bewoners van Leiden kunnen daarna hun stem uitbrengen op hun favoriete concept. De jury neemt de uitkomst hiervan mee als advies en bepaalt vervolgens welke inzending de beste is. Volgens planning is dit in maart 2025.
28 oktober 2024 — Drie partijen over in prijsvraag Tweede Groene Ring Om de Tweede Groene Ring verder inhoud te geven, is er in mei een ideeënprijsvraag georganiseerd. We vroegen ontwerpbureaus om een ontwerp voor de Tweede Groene Ring te maken. De eerste ronde van de prijsvraag is succesvol afgerond. Er zijn 3 inzendingen gekozen die door gaan naar de volgende ronde. In totaal kwamen er 25 inzendingen binnen van ontwerpbureaus die hun idee over de Tweede Groene Ring hebben omschreven en verbeeld. De jury heeft 3 ideeën gekozen die eruit springen. […] De komende tijd werken de drie bureaus hun idee verder uit tot een plan voor de Tweede Groene Ring. Hiervoor hebben zij tot eind januari 2025. Daarna worden de 3 ontwerpen tentoongesteld in de stad (zowel fysiek als online). Iedereen kan dan stemmen op één van de 3 ontwerpen. […] De stem van de stad geven we door aan de jury, die in maart 2025 het winnende ontwerp voor de Tweede Groene Ring uitkiest.
7 november 2024 — Prijsvraag Tweede Groene Ring Leiden werkt aan de Tweede Groene Ring, een lange aaneengesloten ring van groen en water om en door de stad. Hoe de ring eruit komt te zien, weten we nog niet. Daarom heeft de gemeente een ideeënprijsvraag uitgeschreven, die veel inzendingen heeft opgeleverd. De jury heeft drie teams gevraagd om hun heel verschillende ideeën verder uit te werken. De Landschapsraad: een bijzonder overleg waarin de verschillende soorten landschappen rond Leiden een eigen stem krijgen. Het Panoramapark: een heldere en logische opbouw van de ring met markante iconen en kansrijke plekken in de wijken langs de ring. Het Leidse Lint: een sterk lokaal gekleurde invulling van ‘kamers’ langs het lint door Leiden. In februari 2025 kan iedereen stemmen op één van de drie ideeën. […] De stem van de stad geven we door aan de jury, die in maart 2025 het winnende ontwerp voor de Tweede Groene Ring uitkiest. De winnaar krijgt een vervolgopdracht om zijn idee verder uit te werken. Daarna vragen we inwoners van Leiden opnieuw om mee te denken over de plannen voor de Tweede Groene Ring.
18 februari 2025 — Denk mee over de Tweede Groene Ring (fragment) Tot en met zaterdag 15 maart kan iedereen in Leiden en omgeving via DoeMee zijn mening geven over deze drie ideeën. […] Tot en met vrijdag 14 maart staan ze tentoongesteld in het Stadskantoor (Bargelaan 190 in Leiden), bij de afdeling Burgerzaken.
