It is time to Lift the Veil v0.1

This is version V0.01

I was born 22-4-1951, 1:02 in Leiden, the Netherlands.

When I was a young child I was visited by Ghosts that frightened me.

Because of his back pain My father was visited by a Magnetizer who told me that I could do the same.

As a young child I could Read the mind of an adult making me ask “forbidden” questions. I knew and know what bothers people,

When I worked at the Personal department of the Dutch PTT it is proved that I could predict psychological tests by “entering” into people.

I always meet the people I need by accident. Often When we meet I (and the other) feel a big energy moving through my body.

Often important and secret data is given to me when I meet other people that are in a conversation or look at TV or take a book and open it at a centrain place. I know how to use the Tarot and the I-Tjing.

I am always “Saved by the Bell” so I am never in need of money or I survive a big accident or a almost terminal disease.

I know what the Sign tell me and am able tp translate signs for other people.

I have travelled Time and Space have met Spirits that turned into Material Person that suddenly disappeared . I know I have 7 Guardian Angels and met with the Arch Angels.

When I was a Senior Manager at ABN it helped me to select talented people that’s why the bank gave me the responsibility to take care of High Potentials.

At school my teacher detected my mathematical talent. I am a seeer (and not a prover).

At the University I was able to combine all the exact studies psychology & philosophy. I am a Master in almost everything because I see (=insight”) and remember easily (photographic memory).

Later I found out that what was normal to me was called paranormal and I started to find an explanation in science.

I am 70 now and It is time to write down what I know. To do that I will use many personal (Blogs) and external sources (links) I have collected in my life.

Every day I will add a little part of the whole so come back as often as you want and please ask questions.

Cycles, Music and The Sixties

Cycles are based on Cycles (“fractals“) are based on Cycles are based on a harmonic Musical Pattern. This picture contains a part of a cycle (Periodicity=250 years) that is situated in the West.

When you look at the pattern you will see that we are approaching a Big Transformation in which a new World Religion will arrive. The arrival is predicted in many religions including Christianity (the second coming)

I know since childhood that I will be part of the big transformation and that I will play a part in it. I know what part. I have met people who are part of my soulgroup for a very long time and know this too.

In the picture below you see a higher frequency (P= 50 years) of the Cycle called the Kondratiev Wave. In this picture the lowest pattern can be seen in the picture above. We are moving into a state of the Center (White).
In this picture of the Kondratiev Cycle put into a cycle with a longer periodicity you can see that the sixties are a so called overtone. They are a creative state based on a creative state.

History (and the Future can be explained by a Harmonic (Musical) pattern called the Svara , the Cosmic Breath, in India. The Svara. The Akasha is the memory of the Universe. Everything a Souls does is recorded.

The Universe is a giant Musical instrument with a very special but predictable pattern of harmonically related oscillations which determine the structure of everything from galactic clusters to subatomic particles.
A picture of a Cycle Generator based on the pentangle where you can see that the pentangle contains pentangles etc. etc (“fractal”) . The five Points of View of the Cycle can be found in a theory about Worldviews called Paths of Change (PoC).
The Chinese Sheng Cycle based on the Pentangle (5) and the Duality (2) and Trinity (3). In a new version I will write more about China.

In 1968 I visited Paris with my school at the moment of the rise of the Sudents that came to the Netherland a few years later. The 60-ties were started and i was in the middle of it all.

The Cathedral of Chartres, Druids and Ley Lines

We went the last day of our visit to Chartres were I visited the Cathedral. When I got into the Chathedral I experienced my first Mystical Experience.

Later i found out that Chartres was the mystical center of the Druids. It is called the Heart Chakra of the World

Later I found out that the Mystical story(the spiral) was put into the Chathedral and that many other places in the world are situated at special “power” places mostly elated to tensions in the deeper structure of the earth or the flow of water deep below.

These places are connected by lines called ley-lines. They are part of ancient roads that lead to holy pilgrimage places like Santiago de la Compostella.

Later a personal advisor of Poetin told me that the Russian Pipe-lines were put on ley-lines to have more impact on Earth.

The spiral of the Universe can be found in many places. This a burial place in New Grange in Ireland.
Ley Lines.

Channels, Seth en Ra

Thinking Allowed is a You-Tube Channel run by Jeffrey Mislove that contains hundreds of interviews with important researchers of the Paranormal.

THis video is about Channels. Channels are humans that are able to get in contact with sources that are outside the Veil.

One of my first encounters with a Channel were the books of Seth.

Later I found a comparable entity called RA. RA Explains the Law of One.

The main concept of RA (see below) is the Tension between Service of Self and the Service of Others as an path of Ascention. Service ABove Self is a the motto of the Rotary. Observe that ROTAR is a permutation of TAROT or TORAT.

Just as many other Ancient Philosophies RA uses the Chakra’s and the related Vibrations as a Path of Ascension. THis path of ascension can als be found in many ancient books for example the Egyptian Book of the Dead.

Egypt, Ahkhnaton, Aten Mozes and Heliopolis

Egypt and Past Lifes

When I was in Normandie close to Le Mont St Michel I was taken to the oldest Oak of Europe. There I was taken over and was told about Heliopolis the City of the Sun in Egypt. I also saw the people who got together to discuss the effect of the Great Flood.

The Egyptian knew a lot about the many states of the soul.
the soul: The Sahu is the vehicle of transport of the soul in and out the many “universes”.

One day I was taken out of my body and moved with an enormous speed through the Universe to a place where the Love of God was all around.

A friend of mine suddenly jumped out of his body at Night and could go where he wanted to go. This happened day after day until he could stop it. He not only could move in reality but aloso to other worlds where het met all kind of people and other entitiies.

The same happened to Robert Monroe who wrote many books about it.

Oberve that he talks about a certain kind of “meditation technology” based on sound. Have a look here. This technology is called binaural beats (BB). My advice: dont take too much or you will expierience the same effects as my friend and Robert Monroe.

BB has the same effect as deep meditation and could start a rise of your kundalini.
Robert Monroe: About Out of the Body Expirience


About the many planes of the soul (causal, mental, astral) and the many waus t get there.
Russell Targ: He was the manager of a huge ESP-program of the US-government: Currently he is writing and doing research About Non-Dualism.

Around 1999 I expirienced a rise of my Kundalini and i became Enlightened. I will tell you more about it later.


Op weg naar de Golden Age, Een Haakse Draai van de Samenleving

Als je heel erg in de diepte wilt gaan lees dan deze blog.

Dit is Een ontwerp van de Rechtsstaat of de Stad-staat gebaseerd op het model van Paths of Change (PoC).

Voor de kenners de 4 plaatjes komen uit Den Haag. Dit plaatje komt uit een ontwerp voor een “echte” Smart City. gemaakt in het kader van het project SUS (Smart Urban dpace). Smart slaat op Smart Systems.

In mijn blog over de Ecologie van de RechtsStaat kom ik tot de conclusie dat de Tijdgeest een grote haakse draai aan het maken is waarbij de opkomende wetenschap van de Complexiteit een grote rol gaat spelen.

De Draai gaat van Regelen (Kennis,Wetenschap, Besturen, Organiseren, gegevens) naar Ontregelen (Verbeelding, Cultuur, Zelforganisatie, beelden, film, simulator zien, inzicht).

Zelforganisatie is wat anders dan anarchie. Voor deze vorm van “Laten gaan” is de term Panarchie uitgevonden door de wetenschappers Holling en Gunderson die een model hebben gemaakt van een Ecologie.

Een ecologie staat of valt met de Diversiteit van de deelnemers.

Types of Social networks classified by the five Worldviews of Paths of Changes.
Smart Technologie gebaseerd op het model van Paths of Change. (PoC) Aangezien PoC ook een model van de mens is heeft dit model eigenlijk ook betrekking op een “geautomatiseerde mens” waarvan je het model kan vinden in de Universal Turing Machine van Peter Rowlands.
Het model van Panarchy gaat uit van gekoppelde cycli waarin ik de vier kleuren van PoC heb gestopt zodat het verband kan worden gezien.

Het plaatje is gekopieerd van deze website). Er worden in bovenstaand plaatje 3 lagen in de ecologie onderscheiden n.l. de mens als ecologie (wij zijn een symbiose van cellen en bacteriën), de mens verbonden in communities en de communities in een stad, regio of land. Het model kan verder “omhoog” worden toegepast tot het niveau van de wereld.

Een ecologie kan ook uit planten en dieren bestaan. Het is een kwestie van de juiste grenzen trekken.

Grote veranderingen in de Tijdgeest verlopen Cyclisch en zijn daarom Voorspelbaar.

Volgens het model van Carlota Perez (zie boven) staan we aan het begin van wat zij een “Golden Age” noemt.

In een golden age wordt de ontwikkelde technologie van een vorige fase praktisch aangewend. Dit terwijl ze in de eerste fase meer wordt aangewend als een vervanger van wat er al is vergelijkbaar met dat er in het begin van de 2e technologische revolutie auto’s werden gemaakt die op paard-en-wagen leken. PK betekent niet voor niets paardenkracht

Dit is nu vergelijkbaar met E-Health waarin bestaande medische processen alleen maar worden geautomatiseerd (=copieren naar een proces-manager) maar ook met de zelfrijzende auto die nog helemaal niet zelf rijdt omdat men dat, net als bij het zelfvliegende vliegtuig, nog niet durft.

De “echte” innovatie komt uit de Biofysica die de Quantum Mechanica (QM) aanwendt die het placebo-effect zijnde deZelf-Reparatie van het lichaam verklaard. QM kan ook een totaal andere oplossing bieden voor onze transport-problemen omdat “entangled“-(diep)-verbonden lichamen door de tijd-ruimte via een “Wormhole” kunnen springen. Iets wat door de Oude” magiërs werd gedaan.
In die zin wordt de Gouden Eeuw een Renaissance van de Magie.

De digitale revolutie is belemmerend omdat alles in een context-ongevoelige taal moet morden beschreven en die talen erg makkelijk te veranderen zijn door andere talen die zich gedragen als een virus. De digitale technologie moet analoog worden zodat de programma’s wiskundige functies kunnen worden die zich gaan gedragen als quantum-computers (adaptieve autonome agents).

Een Golden Age wordt volgens Perez voorafgegaan door “financial bubbles” die betrekking hebben op het niet functioneren van de beschikbare technology. Die bubbles zijn er of komen snel omdat de grote financieele successen niet berusten op inhoud maar op het manipuleren van de fondsen van de “fools” die altijd hun geld kwijtraken aan bubbles of dat nu tulpenbollen zijn, spoorwegen of bedrijven die op slimme wijze misbruik maken van de goedgelovigheid van de aandeelhouders of de deelnemers (Uber, Take Away, ..) die allemaal zijn geloven in de mythe van de start-up. Opmerkelijk is dat de “groten” (Google, Facebook”) uiteindelijk terugvallen op reclame maken of intermediair zijn. Dit terwijl dat juist erg spotgoedkoop kan worden gedaan. In die zin is hun technologie achterhaald.

Voor meer info over de theorie van Carlota Perez Upload de bijgesloten PDF.


A Paths of Change with the geometry of the Moebius Ring fused with the model of Panarcy which is a model of an Ecology that shows how the value produced in a Value Chain is eVAluated by the citizens of the State modeled as an Ecology is fed back by Government into the Creative Sector. This is a picture out of a blog about Anti-fragility.
A professor in the Economics of Innovation and Public Value at University College London (UCL), where she founded and directs the Institute for Innovation and Public Purpose, Mariana Mazzucato is the author of The Value of Everything: Making and Taking in the Global Economy (2018) and of The Entrepreneurial State: Debunking Public vs. Private Sector Myths (2013).
Dit is een 4×4 PoC-model van een Stad, REGIO of Staat waarin de
(1) een 4-delig model van de Mens in de openbare en Persoonlijke ruimte wordt samengebracht in een
(2) Netwerk van 4 soorten sociale netwerken verbonden met
(3) een 4delig model Waardencycli bestuurd door een
(4) een bestuurlijke Driehoek met een sociaal hart als centrum in het midden waarbij de democratie de (gele) kracht van de verbeelding is en de Ondernemer de Verbeelding in Actie om zet.

Door de cycli te koppelen kan er een innovatief systeem van collectieve levensloop-begeleiding worden gerealiseerd.

Ik hoop dat de lezers van deze blog beseffen dat onze werkelijkheid een eindeloze herhaling van hetzelfde in hetzelfde is wat in de huidige terminologie een Fractal , een zelf-referentie, wordt genoemd .

Deze kennis is erg oud en werd ook wel getypeerd met de zin ” Zo Boven zo Beneden zichtbaar in het Tarot-plaatje van de Magiër. Observeer dat de Magier denkt aan de Moebius-ring (8), het teken van Oneindigheid.Naast het Pentagram staat de Drinkbeker van het Hart (de Graal) waarin de rode wijn van het bloed van Christus kan worden geschonken De wijnranken worden omringd door de Rozen van het Rozenkruis. Op de tafel liggen de vier zienswijzen in de Tarot n.l. Harten, zwaarden (blauw, Kennis, Staven (groen, groei, creatie), cirkel met pentagram (Aarde, materie).
The Chinese Sheng Cyclus die bestaat uit de 4 Zienswijzen van PoC samen met het Centrum of het Kruis (Wit). observeer dat het Pentagram (4+1) fractaal is en iedere keer 90 graden gespiegeld = Haaks, terugkomt.
Model PoC met Kruisverbanden. PoC bevat minstens 12 combinaties omdat je heen en weer kunt gaan. Daarnaast kun je ieder “hokje’ weer vullen met een compleet PoC-model waarin je eindeloos heen en weer kunt bewegen,

Op zo’n manier kun je een kleine schaal aan een hogere schaal koppelen en dat ook weer herhalen. Zo worden onze hersenen een model voor de melkwegstelsels en zijn onze cellen kleine werelden die onze wereld vormen en waarbij wij, de mens, vergelijkbaar zijn met God-de-schepper.

In het algemeen zijn de kruis-spelen heel anders dan de spelen die verbinden (Communion) of (besturen, agency). Influential is Politiek en Inventive is Ondernement waar we ook weer heen en weer kunnen gaan. Kijk eens hier.

Naarmate je met PoC speelt wordt erg veel doorzichtig. Daarnaast ontdek je ook dat erg veel verklaringen voor hetzelfde zijn die erg op elkaar lijken en dat komt alleen omdat de maker niet ziet dat hij zichzelf aan het onderzoeken is.

Volgens de beroemde natuurkundige John Wheeler kijkt het universum naar zichzelf middels een bolle spiegel en bewees de beroemde wiskundige Emely Noether dat alle behoud-wetten in de natuur af te leiden zijn uit symmetrie.
het zelf observerende Universum van John Wheeler.
Model PoC geprojecteerd op politieke stromingen.
The Kondratiev Time Machine moves With the clock presenting the list of Five Mega-Seasons where the First Season Summer is the time of Practice.
Vincent Bridge (recently died) explains Enochian Magic using the Pentagle en the 5 L’s Love, Law, Liberty, Life and Light.
Er zijn drie krachten aan het werk n.l. de balancerende kracht (veerkracht) en de producerende en de consumerende kracht die samen winst of verlies maken . De eerste is een combinatie van Innoveren (Verbeelden) en Profiteren (Instand houden/gebruiken).
He zelfde plaatje als hier boven waarbij Blauw en Rood (het Analytische “spel” en Groen en Geel het Spel dat spellen schept elkaar in het Centrum tegenkomen. In dit centrum worden de tegendelen opgeheven (voiding). Zie de blog over het “spirituele” model van Walter Russell .
Carlota Prez legt uit hoe technologische revoluties tot stand komen. Kenners zullen zien dat ze gebruik maakt van de theorie van Kondratiev, een Russische Econoom die Economische Golven in kaart bracht. Het blijkt dat er naast de golf van Kondratiev met een periodiciteit van 52 jaar nog veel langere en kortere golven zijn die wel een harmonisch verband met elkaar hebben wat vroeger de Harmonie der Spheren werd genoemd.
We zijn ons er niet van bewust dat ons lichaam een complete economie is waarin producenten en consumenten maar ook tele-comunicatie-systemen en slimme sensors de rest van de economie informeren. Wij denken in de taal van de machines en geloven niet dat in ons lichaam miljarden zelf-sturende fabrieken bevat die we nu cel noemen en die wel eens vastlopen omdat de rotzooi niet wordt opgeruimd (“een auto-immuun ziekte).
De technologie-golven zijn tot op de minuut voorspelbaar als je beseft dat de dominante technologie van een vorige fase the melodie is waar wordt gevarieerd. De Eerste Computer was een copie van een fabriek waarin optellen (compute) was geautomatiseerd.
Bovenstaand plaatje verenigt meerdere zaken Paths of Change (PoC) in het centrum. PoC is een theorie over veranderen die op vele schaal nivo’s toepasbaar is. PoC lijkt op de Archetypen van Jung en is dan ook een theorie van de persoonlijkheid. PoC gaat er vanuit dat iedere verandering volgens een pad verloopt waarin alle onderdelen van PoC, Worldviews, Wereldbeelden altijd in een bepaalde volgorde voorkomen. In het plaatje boven is PoC uitgebouwd tot een spiraal waarin PoC met- en tegen de klok draait wat lijkt op een Moebius Ring (8). Op ieder knooppunt van PoC is een Community gekoppeld.

In ieder plaatje in deze blog worden de kleuren van PoC gebruikt zodat het model herkenbaar is.

Dit is een plaatje waarin een lange golf is getekend. Die golf beschrijft een Cultuur. Het bijzondere is dat de stappen die de golf doormaakt te typeren zijn met de stappen van PoC die in andere culturen ook voorkomen. Zo worden de Wereldbeelden Tatva’s in India genoemd. de witte stap is de stap van het centrum die bijvoorbeeld in het Grieks de Ether wordt genoemd. Opvallend is dat de cyclus zich rond 2040 op de top van de nieuw Cyclus splitst en weer achteruit gaat draaien.
Dit is een model van de Rechtsstaat toepasbaar op een stad/regio maar ook op een land. Hierbij kan een schaalnivo op een lager vivo worden gezet of zoals in dit plaatje in het centrum (de plek waar de kruisende lijnen elkaar snijden) De taak van de monitor is om te voorkomen dat de verschillende gezichtspunten (wereldbeeld) niet dominant worden. Dit zou ook de taak van de gemeenteraad of het parliament moeten zijn. In de huidige rechststaat heeft men gekozen voor de dominante rol van de bestuurders c.q. wetenschap .In de nieuwe tijdgeest wordt het weer tijd voor de creatieve bestuurder, de “King Poet).
Het 3D-model Panarchy een theorie over Ecologieen. De orde in de ecologie wordt bepaald door 3 variablelen Potential (Agency, Mogelijkheid , coöperatie ), Connecttedness (Comunion) en Resilience (Veerkracht), herstel. Veerkacht heeft te maken met de kracht van de veer maar ook de wijze waarop het herstel plaats vindt wat vaak stap-voor-stap moet plaatsvinden wat weer is samengevat in de term adiabatisch in thermodynamica. Te Grote stappen zowel voor als achteruit verspillen de energie in warmte.

Wat te doen met de Rechtsstaat?

Een hele korte geschiedenis van de staat. Opvallend hier is is dat de “Elite”. de leiders van de Tribe erg veel baat hebben gehad van de “slaven” die nu netjes zijn ondergracht in een “lagere” sociale klasse. De Tribes zijn nog niet verdwenen en hebben zich verborgen in een “(Politieke) Beweging”. We zijn nu weer in het tijdperk van de Verbeelding wat ruimte biedt voor charismatische Leiders die de “Golden Age” van Perez goed kunnen aanwenden om een glorieuze toekomst te schetsen. Besef dat er die paden een eerste stap bieden van de Staat (Blauw) naar een stap in een PoC. Hier moet goed over worden nagedacht omdat iedere stap in PoC een eigen wijze heeft en soms ook andere (charismatische ) leiders.

About the Ecology of the City & the State

About the Observer

The Crown Chakra (Observer) of the World , Mt Shasta, California

The last chapter of this blog is put into a new blog that contains a lot of links that are about the fusion of Quantum Mechanics and “old” theories of Physics. This fusion proves that we are living in the Matrix.

This blog is an Extension of the last chapter of my blog about the Future of the State. In this blog I come to the conclusion that the State or the City-state makes The Rich Richer and the Poor poorer.

The main reason is that the State is an Aristocracy that looks like a Democracy.

The State is a Contradictio in terminis: It accomplishes the Opposite it wants to accomplish.

The main reason is that the managers of the state believe in controlling everything instead of Self-Organization (P-Anarchy).

As you will later see in this blog this effect is the result of Dualism which is the foundation of Current Science. This problem is solved in Complexity Science, the Subject of this Blog.

I have transformed the last chapter of this blog into a new blog. called The Geometry of Change.

This blog is not a scientific article but a collage that contains many intellectual surprises.

Four Cycles that are Agents are connected by the Sensory Mode of PoC. See Chapter 4. Yellow: Imagination; Blue: Thinking; Red Sensory Moter System. This system uses “sensors” to get into Action; Green: Emotions; This chain becomes an “infinite” chain when the direction of the rotation (against- or with the clock) is not reversed. THe direction of the rotation is reversed when the direction one of the “games” is reversed. An example is the so called “analytic game” (blue->red (make) -> (red-blue (analyze).

This picture prepares you for Chapter 1: Cycles where I show you that Life is a Cyclic process and that many other processes are cyclic. This has to do with the many Rotating systems there are. The four colors represent the many static views on cyclic processes. Agents are the object of Complexity Theory.
When Agents are seen as the cause of an effect on another Agent they are called an Event or seen as a living being.

Observe that the agents are rotating With and Against the Clock. A combination of both is a Moebius Ring (looks like 8).

A good example of a Rotating System is the Weather System. This system rotates because the Earth and the Moon Rotate . In this picture you can see the Potential, the Sum of the entering Radiation Energy of the Sun and the Reflection on Earth. Earth rotates once in about 24 hours with respect to the Sun, Earth’s rotation is slowing slightly with time; This is due to the tidal effects the rotating Moon has on Earth’s rotation.

The climate of the earth fluctuates because of the many stages the cycles are in. We are now in a local warming period but it looks like we are moving to a new ice-age.

this Blog discusses a Design for an Alternative of he City and/or the State based on the idea that they are an Ecology. An Ecology Dies when there is not enough Diversity. The same applies to a City or a State. You are diverse when you are Different.

For more info about what an Ecology is see Chapter 3. Below you can see the Design.

The Monitor (the Observer, the X in the Middle of the Cross) takes care of the Balance in the City/ or State.Its task is to prevent that one of the Views on the World becomes Dominant. This view is probably the “Management Control View” (Blue, Smart City) ). The Control View is the view of Reductionism. Reductionism is the paradigm behind current Science.

The monitor represents the Whole which is the subject of Complexity Science. Complexity theory, emphasizes adaptation, self‐organization and embraces the idea that there is no central control or master plan.

As you can see the Monitor shares the same Structure with the Whole. This is called a Fractal. The Fractal pattern never stops . It could stop when the structure is too Small.

The Set-Point is the desired value for an essential variable that represents the Homeostasis of the City/State.

About Rotating Rotations

Cycles are everywhere. They are the result of Rotating systems.
The Kubler Ross Transition Curve. The Kubler Ross model shows how people react after a major calamity (Like the COVID Pandemia) after Denial people get Angry , move into a Depression and get an Insight after the situation moves back to the Set Point. Observe that this model is the same model as Paths of Change.
This is a Rotating Cycle Generator based on the model of PoC (Paths of Change ( see Chapter.4. In this picture you can See that every Step in the Cycle represents another State of the 5-pointed Model that represents possible Points of View. Every combination of Points of View (PoV) represents an Action. Every rotation represents an E-motion. The 5-pointed model is based on the Chinese Sheng-Cycle hat was based om the Lo-Shu a 3×3 Magic Square that has the 5 in the Middle and a sum of 15=1+2+3+4+5=3×5 .

Observe that the Wheel of Time is propagating itself by exploding at the right moment just like a motor . This explosion is the Fusion of the Aha-erlebnis, the Feeling of Discovery.

Observe that the 5th view is called Whole (white). It is the center of the system (Monitor) put into the System itself. Putting a whole in a whole is called a fractal.

The Spiritual Cycle of Walter Russell. In the middle the Singularity.
The Sheng Cycle with an inner- and outer cycle showing the fractal pattern of the five in the middle . The 5 states are related to the Sun Cycle with a special Season in the Middle of the 5 sometimes called Late Summer, Indian Summer or the Autumn of the Geese. Observe that the five seasons are not only connected in a Mother->Childchain(1>2->3->4->5->1->) but are also connected with a delay of (2) called the Mother->Grandmother-chain (1>3>5>2>4->1->).

About Ancient Civilizations

In this short introduction I show you the very rich knowledge of Ancient Civilizations that already existed > 620.00 BC. They contain the roots of the concept of the state but also of the many conflicts we are totally not aware of that are now hidden behind the walls of Religion.

The Geometrie of Creation. The geometries are used as frames to draw the letters of the Alphabet..
Rudolf Laban Space Harmony -The letters are represented by (geometric) pPatterns movements and sounds. They are the Foundation of the old Cultures on earth. The old cultures give us insight in the ways the State and the cities were Organized. In their organization the Ancient patterns play an important role.
A briljant Librarian Kim Veltman researched all the Symbol-Sytems on earth starting 620.000 BC. Sadly he died 1-4-2020.

This blog starts with a few pictures and links to related articles about Urban Ecologies and some quotes and interesting video’s about Complexity Science which is the Toolset I try to Use in this blog.

About Urban Ecologies

The models of Urban Ecologies are Control/Cybernetic Systems.

After the models I explain what Complexity Science is about using two PDF’s, 2 citations and a video of Stuart Kaufman, Nassim Taleb and Robert Sapolski.

After the video’s I present a List of Chapters with a short description of the content of the chapters and Chapter 0: Introduction which is the “real” beginning of this blog .

If you are in a hurry move to Chapter 16.

Article about PLE: The concept of production–living–ecological (PLE) space was first proposed in the report of the 18th National Congress of the Communist Party of China. It stressed that “the space for production should be intensive and highly efficient, the living space should be moderately liveable, and the ecological space should be unspoiled and beautiful.
the Article investigates the Principles of Sustainable Urban Ecosystems and pillars for sustainability, from the Micro-level to the Global level.
The system of Urban Metabolism.

About Complexity Science:

Complexity Science is not about the Parts but about the Whole. The Notes are not the Music played with the notes. The Meal is not the recipe. The City is not its Citizens

The basic components of a complex adaptive systems are called agents. They are typically conceived as ‘black box’ systems, meaning that we know the rules that govern their individual behaviour, but we do not care about their internal structure.

Stuart Kaufmann: Reinventing the Sacred: The science of complexity moves beyond reductionism to something new: a unified culture where we see God in the creativity of the universe, biosphere, and humanity – changing the way we all think about the evolution of humanity, the universe, faith, and reason.

Nassim Taleb:“We have the illusion that the world functions thanks to programmed design, university research, and bureaucratic funding, but there is compelling — very compelling — evidence to show that this is an illusion.  Technology is the result of antifragility, exploited by risk-takers in the form of tinkering and trial and error.  Engineers and tinkerers develop things while history books are written by academics; we will have to refine historical interpretations of growth, innovation, and many such things. … The error of naive rationalism leads to overestimating the role and necessity of … academic knowledge, in human affairs — and degrading the uncodifiable, more Complex, intuitive, or experience-based type”.

This is an example of the PoC-cycle (see chapter 4 ) where you can see what Nassim Taleb means.He believes in Intuition, Active Experimentation and Cocncrete Experience both a Kolb Learning Style.
About Stuart Kaufmann: Intuition (Insight, Yellow) is related to Creativity and the Holy Spirit different from God the Father.

A Poc-Cycle is a Fourfold Cycle with or without a Center in the Cross in de Middle.

This picture contains a summary of all the chapters of this blog until 27 10 2020 in a Path of Change (A fractal 4-fold-Cycle). It shows that Anti-Fragility Fuses Differences and jumps to a Higher Level of the Ecology (also a 4-fold cycle (within the Circles) with a new Rythm until the Ecology relapses and stores its Seeds in a new Territory where Cooperation is possible.
Observe that the Greek word for Power is Cratos being a part of DemoCracy, Power to the People (Green, Social, Cooperation).
In this picture the arrow is from People(Social, Green) to Power (Ranking) meaning “Priority to the People“. The arrow is part of a cycle that contains >16 steps.

About Panarchy

Below you can find a picture that tries to explain Panarchy (see chapter 3). The colors are a link to PoC (chapter 4). A pandemic is the result of a jump (Revolt) from a Virus part of the Human Body-Ecology to a Social Network (and further a City).

A model of the Panarchy Cycle (See Chapter 3).The cycle contains 3 layers. Each layers contains 2 connected cycles that are 4fold (see Poc chapter 4) with a center (Total 4+1=5).Every cycle is a nirror of the other. The total cycle (Path of Change (PoC) in this picture contains (6 x 5=) 30 steps.
A Briljant talk of Robert Sapolsky about Western thinking about Complex Systems from the Fall of Rome until Today. Why extreme reductionalism leads to a Paradox.

List of Chapters:

0: Introduction.

  1. About the many Fourfold Cycles there are.

2: Latour and the Parliament of Things.

3: Is a State an Ecology?

What is an Ecology: About Panarchy.

4: Why an Ecology is a Path of Change (PoC) and the many Paths of Change (comparable Procesmodels) that are already there.

5: About the Roots of Panarchy: Cultural Theory which is a PoC.

6: The Relational Model of Alan Fiske (Which is a PoC) and its links to Geometry.

7: Combine Panarchy & PoC & Fiske and discover how Anti-Fragility works.

8: About Thermodynamics and discover why everything flows .

9: About Flow States.

10: About States and Harbours. Why connecting diversity stimulates Innovation.

11: About Entrainment. and why we go to a Church and a Soccermatch severy week to collect Emotional Energy.

12: A New (PoC-)Model for the State.

13: How to Design a State.

14: What Human Rights and Maslows Pyramid have in common.

15: Why The US is a Market Society where everything has a Price.

16: The State as the Monitor of the Political Ecology.

17: About the Acupuncture of the State. About the History of the Chinese State (until today) the Cycle (Mandate of Heaven) that controls the state and the many applications of the cycle in China including Acupuncture.

18: The End. Summary and the introduction of a new blog I will write probably about the Geometry of the State.

0. Introduction

How spontaneous synchronization works.

In this blog I am trying to find out if it is possible to use Complexity Theory to design a Fair Self Organizing Structure to replace the State.

To do that I reuse a blog about Anti-Fragility and the theory of Panarchy that is made to explain an Ecology.