17 april 2025 — PanoramaPark wint prijsvraag Tweede Groene Ring Leiden werkt aan de Tweede Groene Ring: een lange verbinding van water en groen om en door de stad. Om tot het beste plan voor de Tweede Groene Ring te komen, schreef de gemeente vorig jaar een prijsvraag uit onder ontwerpbureaus. De ideeën van drie finalisten werden voorgelegd aan de stad en 564 mensen gaven via het participatieplatform doemee.leiden.nl hun mening. De stad en de jury kozen PanoramaPark als winnaar. Hoe ziet PanoramaPark eruit? PanoramaPark moet een plek worden van rust, ruimte en groen op loopafstand voor alle Leidenaren. Er is veel ruimte voor fietsen, wandelen en bewegen. In PanoramaPark kom je verschillende sferen tegen: van polder tot bos, van kasteeltuin tot stadsgezicht. Door heel PanoramaPark zorgen water, lanen en natuurlijke oevers dat de natuur de ruimte krijgt om er te groeien. Veel verschillende diersoorten, planten en bomen voelen zich er thuis. Elf icoonpunten langs de ring vormen de start van de ontwikkeling. Deze icoonpunten zijn bijzondere plekken waar je naartoe kunt gaan en kunt ontspannen. Ze worden de boegbeelden van het park en door ze aan elkaar te verbinden groeit PanoramaPark uit tot één geheel. Op wijkniveau ontstaan de zogeheten kiempunten. Dit zijn ontmoetingsplekken die samen met buurtbewoners ontworpen worden. Denk bijvoorbeeld aan een buitenfitnessplek, een bijzonder bankje of een voedselbos of pluktuin. Aanwinst voor Leiden. De jury beoordeelde de drie finalisten op een flink aantal kenmerken, vertelt juryvoorzitter Joanne van der Leun. “De juryleden hebben de inzendingen vanuit hun eigen expertise beoordeeld. Daardoor zijn alle facetten van de inzendingen bekeken. Het Stadsteam was vertegenwoordigd in de jury en er lag een advies vanuit de stad, dus veel mensen hebben meegedacht. PanoramaPark is gewoon een heel gaaf plan. Het is knap hoe PanoramaPark gebruik maakt van wat er al is en daar op zeer creatieve wijze nieuwe dingen aan toevoegt. Het is krachtig en heel herkenbaar en het wordt een aanwinst voor Leiden.” Samen met de stad. Van 15 februari tot 15 maart kreeg de stad de gelegenheid om zich over de drie finalisten te buigen en zijn voorkeur uit te spreken. De ideeën van de finalisten waren te bekijken in een tentoonstelling bij de afdeling Burgerzaken in het Stadskantoor Level en op DoeMee. Daarnaast bezocht het projectteam van de Tweede Groene Ring verschillende winkelcentra in de wijken om bewoners te vragen hun mening te geven. Hoe nu verder? Het projectteam gaat met het winnende bureau Polyfern aan de slag om een start te maken met het plan voor PanoramaPark. Dit betekent dat we de visie van het Panoramapark vaker en breder gaan uitdragen. We bespreken op welke punten de participatie van start kan gaan, dit kan bijvoorbeeld rond de ontwikkeling van een kiempunt zijn. Ook gaan we bekijken welke raakvlakprojecten binnenkort van start gaan, zodat de visie van het Panoramapark in deze plannen kan worden meegenomen.
29 oktober 2025 — Plan vernieuwing buurtpark Cronesteinkade richting raad (fragment) “Door in het plan bewust aandacht te hebben voor groen wordt het gebied nog aantrekkelijker en krijgt het buurtpark een betere verbinding met het Singelpark”, voegt wethouder Ashley North (Groen) toe. “En het sluit aan bij het PanoramaPark, de groene ring rondom Leiden die buurten, mensen en natuur met elkaar verbindt.” De totale kosten voor het project zijn geraamd op ongeveer € 7 miljoen. Voor de ontwerpfase wordt aan de gemeenteraad voorgesteld om € 570.000 beschikbaar te stellen.
11 maart 2026 — PanoramaPark wordt zichtbaar (fragment) Het PanoramaPark vormt een groene ring van 15 kilometer rondom Leiden. Het verbindt onder andere het Singelpark, de Rijn, de Vliet, Bio Science Park en Polderpark Cronesteyn. […] Het park is er niet van de ene op de andere dag. We bouwen er samen aan – in stappen.
24 maart 2026 — Herinrichting Zijloever: Panoramapark komt naar uw buurt We werken aan een nieuw plan voor de Zijloever, het gebied tussen de Spanjaardsbrug en het eerste haventje. Dit gebied is onderdeel van de groene hoofdstructuur en het PanoramaPark. We willen het aantrekkelijker maken voor de natuur én bewoners. In juni 2025 vroegen we omwonenden van de Zijloever om mee te denken over de inrichting. […] Het project Zijloever is in de tussentijd onderdeel geworden van een groter project: PanoramaPark. […] Het PanoramaPark is een groter project. Daarom duurt het wat langer om plannen voor de Zijloever te maken. In het najaar van 2026 komen we bij u terug met een voorlopig ontwerp voor de Zijloever.