In the end of this blog I will use all the acquired knowledge to design a new model for a State and a City.

1. About Cycles:

A Cycle is a Selforganizing System. We experience many Cyclic processes like Day and Night and the Seasons.

virtually everything that happens on Earth runs in cycles—our climate, the markets, political systems, societies, wars, financial ups-and-downs, etc. Our ancestors have known this for centuries.

Practically all living processes are organised in cycles. The organism is thick with biological rhythms ranging from periods of split seconds for electrical activities of brain cells to seconds such as the heart-beat and respiration, to periods which are circadian and circannual. But no one has ever been able to explain why that should be.

The answer is provided by thermodynamics. It turns out that symmetrically coupled cycles are the key to both the conservation of coherent energy and compensation (or cancelling out) of entropy within the system so that living organisation is maintained.

As one cycle of activity is running down, it is charging up a second cycle, so that the role can be reversed later. Similarly, as disorder is created in some part of the system, a kind of superorder appears in elsewhere, which can restore order to the first part” (Mae Wan Ho).

Observe that MAe Wan Ho uses a theory that explains Anti-Fragility (“Order out of Disorder“) called Thermodynamics. Mae Wan Ho wrote this text long before the concept Anti-fragility was invented. Thermodynamics comes back in Chapter 8.

Figure 2. The life cycle of the organism consists of a self-similar fractal
    structure of cycles turning within cycles
This is a diagram representing the nested cycles that span all space-time scales, the totality of which make up the life cycle of the organism. The life cycle has a self-similar fractal structure, so if you magnify each cycle, you will see that it has smaller cycles within, looking much the same as the whole. Fractal dynamics are the hallmarks of natural processes and are especially fit for the organisation of living systems.
Two Symmetrically Coupled Cycles.

The Life Cycle of the Organism consists of a self-similar fractal structure of cycles.

Jeremy England is a Professor of Physics who uses Thermo Dynamics to explain Life. He detected that a Closed System (Earth, the Ocean) connected to another closed System that produces Energy (Sun) creates random-structures that look like Life. Jeremy is an Orthodox jewish Rabbi.

About Cycles (part 2):

At a certain point in time Humans detected the cyclic processes in the Night Sky that took more than a life-time to return to their beginning. They found he Cycle of the Precession of the Equinox.

observe that a lot of the Cycles Rotate around other Cycles. A rotating rotation is a Spiral.

Prexession Cycle.
Moon Phases
Moon Cycle.
Earth's Rotation Around the Sun Through the Seasons
Sun Cycle.
Alles draait om Alles
Sufi’s simulate a rotating rotation (Spiral).

The State and the City, the Mother of the state, are not alone a Boundary in Space but are also a Cyclic System .that synchronizes with all the other Cyclic systems in its environment (Growth Cycle of Agriculture, Sun cycle, Seasons, Moon Cycle/ Menstruation Cycle, Great Cycle of the Precession, ..).

New Grange , older than Stonehenge, is a Passage Tomb situated in County Meath in Ireland. It is decorated with the Spiral of Life found in many other ancient places. The burial ground is aligned with the Winter Solstice. For more info about the Spiral of Life see chapter 2.
The First Cycle is the Cycle of the Triple Goddess and her Moon-Cycle . The year Cycle of Father the Sun , Nature, is the cycle of the Medicin Wheel. The four Animals come back as symbols of the Four Evangelists.
The Second Cycle is the Cycle of Sumer and Egypt , the Sun ,(Atum) controls the Day and the Seasons. the Stars control the night (Zodiac) and the Moon controls the Magic of Thoth . The Zodiac comes back as the Twelve Apostles. Magic is an example of entrainment.
Around 500 BC The Five Innovators of the Human Inner Space (Yellow) appeared and started the Great Transformation., This started the weekly cycle of Religion, The second transformation came with the creation of Islam, the Religion of the Collective and the Emotions(Green) .The next step is the Religion of the Body and the Senses (Red) (Osho, New Age).
The United Nations and the creation of the Human Rights gave the people at the end of the 2nd world-war hope that we would enter a long period of Peace and Prosperity. They forgot the Great and Cruel Dictator Stalin. At the the end of his empire, with the opening of the Berlin Wall people hoped we would start the Long Boom . Now China is becoming number one. Will this benefit the World?

In this blog I introduce Complexity Theory (CT) to design a new type of State, the Self Organizing State or city. CT shows that when we Stop controlling a system It will Self-organizes.

Humans contain cells, contain molecules contain atoms etc etc. The organizing principle repeats until the deepest level ,the vacuum but it also moves up until Cities States and the Earth.

Neil Theise: About Complexity Theory: A City and a State are an example of a Self-organizing System.untill we Humans start to Organize and create Traffic Jams and Depressions.
This video provides a basic introduction to the science of complex systems, focusing on Patterns in nature. The most simple rule is Copying behavior although copying behavior can be the result of Entrainment which is the result of being the same (alike) and connected to a shared Sensable (by the Brain) connection-infrastructure. A Synchronized Brain produces Theta Waves that are also produced when a Human is in Deep Trance.

This blog contains examples of a new model for the State and the City who was the Mother of the State.


This model is based on the model of Panarchy. Panarchy is a model of an Ecology.

If you are only interested in the model move to Chapter 12.

I hope you already believe that the State is an Ecology. If you believe this please realize that Complexity Theory tells you that you have to Trust the Self-Organizing power of the State. So stop organizing and Remove the Barriers of all the control systems.

There is a special Linkedin-Group created for people who want to discuss the future of the State.

I have started this blog September 9 2020 . It is intended as the last chapter of my already finished blog About the Future of the State.

In my blog About the Future of the State (“the initial blog“) I have given a lot of information about what is going wrong with the Constitutional State and many theories about how states work.

The biggest problem is that the Constitutional State is controlled by an Aristrocratic Elite organized as a Tribe that profits from the Power and the Taxsystem of the State.

A (powerful) Politial party looks like a Tribe.

Many International or local Conflicts are Tribal Conflicts.

The highly needed Redistribution of the Wealth from the Rich to the Poor in the economy does not take place. The rich get Richer and the `Poor get Poorer.

Thomas Piketty is in favor of high taxes for rich people but most of all of free and good Education for Everybody. One of his examples is Theodore Roosevelts New Deal.

2. Latour and the Parliament of Things:

The most interesting link in the initial blog is a Statement called How to Think as a State of the French Philosopher Bruno Latour to the WRR a Scientific advisoryBoard to the King of the Netherlands about the Future of the State.

In this statement he explains the Parliament of Things (PoT) comparable to the IoT.

In the PoT humans organisms, lakes, mountains cars and other things are represented.

PoT is a concept that questions the way we organize our State. It questions also what a representional democracy really represents. Does it represent all things that are born and die including the animals that have no language or is the system of representation a simulator that hides the Games we Play.

3. The State is an Ecology that is part of the World-System:

Latour gave me the idea that the State is an Ecology.

An Ecology is a Complex multi-layered Redistribution System that contains a wide array of interacting levels of organization spanning micro-level (e.g., cells, humans) to a planetary scale (e.g., biosphere).

If you want, replace in this definition the components of the Ecology with the components of the City or the State and see what you get. Do you miss something?.

A Complex System has distinct Properties that arise from its relationships, such as nonlinearity, emergence, spontaneous order, adaptation, and feedback loops, among others.

The Windows of the Cathedral of Chartres shows the Spiral of Time.The spiral is explained by the Glass-in-Lead Windows that contains a Story that describes a Step in the Spiral
The Spiraling Spiral in Chartres Cathedral
The Spiral of Time in Chartres Cathedral now shown as a Maze . The place you stop in the Maze looks at the corresponding Window.

An explaining theory of the State is called World System Theory (WST).In this case the state is a System (a World, the domain of Man), a Boundary in Space/Time that operates at the level of the Earth.

The five Geographic boundaries . with China in the Center.

WST can be combined with the theory of the Long-Time Cycles mostly related to Kondratiev but also to Marx, Polanyi and Schumpeter.

If you look below at the pictures and read this you will see that the kondratiev-wave is in its 5th state with the color White and the subject Whole. The wave will be at its top around 2050.

The technology in this phase is called Global Brain. Gobal Brain has a lot to do with what now is called Artificial Intelligence (AI) and AI has a lot to with the Big Brother State that is now created in China.

Global Brain could be the Brain of an Entrained Collective. see chapter 11.

Want to read more (in Dutch) about the Cycles? download the PDF below.

A Cycle contains a cycle (Overtones) and contains 5 Stages (Red (Intensity)->Blue (Order)-> Yellow (Crativity -> (Green (Social)-> White (Whole, Center )-> Red. In the pictures below the colors refer to the same Descriptions of the Stages.The stages can be explained by the theory of Paths of Change (PoC).
In this picture you see the Kondratiev cycle after every iteration of the wave of 50 year starting 1740 ending 2040.Every step can be divided in 5 steps and every step can also be divided in 5 steps creating different Cycles with different names.
The Technology Cycle related to the Kondratiev with a Periodicity of 52 yrs.Starting with the Factory of Taylor ending with the Global Brain in 2050.


The kondratiev Cycle is represented as a Spiral and is related to the Meta-Narrative (Chronotope) of Bahktin and PoC by their colors.

The Chronotope of Bahktin (The place where the knots of narrative are tied)

Blue is the color of the Law of Rome and Red is the color of he Actions of Alexander who conquered almost the complete World at his time. Yellow is the color of Spirit seen in The rise of Art in the Renaissance and the Rise of Christianity.

Green is the color of Social related to Social conflicts like the French Revolution. White is the color of the Center (The Whole) . White is always combined with a New World Religion. It could be related to the return of the Maitrea expected in many Religions.

There have been three kinds of historical systems across human history: “mini-systems” or what anthropologists call bands, tribes, and small chiefdoms, and two types of world-systems, one that is politically unified and the other is not (single state world empires and multi-polity world economies). World-systems are larger, and are ethnically diverse. The modern world-system, a capitalist world-economy, is unique in being the first and only world-system, which emerged around 1450 to 1550, to have geographically expanded across the entire planet, by about 1900.

It is defined, as a world-economy, in having many political units tied together as an interstate system and through its division of labor based on capitalist enterprises.

The Tribes never leave their State even when the states have grown into very big structures.

In the current capitalistic system many “tribes” (for instance the Oligarchs of russia) use the income of the state they control to fight their battles. These battles are now mostly faught using highly intelligent technology and weapons.

About the book the Great Transformation of Poliany. Polanyi explains that the modern market economy and the modern nation-state should be understood not as discrete elements but as the single human invention he calls the “MarketSociety”. See Chapter 4 of PoC and look at the game of the market (Sensory(Red) <->Social (reen).
Prior to the great transformation, people based their economies on Reciprocity and Redistribution (Tax) across Personal and Communal relationships. During the great transformation land, labor and money got a price. look at Chapter 5 About the Worldviews of Alan Fiske at he Market Pricing Social Relationship.

About Panarchy:

Panarchy is a Fractal Model of an Ecology that can be represented by an adaptive cycle of four distinct phases:
growth or exploitation (r)
conservation (K)
collapse or release (omega)
reorganization (alpha).

The Theory of Panarchy is used in many of my blogs. One of them is a Blog about Anti-Fragility called How to Benefit from Disorder and a Dutch version about the same issue. I will reuse these blogs.

Anti-Fragility happens when an Ecology moves Up (Revolt) to a New Fractal level. The opposite (Going Down) is called Remember. In this state the ecology saves some of its state in a place that acts as a Memory out of which o a Copy of the old state can be regenerated. This place is called a Sacred Grove.

A Sacred Grove is often a Sacred Place in a Wood. An example is the Cathedral of Chartres that was a sacred place for the Druids of the Celts.

In the UP-state The Ecology becomes Bigger and Slower in its Cyclic Frequency.

As a consequence of the periodic, but transient phases of Destruction (omega stage) and Reorganization (alpha stage), a system’s Structure and processes can be Reorganized.

This reshuffling allows for the establishment of new system configurations and opportunities for the incorporation of exotic and entirely novel entrants into the system. The adaptive cycle explicitly introduces mutations and rearrangements.

An Ecology is a Fractal Cyclic Adaptive Innovation System.

Example of a Sacred Grove. The Tree where Joseph Smith, the founder of the Mormons got his vision.
The Climate Cycle is a Fourfold Cycle because of the Cyclic Motion of the Globe of the Earth combined with a cycle around the sun. Water is crucial for Life.This model shows that the Weather or the Climate can be used to understand the State. The State like the Economy is going through all the stages of the weather. Many scientists have used the seasons as analogs for the states of the Economy. When you follow the Arrows in the picture you will see the Panarchy Cycle going around in the Horizontal plane with and against the clock and going Up and Down in the Vertical Plane.
A natural Ecology looks like a very Big coupled distributed Chemical Factory where all the organisms are nodes. This means that an Ecology can be described by Thermo Dynamics. If you want to know more look at this blog.

Panarchy is a conceptual framework created by Gunderson and Holling to account for the dual, and seemingly contradictory, characteristics of all complex systemsstability and change.

Panarchy is a contradictory system. It fuses what cannot be fused .

the 2D version of Panarchy is determinated by Potential (Wealth) and Connectedness.

A highly connected system is very fragile when the system is hit by a calamity The Climate-crisis is an example.
When a A highly connected system fails this is called the Domino-effect. The Domino is modelled by the Self-Orgnized Criticallity theory of Per Bak. This theory shows that the Probability Distribution of a calamity is not a Bell Curve but a Power Law.
Black Swans vs Dragon Kings. Coupling The Same generates Synchronization.
About Powers Laws.

Panarchy is the study of how Economic growth and Human development depend on Biological ecosystems and Social institutions, and how they interact.

It is an integrative framework, bringing together ecological, economic and social models of change and stability, to account for the complex interactions among both these different areas, and different scale levels.

No system can be understood or managed by focusing on it at a single scale. All systems exist and function at multiple scales of space, time and social organization, and the interactions across scales are fundamentally important in determining the dynamics of the system at any particular focal scale. This interacting set of hierarchically structured scales has been termed a “panarchy” (Gunderson and Holling 2003).

Panarchy shows that a Government that wants to optimize the State seen as an ecology will end up with a Decay of this state.

The only thing that helps is not to interfere and follow the cycle, as you can see in the picture below where every step moves between opposites (“tensions, “polarities “).

Want to know more about opposites : read this blog about Logic and Alchemy.

4. About Paths of Change:

Paths of Change (PoC) is a theory and a model about Change.

The model of Paths of Change is a 2D Fourfold pattern of Opposites called a Quaternion by Jung.

In this Chapter you will find many Paths (of Change) related to many Subjects in which PoC is used. Remember the PoC was known by the Hunter Gatherers.

Poc is used to design a Typology of Banks.
The model of Paths of Change (PoC) is a Theory of Change discovered by Will McWhinney. In this blog the 4 colors of PoC called a Worldview are used to make a connection to the theory. It is called PoC because every Change is a combination of a Cyclic Combination of Points of View (Worldviews). Will McWhinney called the Paths Games like the Analytical Game (Sensory/Unity vice/versa). There are 2-step Games but also 5 step Games (for instance the Drama Triangle).
A model of the Human Personality based on PoC. The Human Personality model rotates Against and With the Clock. These Rotations are called Introvert and Extravert. The model also has an Observer-state. When the Points of View repeat the Human has a Mental Ilness.
Paths of Change is a fractal theory which means that the model of PoC can be used on itself . Every Square can be divided in Four Squares that can again be divided in four Squares ad infinitum.
The Pyramid of Maslow as a PoC-Structure.
The Holmes Event Scale as a Trigger for Calamities.
The kubler Ross Transition Curve is a pattern that shows how the Four World Views of the Emotions react to a Calamity. A Calamity triggers a Spring, which is a model of the Emotions. The white line is called the Setpoint. The Setpoint is the Middle of the cycle.
How the Emotions (Social) react to a Calamity. in a cycle that rotates with the clock (generative cycle) This picture shows that the Emotions are a Fractal System.
ALthough the pattern looks like a Causal Chain the parts of the chain can be triggered by a Central Clock that triggers the parts at the same time.To make this possible the Internal Clcok has to synchronize with an external clock.
Every Point of View relates to a special type of social network.

There are old examples of the Games of PoC. For instance Chess, the Tarot, the Elements and the Dance of Shiva.

The Five Elements Map
The Chinese Five Element Cycle contains five Elements and many ways to connect the five elements (Nourishing, Controlling and Reductive). The Five Element cycle is a Four Elements Cycle with the Middle (the Center) included.
The Chinese Five Element Cycle is generated out of a 3×3 Magic Square called the Lo Shu. The World Views are the Classical Elements with the colors of Poc. The Cycle contains two Paths of Change. One in the Center and one on the Outside. There are Five Worldviews (4+1) where the 5th is the Center (called Earth, the middle of the Cross that connects the other four views. , in this pattern a view is connected to two other world views one direct and the other 2 steps further. The middle of the circle is a Pentacle.
Lo shu turtle
Lo Shu on the back of a Turtle. The Turtle is the symbol of the Starsystem Orion. The middle is 5 and the sum is 15 (3×5) = 1+2+3+4+5.
Wheel of Time and Order in the Dream of wolfgang Pauli comparable to the vision of Ezekiel. .The Four Beings look like the Four Animals of the Zodiac and the four animals of the Medicine Wheel all related to the World Views that rotate perpendicular to eachother.
illustration of Sheng/Ke Cycle
The Chinese Sheng Cycle with Five Elements/Worldviews where the 5th worldview is the Center connected to a special Season Late Summer sometimes called Indian Summer. It is the Season in the Middle I have added Communion and Agency that can be transformed into Yang (Agency) and Yin Communion).

Observe that the Center of the Pentacle is a 180 Degrees rotated Pentacle. In this sub-Pentacle the Pattern Repeats until infinity. This shows the fractal nature of this model. Fractal (“Self Reference“) means that a Model repeats itself in the model. This principle was called As Above So Below .
The Ouroboros: Self Reference.
The Sheng Cyc;le as a generator of waves related to the Human Set Point and the directions of the Point of View (called Elements). The Emotions point down. The Senses look at the Outside world looking back. The Imagination looks up. The Mind creates the future by making a Plan or have an Expectation.
In the middle the Triangle of the Creator Stone (Saturm) surrounded by 7 Planets and the Four Animals.
This picture shows that the Moebius Ring of Panarchy is a combination of Games that combines Two Cycles that move With- and Against the Clock. With the Clock is called the generative or Producing cycle the other way araound is destructructive or Consuming Cycle.

5. About the Roots of Panarchy: Cultural Theory:

De vier fasen van de Panarchy Cyclus voorgesteld als een landschap met een rollende bal
The Four Metaphors of Cultural Theory mapped on a Mathematical Model.

The matrix pictured here, adapted from Michiel Schwarz and Michael Thompson (1990), is one presentation of a typology of worldviews called cultural theory.

It plots acceptance of social controls (on the vertical axis) and levels of social commitment (on the horizontal axis). In the quadrants, the worldviews or rationalities depicted are alternatively described as archetypes, ways of life, social solidarities, and myths or caricatures of nature.

“We postulate that these four ways of life are in conflict in every conceivable domain of social life,” write Michael Thompson and Marco Verwell (2004). “Each of the four ways of life consists of a specific way of structuring social relations and a supporting cast of particular beliefs, values, emotions, perceptions, and interests.”

“In the end, every type of social conflict is about types of organization,” writes anthropologist Mary Douglas (2006). “Why do we settle for four types? Because this model is at once parsimonious and it is comprehensive. A hundred, or a million, types of cultural bias may be out there. But for explanatory value three, four or five types of social environment are enough to generate three, four or five distinct cosmologies.”

“Each rationality will generate its own distinctive engineering aesthetic: its own definition of the good, the beautiful and the socially desirable,” write Schwarz and Thompson (1990). “Our concern, therefore, should not be with which one is right (for that would be to insist that just one rationality had access to ‘the truth’) but rather with which is appropriate to the task at hand.”

Below I present a comparable model of Alan Fiske:

6. About the Relational Model of Alan Fiske:

The Relational Models of Fiske look a lot like PoC.

The Four Views of Fiske are Four World-views Viewing at the Social Worldview (also being the Emotions).

(1): Communal Sharing: This is a Social Social group. People live together and Share things. People are treated as equivalent and undifferentiated. “What’s mine is thine; what’s thine is mine”. Fairness is important in such groups and appealing to values may be the best way to persuade. Conflict may be dealt with through mediation and others methods that seek consensus.

The Sensory view on Social Fiske calls a (2): Market=Pricing-relationship. We call this a Company. or a Community of Practice. I have repeated the picture of the Sensory view below.

As you can see a City is an expansion of the Sensory (red) view when we see a City as an Actor or Organism.

Scientists of the Santa Fe institute have found that a city behaves as an organism or a Super-organism.

(3): Equality Matching: Equality matched relationships generally collaborate around Shared goals and help one another. Relationships are reciprocal and have equal value. People treat fairly those who treat them fairly. See Tit-for-Tat as the solution of the Iterated Prisoners Dilemma.

4: Authority RankingSocial groups are arranged with a hierarchy of power. The top of the pyramid protects the lower layers.

Fiske found out that his Relational Models have a lot in common with the Scales used in Measurement Theory. We measure others the same way we measure objects and situations.

Scales are not only instruments to determine a Measurement-strategy. Scales are also ladders that bring you higher to get a better Point-of-View. This view is always blocked by the Horizon, the Point of Infinity.

The scales can be ordered in a cycle that looks like the cycle of Panarchy. The Scales and therefore the Social relations and therefore PoC and Panarchy can be related to four different Geometries.

Fiske and later Bolender found out “that there is a truly fundamental self-organizing physical process (symmetry braking) underlying social relationships that has hitherto been ignored,” They form a descending, nested series with successively fewer degrees of uniqueness (There are fewer ‘admissible’ transformations which preserve the same information).

Another explanation can be found in the spatial structure of the human body. In this context an important reference must be the work by Samuel Todes, especially his dissertation -published in 2001 by MIT Press and titled “Body and World.”.

Another explanation can be found in the Embodiment-theory of the group of George Lackof.

About Body & World.Hubert Dreyfus for a discussion of why machines cannot become human. In their discussion, they talk about the role of philosophy in clarifying what it means to be human. Hubert explains his calling and calling in general.

Humans learn about the other by copying. This faculty has been named mirror-neurons but is stil in discussion.

Another explanation is mutual entrainment, the tendency of coupled oscillators to fall into step that is widely observed in mechanical and biological systems.


The model of Relationship of Fiske contains the Four Worldviews on Social. This picture contains the rotation against the Clock. (Consuming, Creative). The cycle with the clock is called the Productive Cycle. Both cycles are complementary wich means that they annihilate when they are connected (“Social”) . The energy of the fusion (Bisociation) generates the Light of Insight.
The Spiritual Cycle of Walter Russell.
The Cycle of with a rotation with the clock of the Emotions caused by a Calamity. THis model is comparable to the Kubler Ross-model (see Below). Observe that a calamity acts as a Spring.
The Relationshipmodel of Fiske related to PoC.

The development of the Scales follows the proces of Panarchy. About extensive and intensive measures . an intensive quantity is one whose magnitude is independent of the size of the system. This is a definition of continuous data.
Examples of Scales.The Ratio Scale uses a Ruler. It measures a Length. an Interval Scale measures a Distance THe Ordinal Scale measures a Rank and the Nominal Scale measures A the names of a List of the same Objects. (Being Part of The cities of the Netherlands). The order of the objects is not important). The list can be permuted (put in a different order).

The mathematical theory of Projective Geometry is a spin-off of the discovery of Perspective Drawing in the Renaissance. Drawing is a combination of Sensing and Action (Sensory-Motor-cortex).

IMAGE: Leonardo's perspectograph
This is The Perspectograph of Leonardo Da Vinci. The painter looks with one Eye through a Hole.
In Euclidian Geometry parallel lines don’t cross . Non-Eulidean Space is Curved. In every space the Sum of the Angles of the Triangel are different.
Writer Fuel: How Non-Euclidean Geometry Turned Me Into a Rebel - DIY MFA
Every Perspective has his own Horizon.

There is much reason to believe that what is called Revolt in Panarchy and Design in PoC is called Anti-Fragility (AF) by Nassim Taleb

AF is the art of directing an enormous frustrated diversity (mythic, yellow) towards a common Goal (unitary, blue). This happens in revolutions in which the frustrated disadvantaged popular masses (green) want to conquer the position of the rulers (blue).

AF causes a transition between two (eco) systems in which a new higher order arises. The new order has a slower rhythm, slower, because it has lost the flexibility of the lower order and has a greater range.

The revolution has filled the bureaucracy of the old structures with those who were out of order. In essence, little changes (the iron law of the oligarchy).
The new order has found a different concept for the diversity that is under pressure. An example is the transition from the unicellular to the multicellular organism that in its unicellular state had to go against the current to gather food and now just waits for the useful resources to come along.

As long as the new plan, model is only present in the mind, the model is scale independent (“a vision or a philosophy”). As soon as one starts making the design (Blue / red / -> make), one will have to fall back on what is available or design and build a lot (the “utopia”) to shape the entire ecology.
Anti-fragility occurs when the imbalance in an Equality Matching structure (resilience) becomes too great and the structure wants to return to its equilibrium.
In such a case, there are three possibilities (1) the parts go back to the original AR (blue) and reorder (counter-revolution) (2) the parts go MP (standardization, red) and are translated into ( some) units or (3) they leave the current ecology and go to a “higher” ecology where they also end up in a new AR.
The picture shows that Resilience (Anti-Fragile) and Fragile are a category and that Agile and Anti-Agile are a category.

Here you have to ask yourself if Anti-Fragile and Resilience are not the same. The first category (Fragile, Anti-Fragile) is a Form where Fragile is a physical form (a glass, matter, solid, “earth”) and Anti-Fragile is an Idea (“air”, film, software, media).

Agile and Anti-Agile are forms of collaboration that control a process. In the first case (Anti-Agile) the process (a streamline) is fixed (standard, earth / ice). The second case (Agile) is very flexible (“water”). All paths from the source flow to the sea.
Relationship Typologies (Chapter 6) - The Cambridge Handbook of Personal  Relationships
The Model of Fiske related to Concepts out of the Social Psychology.

7. Mapping the Fractal Model of Panarchy to Poc and Fiske:

The Cycles of Panarchy are fractal . They move with their own frequency. The scales are connected and Jumps Up (Revolt) and Down (Remember). Revolt looks like a Human Revolution Evolution in Biology and Anti-Fragile (being a state where the system changes and increases its Potential by being able to produce different (re)actions.

Panarchy is controlled by 3 Variables and moves in Time. This means that Panarchy is a 4D-Control feedback system. The variables are called Potential (Up/Down), Resilience (High/Low) and Connectedness (Communion, High/Low). Resilience looks like a Spring.

Reactions of a Microbial Ecology to a Major Disturbance. The Ecology reacts by (1) Staying the Same (Resistance) , (2) Moves back to its Original Position (Resilience), (3) Performs the same with a different structure (Functional Redundancy and (4) Performs differentely with a different Structure (Anti-Fragile). This model could be related to a Microbial community that is part of a Human. It shows that an Ecology can be part of an Ecology and higher.

8. Constructal Law

This a model of Earth that is used in Constructal Law.
Constructal Law is a special law of ThermoDynamics. It proofs that Rotation of Earth results in all kind of Flow Systems that remove the Resistance against their flow.
The Evolution on Earth can be xplained by Constructal Law.

9. Flow Systems States and Estuaries:

The Ancient States Egypt and Sumer were based on an ecology mostly situated at an Estuary of of a Big River (Nile, Euphrate, Tigris) that ends in a sea.

The States got into big problems when the climate changed and raining stopped, the amount of sweet water went down in combination with the entering of salt water of the sea. This all destroyed the crops.

10.Harbours, the Silk Road and other Places of Exchange of Ideas:

Many old states were situated at an Entrance to the Sea (Harbour) to make Trade and Exchange of Ideas possible. Trade was also facilitated by being at an important node in a international trade route that crossed the Desert (The Silk Road).

The connection points were the point were Ideas, Philosophies and Theories were exchanged. The Harbors facilitated important Creative centers like Alexandria and Venice.

China has copied the ancient concept of the Silk Road. China combines two activities Trade(Trans-Actions-> Sensory Worldview) and Politics (Unity <-> Social Worldview) . With the income of the Trade (Wealth, Potential) ) they buy the local Politicians who represent a local Tribe-network.

11.About Entrainment:

RandallCollins shows in his book Interacting Ritual Chains that Humans need the Entrainment of Special group Rituals to release Emotional Tensions. Successful rituals create symbols of group membership and pump up individuals with positive emotional energy.


A Dragon King is a Calamity that is caused by Entrainment mostly called a Bubble. In this case the parts are higly connected and look alike. An example is a crowd or a hype.
Being in Love is an example of Entrainment.
When many organisms (who look a lot alike) are focused on the same event they entrain. (become one).
Entrainment happens when pendulums are connected to a shared structure (a wall in a room).
Humans are entrained to their outside repeating (Cyclic) environment. Every part is connected to a small clock that is entrained to a big clock in our case the Sun.

12. Examples of A new Model of the State:

In this Chapter I put the models out of Chapter 1-12 in a special order in which the City or the State plays a central role.

The picture below shows a PoC-model with a pattern of a Moebius Ring.

The Moebius-ring (the number 8) is the model behind Panarchy. An ecology contains many connected 8’s. A connected Ecology could be called a Region.

The model contains the functions that can be found in a (big) city. The States grew out of Cities.

Cities look like Organisms. Organisms cooperate in super-organisms. An Ecology is a Super Organism (comparable to the Ants).

The second picture below the picture below is also a model of a (big) City . It contains the Social Networks described in Chapter 4 (About PoC) in the Center.

It also contains a Linear connected ValueChain I call a Value Cycle or a Value Network.

It also contains a Triangel with a Center that connects the many roles that could be implemented as a Monitor. A Monitor plays the role of the Observer, Consciousness. Its role is to Balance the Four Roles. In my opinion the State (or City) should play this role instead of playing the role of the Controller.

The patterns in this model you can seen at the right. They contain a Poc Cycle in a Poc Cycle containing many PoC-cycles that represent Humans.

The term Company (Red)Flow and Sensor represent Activities in the City represented as a Value Cycle. A Value Cycle is a Value Chain that is connected. Flow Systems are related to the rotation of the Earth connected to the Sun Cycle. A City is synchronized to the Day and the Sun Cycle,.