Projectpagina (actueel) — gemeente.leiden.nl/projecten/panoramapark/ PanoramaPark vormt een groene ring van 15 kilometer om en door Leiden. Het verbindt onder andere de Leidse Hout, de Rijn, de Vliet, diverse wijken, het Leiden Bio Science Park en de polders bij Cronesteyn. […] De route en plannen voor PanoramaPark zijn nog niet definitief. Videoreeks “PanoramaPark door de ogen van…”: YouTube-playlist PLBifOyzlikuc. Contact projectteam: panoramapark@leiden.nl (eerder: tweedegroenering@leiden.nl).
C. Aanbiedingen van de drie finalisten
De drie wedstrijdposters staan als pdf bij Sleutelstad. Ze zijn auteursrechtelijk van de ontwerpteams; lees ze via de links.
A. De Landschapsraad — sleutelstad.nl/wp-content/uploads/2025/02/A-Landschapsraad-poster.pdf Team: niet genoemd op de poster of in de berichtgeving. Kern: de vijf erflandschappen (Oude Rijn, Veen, Trekvaarten, Buitenplaatsen, Parken en Tuinen) spreken in een rollenspel met de stad. De visie is bedoeld als startpunt van een gesprek, niet als vastgelegde vorm. Ontwerpstrategieën: vernatting van veen tegen bodemdaling; groene spaken van park naar centrum (max. 15 minuten fietsen tussen twee spaken, 10 minuten naar het regionale landschap); waterpleinen en toegankelijke oevers aan de Oude Rijn; logistiek-hubs op water; fietssnelwegen langs de trekvaarten; netwerk van buitenplaatsen en kennisinstellingen met Naturalis; herontwikkeling van industrieterrein aan het water; biobased bouwmaterialen (lisdodde).
B. PanoramaPark (winnaar) — sleutelstad.nl/wp-content/uploads/2025/02/B-PanoramaPark-poster.pdf Team: Polyfern landscape architects (Utrecht), Bureau Brick, InnoBeweegLab, Allard van Leerdam. Kern in vier onderdelen: (1) elf iconen als start, geïnspireerd op de oude schansen van Leiden, elke wijk een eigen icoon; (2) kiempunten bij elke buurt, niet vooraf ontworpen, maar initiatieven van bewoners; (3) een arcadisch landschap met parksferen, elk met eigen naam en groep bewoners en ondernemers; (4) een PanoramaPark-community. Instrumenten: PanoramaFonds (bewoners vragen geld aan), ParkRaad (bewoners en ondernemers), PanoramaPas (stempelkaart met ondernemersvoordeel), Panorama-game (app), PanoramaPlatform (agenda, routes, voortgang), biodiversiteitsmonitoring met scholen. Genoemde locaties op de poster: Kloosterhoven, Parkway, Haagse Schouw, BioSciencePark, Leidse Geesten, Noordertuinen, Parkkade, De Kooi, Zeeheldenpark, (D)roomburg, Polderpark Cronesteyn–Oostvlietpolder, langs de Korte Vliet, Ter Wadding–Groote Vink. Voorbeeldiconen: stadsstrand met openluchtzwembad bij een bestaande haven (met scouting), theetuin bij De Groote Vink (1763), nieuwe fiets-/voetbrug over de Vliet. Faseringsargument: groeit stapsgewijs; als de ontwikkeling voortijdig stopt, zijn de gemaakte plekken niet voor niets geweest.