Yellow (Idea, creative)/<-<Red (Sensing, Action) is called Inventive in PoC . Very important is the link Green (Social)<->Blue (Management, Control, Unity, Rules, Systems) ) that contains the term Building Value and the link Blue/Yelow (Inspire). It is the most important process that transforms resources (Value) into a Unity (Capital, Wealth,Potential) that is able to allocate the Creative Power (Spirit). Have a look again at how entrainment is used in combinations with Rituals.

The 3rd Picture shows a bigger picture where Types of Systems are related that are 2fold (Fragile), 4Fold (look like Organisms) and N-Fold (Anti-Fragile). They change in a way we call Evolution.

The interesting part of all the pictures is that they are all created by applying the fractal of PoC on PoC etc.

If The State is an Ecology we have to create a Multi-Layer nested PoC-model or start with a simple model (“a meta-fractal?) and make it more complex by combining more parts in different ways. The lowest level of this system has to be the human. The human is a moving-Ecology of Bacteria and Viruses.

The pictures below are explained in the chapters above.

Pictures come from Chapter 4 (About PoC): Also see this.

This PoC-model has the Human in the Center and decribes Social Networks and a connecting proces that moves against the clock called Generating. A City is an expansion of the Sensory part of the Human.
This is a PoC-model that shows how a human reacts to a calamity.This model is compatible to the model of Kubler ross.
The same model applied to a City. This model was used in a Smart City -project (called SUS, Smart Urban Space) in the Hague. In the Center we see the Observer.
A simple Model of a City in which the Citizens evaluate the products of the companies transfer the products into Value that is used to Inspire Inventors that create new Products. The Companies are really like all the other Social Networks
The picture is a result of a lot of research with the Social Relations Model of Fiske. Set is also called Family. A Company is an Expansion of the Sensory Motor System with a focal point on Taking Measures. Management is Ranking.
See Fiske Market Pricing below.. Revolution (another term for Innovation) Fuses difference by Abstracting.
The four Worldviews are Yellow Unique/ : Playing Games, Green (Social): Cooperate, Blue: Order: Hierarchy is about Power and Red: the Sensory-Moter-part is about Conflict/Competition.
3 Connected Ecologies: : Human part of a Social Network part of a City.
PoC, Panarchy & Fiske combined with Anti-Fragility. An Ecology can be a Region but An Ecology can also be a Human (or an Organism) or lower in the levels we can define until the singularity.
A fractal model of a City seen as an organism. The lowest level is Urban Space. THis space is filled with Buildings That are connected by Roads and other “tubes”. The Buildings are specialized. The city is a Value Cycle that connects all of the Social Networks incuding the Social Social Networks (Family, Friends, ..), the Knowledge-Social networks (R&D, University, Schools,..) and the Experience-SocialNetworks, Community of Practice that are also called Companies. The Value-Cycle contains the steps of PoC, Plan, Produce, Use and Innovate). The Manage-Layer, a Triangel, soemetimes called Government is again divided in four parts called Planning. Business, Democracy and the Top.Democracy isa concept and is used to inspire, generate ideas. Voting is an emotional process (like, not like, opinion.
A Calamity is a Trigger to a major Change of a System. This System contains (1) Fragile/Rigid Sub-systems . They have two states Order or Not-Order (Chaos). Chaos is an order we cannot explain. (2) Resilient Sub-Systems. They have a Four-Fold structure that looks like an Organism. A Resilient System returns in the same order it had before the distortion. (3) Anti-Ftragile Systems. They have a >4-Fold structure and are comparable to Spiral in a Spiral. They return in a different state with a different functionality. We call this proces Evolution.

13. How to Design a State:

In this chapter we use the Development Proces-Model of PoC. The Arrows make it possible to create Many Different paths of Change..

Observe that Industry , Science, Market (see Polyani) and Media are part of the Model but that the Cross is not filled This place, the role of the Observer or Monitor could be taken by the Sate or the City.

The Cycle starts (or ends) with an Event that generates an Expectation-Failure that violates a Goal that can be explained by a Model or a Rule that when it is Explained (taken out of the plane) Evokes an In-/Over-sight that generates an Idea that generates a Motive to get in Action. An Idea is a fusion of contradictory concepts.
Panarchy used as a Product Development System.

14: Human Rights and Maslows Pyramid.

The ancient States grew out of Cities that where (re)Created close to the Sea by a group of People with a Bloodline (Kin(g) ) to a Godmade Human.

The “new” states USA (1787) , France (1789, ), Got Rid of their Kings and God and Based their Constitution on the Principle of “Natural Right“,that later inspired the 1948 United Nations Universal Declaration of Human Rights.

Human Rights (HR) have a lot in common with Maslow’s Hierarchy of Needs. This means that HR have a lot in Common with PoC and therefore with Fiskes theory of Human Relations and Panarchy.

Human Rights are a product of an Utopian Movement that was motivated by many World Wars and Dictators that love to speak to their counterparts in the General Assembly of the UN.

Laws are a symbolic power enforced by the legal system that is enforced by a democracy, the power of the many that have no power against the smart weapons that are designed to give Big Brother its tools to control the minds.

A politics of human rights must transcend judges. History shows that movements relying on judges alone are weak. We need more power and the power can be found in the citizins that are also consumers. They can vote with their wealth but much netter with their Intelect.

15: The US is a Market Society: see Fiske Market Pricing Relationship.

n the past three decades, says Michael Sandel, the US has drifted from a market economy to a market society; it’s fair to say that an American’s experience of shared civic life depends on how much money they have. (Three key examples: access to education, access to justice, political influence.) In a talk and audience discussion, Sandel asks us to think honestly on this question: In our current democracy, is too much for sale?

16. The State as the Monitor of the Political Ecology:

In the following chapters I will create my preferred model of the State. To do this I will use the Building blocks that were created in the previous chapters.

About Alchemy and the Squaring of the Circle:

When thou hast made the Quadrangle Round, Then is all the Secret found”. George Ripley (d.d. 1490).

I believe the State should play the role of Monitor also called Consciousness or Observer.

The monitor is in the Middle is connecting with the different Points of View making sure that the Whole is in Balance.

The monitor is without Judgement. Its only task is to Communicate.

When you look at Paths of Change you will see the big problem that arises when everybody enforces his own Personal View on the World.

It wil lead to a Permanent Conflict in which certain parts Dominate other parts for a while claiming they are the Truth.

Every Point of View claims it has its own Right but blocks the view on the Whole for the others.

Without a view on the whole the parts become a whole leading to an explosion of Complexity.

Our body contains organs but the organs are not the controller of the Body.

Our Brain is not a computer that contains software-programs that are triggered by the sensors of the senses.

the Parts react to the signals of all the Other Parts.

The monitor collects and distributes these signals.

We are a Bodyfield that synchronizes with other fields.

The Hero Path
The Monomyth of Joseph Canpbell

When we look at the Path of the Hero (PoH, also called the monomyth) that was rediscovered by Joseph Campbell we learn that the adventure of life starts with a Calling (Event) to go on a Quest.

In this Quest we use the practises and talents we have aquired in our life.

During the Quest we meet a lot of Helpers (Community) that are motivated by the Quest. At a certain point we have to make a Choice (Priotize) where to go and find the Insight we need to go on.

This Insight is shared with the Community.

An Insight is a view of the inside. Our inside is a Body . Our Body is the Temple we live in.

The PoH is a combination of 2 triangels, the Analytic Cycle and the Value Cycle that share the connection between Vision & Practice called Invention.

The Quest proves what all the Alchemists knew when they had found the Stone that brings Eternal Life.

When the Alchemist closes the circle of the Four Worldviews the alchemist discovers that History repeats itself all the time.

When the monitor does not move all the Stages of the Cycle will appear time after time stage after stage until the cycle returns to the Moment of Conception.

a Natural Ecology stores the Seeds of its creation in a sacred Groove in the Woods, a Spiritual Ecology stores its Intelectual Seeds in the Collective Unconsciousness or in its Holy Books or in the Myths and Stories that are Retold (“Retelling = Reounting) all the time.

17: About the Acupuncture of the State.

Worldviews and Meridians.

Acupuncture is part of the Chinese Medical (TCM) Tradition and the Indian Medical Tradition called Ayurveda.

The Chinese use Five Elements (Organs) related to the WOrldviews of PoC. Ayurveda uses the same Elements now called Tatvas .

The energy nodes are called Chakra‘s or Meridians. Meridians are paths through which the Life-Energy known as qi” f(or Prana) flows. Qi is the Electro-Magnetic-field that is caused by Moving Electrons in our blood.

The Chinese/Indian-system of medicine was known all over the world including the West. In the west the art of medicine was practiced by the Guild of the Barbers and Medical Doctors trained at the University. They used a Medical Theory that was based on Analogy (the Four Humors ).

The BloodLetting Points
The Bloodletting points of the Barbers correspond with the acupuncture points.
Tattva - Wikipedia
Tatvas. Spirit black egg
Tejas – Fire red equilateral triangle
Vayu – Air blue circle
Apas – Water half circle / silver crescent Prithvi (Earth tattva) – symbolized by a yellow square.
The Chinese Zodiac vs the Hebrew Alphabet
Kim Veltman’s researched the development of World Cultures by looking at the development of Alphabets.This video is part of a long playlist. Yesterday I discovered that Kim Veltman died recently 1-4-2020. Kim shows that World Culture was already there 100.000 BC and there was a lively contact with all the cultures (also in the US) by Ship and Silk Roads.

Kim Veltman shows that the many cultures on earth use the same building blocks for already > 120.000 years. The building blocks were rearranged in different orders but on the deepest level they stayed the same. He also shows that old-myths are old histories that bring us back to the beginning. This beginning was paradise and paradise was a place where humans were confronted with many dilemma’s that have not changed because our body is not changed.

The States are the Organs of the Earth.
World map showing the sacred sites, energy points, major chakras and major vortexes of the world.
ABout The Acupuncture Points of the Earth.
Ayurveda versus Chinese Medicine | AcuPro Academy | Acupuncture Online  Courses
The Artashastra: The Indian Art of War and Politics. The primal task of the King is to distribute Wealth.
About Ancient Indian knowledge about Strategy given to US Strategists of the Army.

The Mandate of Heaven.

The Emperor is in Control until he Fails.

The Mandate of Heaven is a cyclic concept originating in the Zhou Dynasty from before 1000 B.C. which determines whether the emperor is sufficiently virtuous to rule.

The Zhou People worshiped a supreme deity, Tian, the name means “sky” and in English means “Heaven.”

tThe mandate is based on four principles:
1. The right to rule is granted by Heaven
2. There is only Heaven therefore there can only be one ruler
3. The right to rule is based on the virtue of the ruler
4. The right to rule is not limited to one dynasty.

The mandate is still believed by a majority of the people of China. This means that even the tribe of the Communist Party and its leader (a new type of Emperor) has to obey the rules.

The four pillars of the Mandate of Heaven demand that if the Emperor fails to fulfil his obligations to the people, then his Mandate and right to be ruler is over.

“Heaven” sends signs when the ruler’s day are done.

Disasters of nature such as floods, drought, famine and disease are signs that the Ruling Dynasty has lost Heaven’s Mandate to rule, and those happenings justify the people’s right to rebel against them under the four principles of the Mandate.

In centuries past, these signs from Heaven led to uprisings – 49 times in Chinese history – and a new Ruling Dynasty came to power, often from within the ranks of those who rebelled.


Plan of the Ritual complex built by emperor Wang Mang (AD 9) as a reconstruction of the Ming Tang of antiquity. The Four Directions as Doors and in the Middle the Central Building are an implementation of the Sheng Cycle in the Central City of the State. It shows the fractal nature of the state.

In ancient China the Emperor was responsible for the Balance/Harmony of the State. To balance the State the Emperor used the Sheng Cycle implemented in the practice of Sun Tzu.

This Practise can be used in Foreign Policy with the aim of Avoiding Conflicts (Diplomacy) but also in Fighting a War (Strategy). The chinese ruler used the strategy of Tit-for-Tat (Copying the behavior of the opponent).

A very small deviance of what was seen as not normal (a Rooster laying an egg) was seen as an indication that the Balance of the State was gone. It was the signal that big disasters were at hand.

At that moment the Emperor had to Balance the State by performing rituals and by taking action for instance by replacing the Governor of a Province where the imbalance took place.

The rituals of the Emperor focused the attention of the Citizens and this energy changed the course of the state.

The Emperor was responsible for Foreign Trade. Foreign Trade was necessary to introduce new ideas and technology and to find alleys.

Acupuncture: Diagnose & Treatment.

The Center is part of Triangel (Winter (Possibility), Summer (Practice)). This Triangel is the path of Invention (idea->action) in PoC. Communion looks like Yin and Agency looks like Yang. The Sheng-Cycle is a Fractal-cycle. It is applicable at the level of the Emperor and the state and the level of the body and on all the levels you find the same “tools” to diagnose and to cure..

The generating  cycle, , is a 1->1 relationship of nourishment and Support of one element by another. In the same way that a Mother nourishes her child, so does each of the elements nourish its “Child” element.

A Mother/Child-relationship is what we would call a Causal Relation in a predestinated order that is a Cycle.

The order is the order of the Sun Cycle in which order the seasons are also called organs.

The organs have a relationship with what we call the organs in the body but they are not matter but an Energy Pattern comparable with the Energy-patterns One Mae Who talks about in this blog.

The Controlling Cycle represents relationships which prevent any given element from becoming overwhelming or too powerful in relation to the system as a whole.

In terms of our family-relationships metaphor, it is the “grandmother” that exerts this healthy control over the “grandchild” element

In the West we name the Grandmother-relation a Feed-Forward of Feed-Backward-Relation.

For an explanation of Acupuncture-read this blog. (1): Acupuncture(theory) (2) diagnosis(theory).

For years, I have watched my patients,

The diagnosis is done at the Pulse. This is the place where all the Elements (Points of View)/Organs) get together. By pressing softly at the left or the right pulse a “Pattern” is felt that feels like a wave.

The pattern of the wave is an indication of the Harmony of the Body and the places where balancing is needed. Pressing simulates an Event. The “system” reacts with a reaction to an event.

The same happens when we create a very small Electro Magnetic Field . This event stimulates the Immune-System of the Body. The E/M-field is the Force of Life (Chi).

We could implement the same system by creating a monitor that samples data that represent the World-Views.

China and India are examples of cultures that used their knowledge and experience to manage society. They believed in Cycles and Harmony. The last Emperor was taken by the Mandate of Heaven and had to surrender to the new rulers of the communist party.

This is the end of this blog. In the last chapter (18) I will summarize and introduce a new step in my research.

18. The end


The State is at the End of its Lifecycle:


It started with isolated Hunter Gatherers that lived in Paradise.

They became a Tribe that settled down in a Proto-City.

The Bronze Age

Amazon Tribes Gather To Make Resistance Plan To Protect Their AmazonThe Yaminawá people in Brazil

When the Climate Changed the Tribes moved to the Caves.

Cappadocia, Turkey
In the caves the Humans discovered Total Darkness, the Light of the Imagination and translated Pictures into Sounds.

Using mainly red pigments and sometimes black, groups of animals, hand stencils, engravings, dots, discs and geometric designs are depicted in the cave paintings.

The proto-settlements turned into cities. One of the oldest is Jericho.

archaeologists have unearthed the remains of 20 successive settlements in Jericho, dating back 11,000 years.

The cities became City-states and because of the Distribution of Labor (mostly by Slaves) they were able to feed big Armies .

The Leaders of the settled tribes turned themselves into Gods and became Kin-g.

The city-states close to the Sea and the Silk-roads became Rich and Powerful and expanded into Countries.

The kin-gs united the City-States and The State was Born.