C. Het Leidse Lint — sleutelstad.nl/wp-content/uploads/2025/02/C-Leidse-Lint-poster.pdf Team: niet genoemd. Eén voorbeelduitwerking (Fortuinsloot) is gemaakt door bureau De Urbanisten; dat zegt niet dat zij het team vormden. Kern: weinig veranderen aan de bestaande route; 15 ‘kamers’ als kralen aan een ketting; vaste route-inrichting (pad 3 m, strook halfverharding, kleurrijke berm afgestemd op landschapstype); kamer is een begrensde lege cirkel, invulling met de buurt; circulaire materialen; elke kamer verbonden met een Leids verhaal. Voorbeelden: Korte Vlietpark (speeltuin open naar het water), Schans Lammen (vindplaats hutspot, brasserie Cronesteyn), Stinksloot (paddenpatrouille, entree volkstuin Ons Buiten).
Andere bronnen over de keuze (auteursrechtelijk beschermd, niet overgenomen):
- Architectenweb 23-04-2025: architectenweb.nl/nieuws/artikel.aspx?id=59387 (teamsamenstelling, juryoordeel).
- Polyfern projectpagina: polyfern.nl/en/portfolio/panoramapark-leiden/ (omvang ca. 750 ha, juryoordeel).
- RAP Leiden Stadscafé #34, 14-05-2025: rapleiden.nl/stadcafe-34-wordt-de-tweede-groene-ring-het-nieuwe-singelpark/ (jurylid Annick Dezitter over de keuze; Peter Veenstra, LOLA; presentatie Jorrit Noordhuizen, Polyfern; livestream).
- Sleutelstad 15-02-2025 en 18-04-2025; Sleutelstad-dossier: sleutelstad.nl/tag/panoramapark.
- Stad en Groen: stad-en-groen.nl/article/49669/panoramapark-wordt-groen-hart-van-leidse-stadsrand
- Stedebouw & Architectuur, interview Merle Gormley en Sylvia Weijers: stedebouwarchitectuur.nl/artikel/gebiedsontwikkeling/met-tweede-groene-ring-nieuwe-ruimtelijke-kansen-voor-leiden
- Binnenlands Bestuur 30-07-2026 over het proefschrift van Louise Verboeket (UvA), ‘Vrij spel? De inzet van publieke prijsvragen ter toekenning van geld en grond door overheidsorganisaties’, verdedigd 3 juli 2026; de Tweede Groene Ring is een van de voorbeelden.
D. Betrokken partijen en personen
| Rol | Partij / persoon | Bron |
|---|---|---|
| Opdrachtgever | Gemeente Leiden; wethouder Ashley North (Klimaat, Mobiliteit & Financiën; GroenLinks) | gemeente, Regio Online 30-06-2023 |
| Procesaanpak 2023 | VINU: Maarten van Oosterom, Rosanne van Vliet (met gemeentelijk kernteam) | vinu.nl |
| Projectorganisatie na 2025 | VINU: Daan Haafkes (projectorganisatie, advies strategie/communicatie/participatie); Sylvia Weijers (omgevingsmanager, één jaar) | vinu.nl/opdrachten/van-plan-tot-park |
| Structuur | kernteam, procesteam, stadsteam | vinu.nl |
| Beelden procesaanpak 2023 | PosadMaxwan | vinu.nl |
| Aanbesteding | L. (Linda) van den Bosch, Team inkoop- en aanbestedingsadvies Leidse regio | TED 295386-2024 |
| Juryvoorzitter | Joanne van der Leun | gemeente 17-04-2025 |
| Jurylid namens stadsteam | Annick Dezitter, rector Da Vinci College Kagerstraat | RAP Leiden |
| Winnaar | Polyfern landscape architects B.V. (Utrecht; voorheen NOHNIK), Bureau Brick, InnoBeweegLab, Allard van Leerdam; presentator Jorrit Noordhuizen | TED-resultaat, Architectenweb, RAP |
| Gemeentelijke presentatoren | Francis Nauman, Anton den Engelse (Groen Ideecafé 15-09-2025) | groenestad071.nl, ideewinkel.nl |