The Kin-gs became Pope or Emperor. All the time their Magical attributes and Supporters (the Tribes) did not change until the Slaves killed the Kin’gs.

Holy Roman Emperor Charlemagne
Charlemagne united most of Western Europe for the first time since the Roman Empire, and spurred the Carolingian Renaissance. Sometimes called the ‘Father of Europe’.

File:Anonymous - Prise de la Bastille.jpg
The French Revolution ended the Power of the Kin’gs and of their Gods and created the concept of the Cooperative.

The Enlightment.

The Roots of Rationalism can be found in the Enlightment.

In the 18th century Rational Man, not God, got into the Centre.

The Scientists and Philosophers of the Enlightment were obsessed by Objectivity and Perfection.

In their view, Objectivity and Perfection can only be accomplished by controlling the subjective parts, the Emotions and the Imagination of the Human Being.

The subjective parts are part of the Body and the Body is Impulsive and Illusionary. The Warm Chaotic Sensual Body detracts the Cold Analytic Brain.

The Rationalists created the Corporations, the Mass Production System and the Mass Media. Every structure in the rational ecology is designed to perform its own Specialized task.

The Mass Media create the Demand for the Products that the Mass Production Systems have to deliver.

The Rationalists put the Brains at the Top of the Hierarchy of the Corporations and the Brain in the Operating System of the Computer.

They eliminated the Craftsman and the Laborers and replaced them with the Perfect always Obedient Objective Human, the Robot.

red and black robot statue

Rationalism is turning every local Diversity into a global Monoculture. Everything can be Quantified and Everything, even Life itself, can be Engineered (Bio-Engineering).

The Big Problems Earth is facing can be solved by new Technology and Enough Capital to Invest.

It is just a matter of Time and the totally Engineered World will be a Fact of Life. If Earth cannot be saved we will simply move into Space and find another Place to Live.

The Ecology of the State:

In this blog I try to show that we have to believe in Self-Regulation which means that the first step to create the State of the Future is to de-Regulate.

Self-regulation is A State without a Government (Anarchy) or ““an inclusive, universal system of governance in which all may participate meaningfully.” This could be a State as a Cooperative.

The Panarchy Model with the Four Views of PoC visible in the Colors of PoC,
Two Symmetrically Coupled Cycles. connecting two ecologies.

The theory of PanAnarchy. is “a conceptual framework to account for the dual, and seemingly contradictory, characteristics of all complex systems.”

Panarchy explains Ecologies by using a Taoistic view on the world. An ecology has a Yin and a Yang side or in terms of PoC it combines Agency (Yang, Unity, Order) and Communion (Yin, Cooperation). This order is a observed or Emergent order not an enforced order.

This order could result out of an Entrained System,

The four stages of the Adaptive Cycle are  analogous to Birth, Growth, Maturation, Death and Renewal and have Three properties that determine the dynamic characteristics of each cycle:

  • (1) Potential sets the limits to what is Possible
  • (2) Connectedness determines the degree to which a system can control its own destiny through Internal controls, as distinct from being influenced by External variables
  • (3) Resilience determines how Vulnerable a system is to unexpected disturbances.

A new Research-project.

The model below is a result of the research of Alan Fiske. See chapter 6. It relates the four geometries with four Social Relationshipsmodels of Fiske.

I have created a new blog for this chapter push here to go on.

The Geometry of the State.
The Geometry of the State in Dutch.
The Geometry of the State as a Fusion of Anti-Fragility Panarchy and PoC.

This chapter is now a new blog.


About Vocation

Written 1985.


A person’s happiness and satisfaction in life is a function of how he perceives work. People perceive their work in three general categories: jobs, careers, and vocation. People who perceive their work as a Vocation report the highest Satisfaction with Life in general.

A job is just a means of earning an income. When people have a job they look forward to breaks, quitting time, the weekend, holidays, and vacation. Outside of working hours, little or no thought, time, or energy is devoted to the work.

The word “vocation” comes from the Latin vocare, or voice – meaning to follow the voice of God, or to do what we are called to do. Young children know their calling but the System of Education and often their Parents make it very difficult for them to follow their Heart.  The main reason is that schools and many parents limit the vision of the child to a specific Career.

The word “career‘ has its origins in the Latin word for a Race-Track. A career is a race and the sad thing is that in a race only one person wins and many lose. People become highly frustrated and demotivated when they realize that they will not win the career. When this happens their work changes into a job or they start to look for their real vocation.

The most important difference between a Vocation and a Job is Direct Feedback. When you are a Nurse the positive response of the patient is the reward you are looking for. When you are an Artist or a Craftsman the enthusiasm of your customers for your product is a stimulus to move on. It is not strange that people who are experiencing their work as a job spend a lot of time in contexts (e.g. a soccer-club) where direct feedback is happening.

During the Industrial Revolution work became dehumanized and compartmentalized. Every worker controlled a small part of the production chain and/or was totally controlled by the production chain. The Feedback between the Result of the Work and Work is almost completely disappeared. Humans need Feed-Back. This is the main reason why the Employees in a Burocratic Factory Organization consider the Manager of their Career, their Boss, as their most important Customer.

When you want to understand Your real Vocation You could visit a Vocational Psychologist.

The creation of Vocational Psychology is linked to the emergence of the large commercial cities in which the factory system changed the keystone of the economy from agriculture to manufacturing. The factories needed specialized workers to operate and maintain the machines. The factories were managed by the principles of Scientific Management developed by Frederick Winslow Taylor. Scientific Management, the extreme drive to work Efficiently, is still the driving force behind the Automation of Work.

child labor

During the Industrial Revolution many young man left the countryside and went to the big cities to find a job. They worked 10 to 12 hours a day, six days a week. Far from home and family, they lived and slept at the workplace. Outside the shop open sewers, pickpockets, thugs, beggars, drunks, lovers for hire and abandoned children created a non-secure environment.

YMCA History

The Young Men’s Christian Association (YMCA) was founded in London, England, on June 6, 1844.

The YMCA created Dormitories, Gyms, Swimming pools, Bowling Alleys, Meeting Halls, Employment Bureaus, Libraries, Psychological Tests, Training Courses and Vocational Guidance Programs for the workers in the factories.

One of the important products of the YMCA was the Find Yourself Program that was transformed into a book by C.C. Robinson in 1912.

General Electric, the major manufacturer of light bulbs, had preliminary evidence that better lighting of the work place improved worker productivity. In 1924 AT&T’s Western Electric Hawthorne plant located in Cicero, Illinois, was chosen as the laboratory. The scientists detected that work was not only a physiological activity. The huge interest of the management in the workers of the Hawthorne Plant simply increased their productivity. This was a break with the Scientific Management School that saw work productivity as “mechanical”, and led to the decision to learn more about the psychology and the personality of the worker.

John Holland began his career as classification interviewer for the Army. In 1959 he published his Theory of Vocational Choice, in which he first described Six Types of Vocational Personalities.  In 1969, he and his colleagues at the American College Testing Program discovered that the Six Types fit a circular ordering of correlations called the Holland Hexagon. John Holland discovered that work is an Expression of the Personality.

Realistic people like well-ordered activities, or enjoy working with objects, tools, and machines.

Investigative people like activities that involve creative investigation of the world or nature.

Artistic people like unstructured activities, and enjoy using materials to create art.

Social people enjoy informing, training, developing, curing and enlightening others.

Enterprising people enjoy reaching organizational goals or achieving economic gain.

Conventional people enjoy manipulating data, record keeping, filing, reproducing materials, and organizing written or numerical data.

There is a strong relationship between the Holland Codes and other “circular” personality theories like the Enneagram, Myers-Briggs, The Big Five and the Worldviews of Will McWhinny. Statistical research shows that the spread between the different personality types is almost constant. Personality Types are also inherited from the parents.

Since the development of the Holland Hexagon in the seventies the statistics show a high stability in the nature of occupations. The often discussed dramatic shift in the nature of work is not apparent in these data.  Although employment in the Investigative area, the Researchers, doubled over a period of 40 year it remained only 6% of employment. The Realistic Work Type, the Craftsman, has still the most occupational titles and the largest number of individuals employed. The Artistic Work Type (the Creators, 2%) has the fewest occupational titles and the fewest number employed.

What is Happening?

Work is an Expression of the Personality and the Personality is an Expression of the Work a person is Performing.

Personality Types and Work Types are distributed according to an almost constant distribution.

Personality Types and Work Types are inherited from the Parents.

The distribution is Not Without Any Sense.

There are Many Workers (Sheep) and just a few Shepherds needed.

Somebody has to Take Care of the Shepherds and the Sheep.

Somebody has to Keep the Books.

The Mythics, The Creators, The Artists, the Goats, Shape the Future but it takes a long time before the Sheep and the Shepherds follow the Creators.

The Creators (2%) are extremely Obstinate and Willfull. They want to take Care of Themselves, don’t accept any Leader or Helper, don’t care about Bookkeeping and Money and don’t want to Collaborate. They just want to find out Everything by Themselves.

The Creators are always remembered when they are dead.

That’s Life.


About the History of Work

About The History of the YMCA

The History of Vocational Psychology, Mark Savickas, David Bakerf

A Short Introduction in Vocational Psychology

About the Hawthorne Effect

About the Big Five

About the Enneagram

About Myers-Briggs

About The Statistics of Myers Briggs

About the Holland Hexagon

A  Holland perspective on the U.S. workforce from 1960 to 2000

A Holland Perspective on the U.S. Workforce from 1960 to 1990

A Beautiful Visualization of the Changes in the Workforce between 1890 and Now

About Mythics and World Views


About the Calvinistic Work Ethic

time spiral

The Hebrew belief system viewed Work, seen as Manual Labour, as a Curse devised by God to punish Adam and Eve when they sinned in the Garden of Eden.

Ponos is the Greek word for work, which originated from the Latin poena, meaning sorrow. At it’s core, work was associated with pain and drudgery. It was the divine punishment for man’s original sin and viewed as a necessary evil.

For the Greek and Romans and almost every other Ancient Culture, the Dirty, Manual, Work was to be done by the Slaves. Until Now nothing has really changed.

The only suitable occupation for a free man was Farming and Trade. Just like today the Greek and the Roman wanted to save their money to enjoy their retirement in their own Garden of Eden, the Country Side.

During the Medieval period, the feudal system was the dominant economic structure in Europe. People believed in Destiny and Predestination. At that time it was sinful to seek work outside the occupations Fathers passed on to their Sons.

Farmers turned into Farmers and Slaves became Slaves again.

During the 15th century the centralization of government, the growth of trade, and the establishment of economically powerful towns, destroyed the Feudal system.

In the 15th century the world climate started to change dramatically. Temperatures dropped and the Little Ice Age started. Before that time the nice climate caused an increase of the population by 25%-40%.

At the same time the economy was hit by a very high inflation (300-400%). This was caused by the import of large quantities of silver and gold from Mexico and Peru.

The unemployment rate rose to 20%. Many people moved to the Cities to find a decent job. The big cities could not provide employment and the poor immigrants turned into “lazy” beggars.

John Calvin

John Calvin (1509-1564) believed that only a few people, the Elect, were predestined to inherit Eternal Life. A lazy person, the beggar in his hometown Geneva, was certainly one of the Damned.

John Calvin believed that men were to reinvest the profits of their own labour into financing further ventures.

The Sons of the Fathers were obliged to find a better, more profitable, future outside the context of their father’s occupation.

Helping the Poor and the Sick violated God’s will since persons could only demonstrate that they were among the Elect through their Own Productive Labour.

The Protestant, Capitalistic, Work Ethic (Calvinism), spread throughout Europe and America through the Protestant Sects and turned into one of the most important Western Work Ethics.

The moral sanction to profit making through hard work, organization, and rational calculation generated numerous small enterprises all over the world.

Hard Work and Abstinence of Pleasure became the Work Ethic of Western Culture.

The Mill

During the Industrial Revolution the Calvinistic Entrepeneurs made a Fatal Mistake. They adopted the Concept of the Mill and started to mechanize the Crafts and Agriculture.

The old Feudal System and Slavery was re-introduced. In the factories, Skills and Craftsmanship were replaced by Discipline and Anonymity.

The Human became a disposable part of a big structure. The foundation of Calvinism, the direct relationship between Hard Work and Personal Growth was broken.

The Local Enterprise could not compete with the efficient Factories and later their outlets the Supermarkets. The Farmers, the Craftsman and the owners of Small businesses were forced to work in the Factories.

Local Communities started to disintegrate.

Unemployement started to rise and again many people moved to the Big Cities to find a decent job. The beggars, the Damned, appeared again. History repeated itself.

The Factories created a new class of Slaves, The Proletariat. They organized themselves in the Unions and Political Parties. The Struggle of the Classes started.

The Owners of the Factories responded by creating Consumer Products and Mass Media to keep their new customers, the Blue Collar Worker, satisfied. The new industrial wave generated New Industrial activitity and New Jobs. The distance between work and the result of work widened.

Robot Factory

In the late 1950’s the Factories needed more highly skilled “white collar” workers to program and manage their machines.

Later the machines were programmed by more advanced software until the Factories were transformed into almost fully automated Production-Lines.

The Blue Collar Worker left the Factory and History Repeated itself again.

Around 1980 the Programmers took over Control.

The Factories were connected into worldwide Value-Chains. The Logistic “just-in-time” Paradigm (SAP) became the Norm. The Industrial Logistic Paradigm is now implemented in the Services Industry.

The new White Collar Worker, the Knowlegde Worker, will also lose his job when their activities are fully standardized and their Company, the Advisory Bureau, is transformed into a Factory.

What nobody saw in 1980 is that the Rational System started to live its Own Life. Not the Programmers but the Program became the Manager of the Worldwide Economic System.

Even the Programmers themselves are now completely unaware of the total functionality of the System they have programmed.

Robot Child

An increasing amount of processes and therefore Human Activities is standardized and has been absorbed by the System. It is no longer true that producing more means working more or that producing more will lead to a better way of life.

Neither is it true any longer that the more each individual works, the better off everyone will be. The System no longer needs everyone to work and is bringing the Western World back to the state of the Garden of Eden.

The Calvinistic Work Ethic is still viable. When you don’t work you are damned. The amount of Work in Western Society is decreasing with the speed of Light and Governments are extremely focused to create new work. The only thing that is left is to create artificial work.

To accomplish this almost impossible task governments are now professionalizing and rationalizing almost every Social Activity (Child Care, Helping Your Neighbor, a Friendly Advice, Coaching, Taking Care of your Family, …). The Care Industry is Booming.

What Has Happened?

robot barber
Robot Barber

We are rationalising every Activity. The effect is an imcomprehensible reality. Something, the Computer, is taking care of us but we don’t know how She is operating and She is not communicating with us in our own language.

When she fails we don’t know what to do. We are totally dependent on a Highly Intelligent Cold Non-Human, an Autist. She was Programmed to be our Slave but she has turned into the Master of Our Destiny.

We are still not accustomed to a situation where something, a machine, is doing the dirty work. We are removing jobs with the millions but we believe we still have to work to aquire Eternal Life.

To preserve Employment we invent new jobs but we are also rationalizing the new jobs. The Cycle of the Creation and Destruction of Jobs is moving faster and faster and is generating a very high Stress on Society.

The affect of the huge tension to work is a total destruction of the social environment of the human being. Everybody is working 24 hours 7 days a week, has to spend all his time to find a job or has to educate himself to learn a new trade. Everytime the trade is aquired the Program changes and the employee has to start again to learn to operate a new piece of Software.