| Finalisten | De Landschapsraad; Het Leidse Lint (teams onbekend) | gemeente |
E. Tijdlijn
| Datum | Gebeurtenis |
|---|---|
| 2021 | Ambitie Tweede Groene Ring vastgesteld in Omgevingsvisie Leiden 2040 (versie 1.1) |
| 2022 | Beleidsakkoord ‘Samen leven in Leiden’ 2022-2026: start realisatie in deze collegeperiode |
| juni 2023 | College stelt procesaanpak (VINU) vast; eerste participatiebijeenkomst; programma gepland voor 2024 |
| 17-05-2024 | Aankondiging naar TED verzonden |
| 21-05-2024 | Publicatie TED 295386-2024; start prijsvraag (gemeentebericht 23-05) |
| 26-06-2024 | Deadline vragen |
| 28-08-2024 | Deadline inzendingen ronde 1 |
| najaar 2024 | Max. 6 pitches; 25 inzendingen; 3 finalisten (bericht 28-10-2024) |
| 16-10-2024 | Beoogde uitnodiging ronde 2 |
| eind jan 2025 | Deadline uitwerking ronde 2 (€ 20.000 per team) |
| 15-02 t/m 15-03-2025 | Publieksconsultatie; 564 reacties; expositie Stadskantoor |
| 26-03-2025 | Juryzitting |
| 17-04-2025 | Winnaar PanoramaPark bekend |
| 14-05-2025 | RAP Stadscafé #34 |
| 15-06-2025 | Volkshuisvestingsprogramma met bijdrage € 5.000 per vrije-sectorwoning in werking |
| juni 2025 | Participatie Zijloever |
| 15-09-2025 | Groen Ideecafé |
| 2025 | Onderbesteding: PanoramaPark-budget doorgeschoven naar 2026 |
| 2026 | Kredieten ‘2e Groene Ring 2024/2025’ € 1,414 mln gepland; ontwikkelkader en programmaplan in uitwerking |
| 06-03-2026 | Aftrap met eco-graffiti Kanaalweg |
| najaar 2026 | Voorlopig ontwerp Zijloever verwacht; uitvoering 2027 |
| vanaf 2028 | Verwachte start uitvoering eerste zelfstandige deelprojecten (Bijlage V) |
| 25-09-2026 | Nieuw beleidsakkoord PRO, VVD, CDA, SVL, ChristenUnie |
F. Wat niet bereikbaar is en hoe het te krijgen
- Reglement prijsvraag en Nota’s van inlichtingen — TenderNed 336639 (JavaScript). Wie een TenderNed-account heeft kan de stukken downloaden; anders opvragen via aanbestedingen@leidse-regio.nl.
- Collegebesluit procesaanpak (juni 2023) met planning en begroting — raadsinformatiesysteem leiden.qualigraf.nl. Zoektermen: “Tweede groene ring”, “procesaanpak”, “participatieprincipes”.
- Juryrapport met scores per criterium (40/30/20/10) — niet gepubliceerd gevonden. Woo-verzoek aan gemeente Leiden.
- Stemuitslag per finalist (564 reacties) — doemee.leiden.nl/projects/tweede-groene-ring (JavaScript). Anders Woo.
- Vervolgopdracht Polyfern-team: omvang en bedrag — geen gunningsbericht gevonden. Onderhandse gunning op grond van art. 2.34 Aw was aangekondigd. Woo-verzoek naar overeenkomst en opdrachtbrief.
- Teamsamenstelling Landschapsraad en Leidse Lint — niet gepubliceerd. Woo of navraag bij panoramapark@leiden.nl.
- Ontwikkelkader en programmaplan PanoramaPark — in uitwerking (voortgangsrapportage 2026); nog niet openbaar.
Voorgestelde Woo-verzoek (onderwerpen): juryrapport ronde 1 en 2; beoordelingsformulieren; publieksconsultatie-rapport; opdrachtverlening(en) aan Polyfern en partners na 17-04-2025 inclusief bedragen; opdrachten aan VINU voor de Tweede Groene Ring/PanoramaPark; collegebesluiten en raadsinformatiebrieven over de Tweede Groene Ring 2023-2026.