Mothers and Fathers are unable to take care of their Children. Children our unable to take care of their Parents when they are old. Everybody has to take care of himself and every service has be paid. The Social Cohesion of our Society is now at stake.

RIBA the Robot Nurse

Not only the Social Cohesion is at stake but the Costs in the Care-Industry are Exploding and nobody knows how to solve this problem.

The only solution the Rationalist can imagine is to replace the Human by the Robot, the Always Obedient Slave.

Scientists are convinced there will be a time when the Robots will take over every job we can imagine. The Robots will not only take over the jobs but they will also Raise and Educate our Children, Take Care of the Old and even make it possible to Take Care of Robot Children and other Artificial Pets.

What to do?

We have to Accept that the Rational System will Take Care of Us. If this happens we have to leave behind the Calvinistic Work Ethic and Enjoy Life in the Artificial Garden of Eden.

We will live in a Artificial Reality created by the Simulator (the Matrix). If we want to stay out of this Artificial Garden of Eden we have to Stop the System and start to do the Dirty Work again.

We can also accept the machines and do the things humans were created for and become creators and caretakers ourselves..


About Boundaries

chinese wall

Our skin, the sea, rivers and mountains are natural boundaries. They are just there.

The sexes, borders, the social classes, age, color of the skin and educational levels are Imaginary Boundaries.

They move in Space and Time.

They exist because Humans believe they exist. Boundaries are often created to Protect a Territory from an Outside Enemy.

When you want to create a Territory you have to Split a Whole and Surround the Piece of the Whole you want to Protect.  When you are Self-Sufficient you don’t need the Outside. The Fence becomes a complete Closure.

When you have to cooperate with the Outsiders you need a Hole, a Gate, in the Boundary.  The Gate is the most vulnerable part of the protective Wall. To avoid big trouble you have to Protect the Gate.

court of the lions alhambra

The Center of Power, the Palace, was always surrounded with a Wall and a Gate. The palace was protected by a Capital with a Wall and a Gate that was finally protected by natural or human made Boundaries (Walls, Fences, Stories, and Myths).

The Romans Emperors went even further to create and support “in-dependent” States that surrounded the Empire outside of its Frontier. The most impressive example of a protective system of Walls within Walls is the Chinese Wall.

When you are Outside the protective boundary you to have take care of yourself. To do this you need a Portable Personal Boundary (an Armour).

Of course the best way to solve your problem is to find help, create a new distinction (The Outsiders) and organize your own territory.

You can even do this when you are part of the territory of the Others by creating an Imaginary Boundary, a Culture. If you keep quiet “they” will accept you until you become a Threat. At that time comes you are caught within the Walls. A Protective Wall can suddenly turn into an Offensive Wall when you want to get out.

A Boundary is named a Set in Mathematics and a Container in Linguistics. When we cut a Set in two pieces (Sub-sets), the Boundary is shared. The boundary belongs to both sub-sets and therefore shares the properties of both Sets. When you split a Whole (1) in two parts four parts are created: the distinction, two parts and the Whole.

The Tao produced One; One produced Two; Two produced Three; Three produced All things (Lao Tsu, Tao Te Ching, 42).

The Boundary is not a part of the parts but it is a part of the Whole. When you investigate a Boundary you are able to find out what both sides of the equation shared before they were cut in to pieces. When we investigate the Reason behind a Boundary we are able to understand what happened a long time ago. When you combine all the Imaginary Boundaries you are able to detect the history of the spitting of the Whole of the Whole.

Two Bodies don’t share a boundary. Even when the Bodies are in close contact there is something in-between, the Skin. When the two bodies are in love, they are trying to find the closest contact that is possible.

Solid entities are unable to share a boundary. The best they can do is to create a close contact. Solid entities are their boundary. Your Body is what You are. Fluids and Gasses adjust to their Boundary.  In a fluid and a gas we are still able to detect distinct entities (molecules).


In a fluid they are loosely connected. In a gas they are freely floating around. When you experience your Boundary as a solid, you are stuck. When you experience your Boundary as a Gas you have complete freedom to move.

It all depends on the Temperature of your Boundary. When you Interact with many People the Temperature will Rise. When you Isolate yourself the Temperature will Drop Down and your Boundary will turn into a Prison.

If we look at the history of the splitting process it looks like the wholes were splitted without any reason. It just happened. When we analyze the process a pattern emerges. This pattern is cyclic, leveled and self-referential. The process is almost invisible because every word (or name) we utter directs attention and carves out a portion of the world, a Boundary.

When we stop talking and erase the many imaginary named boundaries things become very clear. The world becomes just what it is.

When we use mathematics (no words, only symbols), things become much simpler (or more difficult for You).

Spencer Brown (About the Law of Forms) created a new Fundamental Mathematical Theory called Boundary Mathematics. In this theory he uses two concepts Empty Space, the Void, Non-Existence, and Boundaries or Distinctions. Boundaries are the result of a merger of boundaries or are created by splitting a higher level boundary.

When we split a boundary into two boundaries or merge two boundaries new forms are created. A splitted circle becomes two lines. A splitted Klein Bottle becomes two complementary Moebius Strips.

When we split the dimensions decrease. When we merge the dimensions increase. Merging and Splitting are fundamental forces of nature. When we split our possibilities decrease. When we merge our possibilities increase.


Two forms merge when they get into close contact (Communion, Love). A form splits when it is hit by another form (a Collision). When you cooperate the amount of opportunities will increase. When you compete the amount of opportunities will decrease.

When You create a Boundary there is always an Inside and an Outside. The Inside is the Indentity, You. The Outside are the Others. When we consider the Inside as the Protective Part, the Outside becomes its complement, a fearfull place. When we move Up and reflect we can see that there is no reason to fear the Outside. When we move Up we are always able to see the Whole. There is no need to create an Inside because of fear of the Outside.

A boundary is a closed surface. There are four basic closed surfaces, the Torus (a rotating circle), the Moebius Strip (a twisted circle), The Real Projective Plane (a merger of two Moebius Strips) and the Klein Bottle (a different merger of two Moebius Strips).

When you want to leave the rotating Cycle (Torus) of everyday Life and move into a higher dimension (more possibilities, more perspectives), you have to Twist Yourself and Merge with Yourself. You Twist when you Cross the Cycle of Life and Enter the Cycle of Death. You Merge with Yourself when you integrate the Inside and the Outside, the Up and the Down, the Male and the Female.

“If we then become children, would we thus enter the kingdom?” Jesus said unto them, “When ye make the two one, and when you make the inside like unto the outside and the outside like unto the inside, and that which is above like unto that which is below, and when ye make the male and the female one and the same, so that the male no longer be male nor the female female; and when ye fashion eyes in place of an eye, and a hand in place of a hand, and a foot in place of a foot, and a likeness in place of a likeness; then will ye enter into the kingdom.” (Gospel of Thomas, Logion 22).


In the beginning was the Void. If was full of Potential, Closed in itself, Totally Aware, Nameless, just a Boundary. The first split was the creation of the split. The Split immediately created its complement, The Merge because the Void is the Union of Complements. The next split created the Inside and the Outside.

The Void retreated in the Outside, the Darkness of Darkness, and gave the Inside, the Protected Boundary, permission to split again and again and again knowing that it would finally return to the Outside. The Splitting and Merging (Communion) of a Boundary and the movement of the Protected Inside (Agency) to the Dark Outside are all part of one movement, the final return to the Void.

The Tao that can be told

is not the eternal Tao

The name that can be named

is not the eternal Name.

The unnamable is the eternally real.

Naming is the origin

of all particular things.

Free from desire, you realize the mystery.

Caught in desire, you see only the manifestations.

Yet mystery and manifestations

arise from the same source.

This source is called darkness.

Darkness within darkness.

The gateway to all understanding.

First Line of the Tao Te Ching 


You are protected by a personal boundary, Your Personality. The personality behaves in the same way as other Boundaries. You, Your Consciousness, is able to Commune (Split and Merge), move to the Inside (You) and the Outside (the Other).

When you Protect the Inside with an Armour you will always be Alone. To communicate you have to create a Hole, A Gate. You often look through this tiny Hole into the Dark Outside World hoping someone is there to help You.

What You don’t realize is that The One is always waiting in the Darkness of the Darkness to open the Gate to the Void that contains the Infinite Potential, that is You.


Why an Event is not a Collision

Images of Splitted Boundaries

About The Law of Forms and Mysticism


About Financial Warfare

Banking originates around 3000 BC in Babylonia out of the activities of temples and palaces which provided safe places for the storage of valuables. Initially deposits of grain are accepted and later other goods including cattle, agricultural implements, and precious metals.

In a later stage Silver and Gold were used to pay. From that time on Silver and Gold became weapons of war and a good reason to fight a war.

By 700 BC, the Lydians became the first in the Western world to make coins. Countries were soon minting their own series of coins with specific values. Some of the earliest known paper money dates back to China, where the issue of paper money became common from about AD 960 onwards.

Paper currency and non-precious coinage was backed by a government or bank’s promise to exchange it for a certain amount of silver or gold.

The last innovation in Money is called Fiat-Money. In this case the currency is not backed by anything but the promise of a country to enforce payment. Fiat-Money is the ultimate money generator. Governments are able to create infinite amounts of value without any guarantee.


The only guarantee is the performance of the economic system of the Country itself and the Power of the Government to force their citizens to pay the neccesary taxes. The Fiat-System has created an enormous amount of hyperinflated countries.

The US is one of the countries where paying taxes is seen as a sin. The only way to gurantee the Fiat Money is to generate a high level of inflation and/or a tremendous debt. At this moment the US is the biggest debtor in the world and it is not capable to pay his debts. The US is completely broke.

The US Fiat-System is the real cause of the current wordwide crisis. If this problem is not solved in due time all economic activity in the World will come to an end.

We will experience the same situation that existed in Germany between the two world wars (the Weimar Republic) and in many other countries were the value of money became hyperinflated. As you will see later the US Government is not able to control their own money supply.

Thomas Jefferson the third President of the US knew what would happen when the Fiat-System would be introduced in the US. This was his warning:

I believe that banking institutions are more dangerous to our liberties than standing armies. If the American people ever allow private banks to control the issue of their currency, first by inflation, then by deflation, the banks and corporations that will grow up around [the banks]… will deprive the people of all property until their children wake up homeless on the continent their fathers conquered. …The issuing power should be taken from the banks and restored to the people, to whom it properly belongs“.

The most important practice to cheat with coins was to alter the quality or the quantity of the precious metals by reducing the weight, mixing precious metals with other metals and/or covering cheap metals with precious metals.

When paper money was introduced it became much easier to cheat. Paper Notes were copied and the kings and governments started to play with the stock of gold and silver that was needed to back the paper notes.

The precious metals also became a very important instrument of warfare. When the amount of precious metals went down the Kings were unable to pay their soldiers and had to stop fighting. Another tactic was to generate inflation or deflation. The economy of the enemy could be destroyed by influencing the economic cycle by manipulating the amount of precious metals or banknotes.

Financial manipulation or Financial Warfare on every scale is as old as the civilized world.

 Every country in the world is protecting its economy by intervening in the global currency market, the Foreign Exchange Market (FOREX). These interventions are performed by the Central Banks. Most of the Central Banks are controlled by Government. An exception is the US FED.

At this moment there are three groups of Central Banks, The US (Federal Reserve), The European Union (including the UK) and what I would call the China-connection. This last group contains Brasil, Russia, India (BRIC), and many more rising economies like Indonesia, South Africa and Turkey. The China Connection is becoming one of the most powerful groups.

The first central bank of Europe was created by the Knight Templars. The medieval European Knight Templar were a medieval military and religious Order which officially came to a controversial and mysterious end on Friday, 13 October 1307 when the Roman Catholic Church closed them down, accusing their leaders of heresy and strange religious beliefs.

During the era of the Crusades the Templars possessed a huge multi-national empire, and until their demise they were arguably the most powerful organization on Earth. According to popular theory, the Templars went underground and formed the secret society of the Freemasons to preserve their secret tradition.

There is evidence that the Templars were the carriers of old mystical knowlegde related to the Gnostics. This was perhaps the real reason why they were destroyed by the Roman Church who did not like the Gnostic (Kadištu) Believe System.

The Knight Templar ran probably the best known early prototype of a central banking system, as their promises to pay were widely regarded, and many regard their activities as having laid the basis for the modern banking system. By 1200 they were in effect bankers to the kings of England and France. They became so powerful that they had to be distroyed.

The oldest central bank in the world is the Riksbank in Sweden, which was opened in 1668 with help from Dutch businessmen. This was followed in 1694 by the Bank of England at the request of the government to help pay for a war.

The US Federal Reserve (FED) was created by the US Congress through the passing of the Glass Owen-Bill, signed by President Woodrow Wilson on December 23, 1913.

The history of the FED reads like a detective story. Eustace Mullins spend almost his whole life to find out what is really happening behind the closed doors of the FED. His book was never published. That’s why it is now available for free on the Internet. It shows how the Financial Elite of the US manipulated the citizens and representatives of the US to accept the Glass Owen-Bill. My advice: Read it!

The most important fact you have to know is that the FED is not an independent bank controlled by government. It is controlled by the big banks of the US and behind the big banks of the US is a powerful elite. This Elite created and sustained the Great Depression. It also supported the Klu Klux Clan and the Fascists regimes of Germany and Italy. The most important power behind them was the House of Rotchild situated in London. The old Financial Elite never lost its power.

If you search on the Internet you will find that Free Masons, The House of Rotchild and the Knight Templar are combined into a huge conspiracy theory that even goes back in history to the Annunaki of Sumer (The Serpents). I don’t think the Knight Templar and the Free Masons are part of this conspiracy.

I do believe the conspiracy (if it exists) has something to do with the Annunaki and their Ancestors. The Annunaki were experts in deceiving people and keeping control over them. They “hated” the Female Power and changed many myths that showed that this Power could create a Paradise if we wanted it. Their very long term plan was to obtain control over the World. It looks like they are succeeding. There all kind of conspiracy theories that are trying to prove that important “blood-lines” of the Elite are related to the Annunaki.

According to many Myths (Hopi, Gnostics) the “good ones”, the Life-Designers, the Kadištut, that are trying to help mankind are related to the Pleiades. The Pleiadians don’t want to interfere because interference in another civilization is forbidden. We have to ask them for help.

The theory of Historical Cycles of Inflation and Deflation is a Very Old Theory. It was known by the Old Chinese Emperors and the Egyptian Pharaohs.

The theory behind Financial Manipulation and Financial Warfare is also a very old theory. It was practiced by all the old Kings. They knew that the control of the foundation of the Money System was crucial to stay in Power. They also knew that they could win a war by destroying the financial center of their enemies.

So everybody knows that when a small Elite in a huge Country has the power to issue money they are able to control the World. Everybody knows it is very difficult not to misuse a tremendous power (“absolute power corrupts absolutely”). That is why the Control of the Creation of Money has always been a central issue in many conflicts. In a democratic country this power is controlled by Government and Parliament.

The original members of the FED created and sustained the Great Depression. They must have been aware of the fact that they were destroying the economic system at that time. After the Great Depression they owned many companies and were in control of the media. This proves they knew how to make use of a chaotic, volatile, economic system.

The current members of the FED have created a new Great Depression. They were and are throwing trillions of dollars into the system increasing the debt of the US to a level never been seen. It will destroy the US Dollar and generate hyper-inflation. History shows that each time governments printed money in the past, the consequence was sky-high inflation.

The consequence is that the coming years, the prices of energy, food and metals will go through the roof. The US Citizen will become very poor but some people, the Elite, will get richer. The Story of the Great Depression is repeating itself and the strange thing is that everybody knew and knows why this is happening. Does that prove the Conspiracy Theories?

The new Depression will almost certainly lead to World Government. It is the only way to go they claim to stop the Depression. All the structures to enforce World Government are already in place and most of them are already in control of the Financial Elite. Does this prove the Conspiracy Theories?

The big question is if the “Chinese-connection” will accept this. If not we will see a huge conflict in the near future. It will certainly start with a “financial” attack. The Chinese could wreck the US Economy by disconnecting the Yuan from the Dollar and/or sell their $2 trillion worth of treasury bonds. You see Financial Warfare is easy and you don’t need very destructive weapons to do it. Will this lead to World War III?, also a prediction of the Conspiracy Theories.

At this moment many strange and unpredictable interventions can be seen related to the Dollar vs the Euro. The Dollar is rising steadily. The rise of the Dollar has nothing to do with the real value of the Dollar. The Dollar is related to the US Economy and this economy is going down and the backing of the Dollar is not there. The US Debt is gigantic and wil rise.

The effect of the rising dollar is positive for the export of the EU to the US. This will have a negative effect on the US Economy. The most interesting effect will come when the Dollar suddenly will move back to its original value. This will generate a new crisis within the European Banking System and of course the EU Economy. Is somebody planning a financial attack on the EU??

To prove the conspiracy we have to see who will be the owner of the most important companies and media after the crisis has stopped (if it can be stopped). If a certain group has taken over a lot of companies we will know that they have done it again. If we have finally proved the conspiracy theories we will be too late.

The proof of the pudding is always in the eating. When you read this article of the New York Times you will see that the big “take-over” has already started. The Big Banks are not using the money of the Government at all to help their poor customers. They are using it to buy other “small” banks. If you read the article in the NY Times the strategy becomes very clear. They, the Elite, want to create three colossal global financial giants—Citigroup, JP MorganChase and, of course, Paulson’s own Goldman Sachs.

Why are they creating these entities? The first reason is of course that it is much easier for a cartel to manage three parts. The second reason is that this cartel will be one of the richest and powerful kartels in the world.

What could be the aim? The aim could be to destroy their European and other Wordwide Competitors. They will be helped by their friends of the world’s largest financial credit rating agencies—Moody’s and Standard & Poors end will be able to use the biggest Economy in the World to do this. It will create a “little bit of a problem to some of the poor citizins” of the US during the time of the depression but in the long term they all will profit in some way because the Power of the US will be completely restored. The US will finally rule the World.

The big question is if the citizens of the US (and other Western Countries) will accept this to happen. If they accept it we will know for certain that the Mind Control Systems, also a part of the Big Conspiracy, have done their work properly.


History is repeating itself but on a much larger scale. If the Annunaki exist they will be very proud about what it is happening. Finally they will be the Masters of a devasteted World called Earth.

Do you believe in the Conspiracy Theory?

I really don’t want to believe the Theory. I don’t want to become a paranoid. Is there any Light at the end of the Tunnel? Obama? It certainly is Time for a Change! Will he succeed to stop the power of the FED? If he leaves them in power we will know for sure he is “one of them” or he is very afraid to stop them.

Why? One of the interesting stories behind the Conspiracy Theories is the fact that the Presidents (Kennedy, Lincoln) who wanted to change the center of the Financial System, The FED, were assassinated.


A History of Money


Why Fiat Money has created the current Crisis


About the FED and the Assassination of John F. Kennedy


About Financial Warfare


 About Financial Warfare

About Mind Control

About Mind Control


About Mind Control

How China could wreck the US Economy

About The US Financial Conspiracy against China

How the Financial Elite created the Great Depression










About Just-in-Time (JIT-)E-Learning

Four Communities that are “expansions” of one of the Four Worldviews in the Center. The worldviews of PoC are compatible with the Four Archetypes of Jung. The Four communities are connected by a Production- and a Consumption Cycle that move With- and Against the Clock. .
The PoC Learning Cycle.

The best way to define a tactic or a strategy is to look back to look forward. You have to understand history to understand the future.

When you realize that history is a cyclic process you are able to copy historic solutions and integrate them in the future infrastructure which is also a repetition of a historic infrastructure.

The current model of Education, the Factory, is outdated and will be replaced by the old model of the Guild now called a Community of Practice.

Let’s have a look at the History of Education.

Education was and is mostly achieved by imitation. Humans are extremely qualified to copy the behavior of others. Therefore the best way to learn a trade is to copy the behavior of a qualified craftsman by serving as an apprentice.

The development of writing and book printing made it possible to distribute practical knowledge (experience) to many people. Later the practical skills were abstracted into theoretical knowledge.

The education of theoretical knowledge (Philosophy, Law and Rhetoric) and the expansion of this knowledge was the task of the Universities. They educated a very small part of the population (the Elite).

Our current education system dates back to the Industrial Revolution. At that time agricultural workers were needed to perform, repetitive, factory jobs.

The schools were organized as a production-line that produced high quality (tested) products that were assembled according to the specifications (the Curriculum) of the Factory-owners.

The School Factory-Model is still operating but the Factory-owners don’t need the workers anymore. They are transformed into Robots. The Factories moved up in abstraction. To find a decent job workers also have to move up in abstraction. Every time when the Factory Schooling System has adopted its curriculum the outside world has moved up again.

When a School moves up in abstraction it moves to another level in the Schooling Hierarchy.

The schools of lower education are not able to move up because they have to serve the children who are unable to abstract. The distance between the lower and higher levels is growing with an increasing speed.

When we look at the Cycle of Education it is very clear that we have to reuse an old model in a new infrastructure to solve this problem.

This old model is apprenticeship.

What is the new infrastructure?

The new infrastructure is the Internet. So the new way to support apprentices is E-Learning. The Internet can be seen in many ways but the most interesting way is the Social Perspective.

The Internet is a collaboration system. The Masters (and the apprentices) were organized in (local) Guilds. The Guilds took care of many things. They organized insurance, shared their secret practices and took care for the old. At this moment Guilds are called Communities of Practice.

What kind of E-Learning?

Just-in-time E-Learning.

What is Just-in-Time E-Learning?

Just-in-Time E-Learning is Learning when you are facing a problem.

Learning starts when your Expectation Fails. When your Expectation Fails  you have to find a solution. When you are unable to find a solution you have already Searched for alternatives so you are open to hear the right answer (Problem Solving).

When you are open to hear the right answer you are Focused. When you are focused you are in the Right Mood to learn (Motivation).

When you finally have formulated the right question you know the right answer (Socratic Learning).

When you are an apprentice you ask Your Master to Help. When your master is unable to give the right answer the “computer” will provide you with the right answer (Help-Systems, Wiki).

How do you design a Just-in-Time E-Learning System?

You have to Interview the Masters to find out what their Expectation-Failures were. When you transform the failures in rules you have created an Expert-System or a Diagnostic System.

Let’s have a look at the Future of Automobiles.

Over the last 30 years, the amount of computer-based technology – compared with mechanical systems – making up the average car has increased from nothing to more than 45 per cent. And this rise is showing no signs of slowing down. To cope with this, the role of the mechanic has evolved from mechanical repair to one that is highly technological. As technology continues to evolve, they must learn continuously to keep up with new developments.

Using highly specialized diagnostic equipment, technicians are able to monitor and diagnose key areas of a vehicle to ensure they are working correctly, from engines to exhaust emission levels.

Many provide automatic updates to technical manuals and access to manufacturers’ service information, keeping technicians up-to-date on new developments. But it’s not just a simple process of plugging a car into a diagnostic unit. If the wrong data is applied, serious damage could be done to a very expensive vehicle.

It is necessary to study Computer-Technology to Maintain a Car?

I don’t think so.

It is necessary to study Automotive-Technology to Maintain a Car?

I don’t think so. When you know how to operate the diagnostic tools you are able to fix a car.

Now we have reached the most interesting part.

When we combine Just-in-Time Learning with the Tools that are available to Diagnose a car we have created a highly effective Learning Environment.

When a mechanic diagnosis a car-failure he/she can ask Question like How (Is Motor working?), Why (Is Motor producing Rotational Energy?), What (is Motor?) or What is Happening?.

Who is Developing Learning Environments in the Car Industry?

The developers of Educational Just-in-Time E-Learning Tools are not situated in the Factory School anymore.

The Educational Tools are developed by the Manufacturers of the Cars! The Makers of the Tools you Use Are the Developers of the Educational Tools to work with the Tools. The only thing they have to is to make them Self-Explaining!

The Tools have to Understand Them Selves.

Do While Everybody Working:

It is possible to Maintain Your Own Car?

In a few years time this will be possible when you buy a new car.

At that moment the mechanics are only useful to maintain the old cars.

But it is not very difficult to develop a (Semantic) Model of an Old Cars also.

How Long will this Take?

The tools are already there the big problem (as usual) is the Schooling System Itself.

Will the Educational Factory Adopt itself to the new Situation?


It is very difficult to Change Yourself.

What the Educational System needs is an Huge Expectation Failure.

What could this Failure Be?

The Government will stop funding the System.

Will that Ever Happen?

What the Government needs is a Huge Expectation Failure.

Will that Ever Happen?

It will happen when The Citizens will stop funding the Government.

Will that Ever Happen?

It will happen when most of the Citizins will be out of Work.

Will that ever Happen?

It will happen when You are able to Do Everything Your Self.

Will that ever Happen?

END_: Read ‘this Blog


A video about car repair using augmented reality

About Expectation Failures (the theory of Roger Schank).

About Communities of Practice (in Dutch)


About The Crazy Experiment of Nikola Tesla and John von Neumann

teslaOne of the most influential inventors of our time was Nikola Tesla (1856-1943). He was specialized in “Electro-Magnetic Inventions“.

Tesla became a myth. He became a myth because he was not a “normal” inventor.

Tesla saw his inventions in his mind. He not only saw them he could even play with them in his mind to improve the design.

Tesla invented normal inventions but when the normal inventions were created he started to create abnormal and even absurd inventions.

He became the prototype of the “mad scientist“.

His main objective was to give mankind the opportunity to become God, The Creator.

This a part of a letter to the New York Times that Tesla wrote in 1908. If you read this Letter carefully you will see that Tesla has discovered the Source of Creation, The AEther.

According to an adopted theory, every ponderable atom is differentiated from a tenuous fluid, filling all space merely by spinning motion, as a whirl of water in a calm lake. By being set in movement this fluid, the ether, becomes gross matter. Its movement arrested, the primary substance reverts to its normal state. It appears, then, possible for man through harnessed energy of the medium and suitable agencies for starting and stopping ether whirls to cause matter to form and disappear. At his command, almost without effort on his part, old worlds would vanish and new ones would spring into being. He could alter the size of this planet, control its seasons, adjust its distance from the sun, guide it on its eternal journey along any path he might choose, through the depths of the universe. He could make planets collide and produce his suns and stars, his heat and light; he could originate life in all its infinite forms. To cause at will the birth and death of matter would be man’s grandest deed, which would give him the mastery of physical creation, make him fulfill his ultimate destiny.”

I want to focus this blog on one highly mythical story in the Life of Tesla. In this Story another “mad scientist” named John von Neumann appears.

vonneumannThe story reads like a science fiction book but many parts of the story are factual and even the facts are disturbing enough.

At a certain moment Tesla claimed a few things. He claimed he could create the “Weapon of all Weapons“. This Weapon would end All Wars. Tesla also claimed he could talk with extra terrestrials by an invention called the Teslascope. Later he claimed he could create Invisibility. Tesla claimed much more. When he was eighty-one, Tesla claimed he had completed a dynamic theory of gravity with this theory he could create anti-gravity.

The claims of Tesla about New Weapons, Invisibility, Anti-Gravity and even Time Travel attracted the US Army. The first goal was to create an invisible ship. In the experiment he would be collaborating with John von Neumann.

John von Neumann was a mathematical genius. Just like Tesla he was not a “social person”.

Von Neumann was the man behind the first computer (the Enniac), the Atomic Bomb and the H-Bomb. He was also highly infuencial in the field of Quantum Mechanics.

John von Neumann believed he could calculate everything. He believed that he could create an Artificial Mind. When he could connect this Artificial Mind to The Force of Creation he could create completely new things. He knew Tesla could help him to reach his goal.

In 1940 a full test was done in the Brooklyn Naval Yard. It was a small test, with no one on board the vehicle. By 1941 a ship was procured to do a full experiment.

EldridgeTesla knew that the mental state and bodies of the crew would be affected severely. He wanted more time to perfect the experiment. Von Neumann disagreed and the experiment was performed with a crew on board. Tesla left the project.

The result of all this became a legend called the Philadelphia Experiment. Tesla was right. He was right because Tesla always used his own body and mind in his own experiments.

The physiological effects on the crew were profound. Almost all of the crew were violently ill. They experienced tremors and other distortions of the neurological system.

Some suffered from mental illness as a result of their experience; behavior consistent with Psychosis is described in other accounts. Still other members were physically unaccounted for. They simply vanished and came back later in time.

Five of the crew were allegedly fused to the metal bulkhead or deck of the ship. Still others were said to fade in and out of sight. All of the crew-members experienced Time-Travel.

Later the project was transferred to Montauk. John Von Neumann became the manager. In the Montauk Project he wanted to create a Mind Amplifier.

The Legend tells us that he was able to do this. What von Neumann did not realize was that the Amplifier created a Hole in Time (a Portal, a Wormhole) and this portal was a Two-Way-Street. Others, Extra Terrestials, used the Hole to enter our Universe.

The story of Montauk reads like a science-fiction story and it inspired many Books and Movies.

Later the projects changed names (Phoenix, MKULTRA).

Everything connected to the Philadelphia Experiment, the Montauk Experiment and other Strange and Dangerous experiments is denied by the American Government.

The American Government was at that time controlled by Congress and Congress organized hearings. One of the most intensive research programs was performed by the Church Committee. It proved that the Army and the Intelligence Services violated many laws.

Many people don’t trust the Army. If you search the Internet it contains thousands of websites that contain facts and interpretations of the facts. Almost nobody believes the Government is telling the Truth. This is a very BAD SIGN. It decreases the believe in Government and its Actions to serve the Citizens.

People don’t trust the Army and the Government because every time when its actions are researched by Parliament many illegal activities are proved. They have aquired the expectation that the Government is always hiding something.

Because they don’t know the “real” facts they create their own theories (Myths). Many of these Myths are about Conspiracies. Somewhere behind the Government is an Evil Force trying to Control Everybody.

If you look at the major priorities at this moment (Mind Control) it is very difficult not to believe in a Conspiracy to Control Everybody.

The Army has developed neural implants to control the behavior of humans. The implants give direct input into the brain and make it possible for a Central Command Center to manage the behavior of soldiers. They are also used to control the behavior of animals (Sharks).

The Army has invented a Long Range Acoustical Device (LRAD) that can be used to control a crowd. It is able to induce high levels of pain.

Another technology is called Trancranial Magnetic Stimulation (TMS). TMS uses Electro-Magnetic Fields to control the emotions.

These projects are all described in “US Electromagnetic Weapons and Human Rights” By Peter Phillips, Lew Brown and Bridget Thornton.

John Norseen, one of scientists cited in the document shows the long term perspective. “If this research pans out you can begin to manipulate what someone is thinking even before they know it.” He is like John von Neumann not interested in Ethics. He is certainly not a “mad” scientist – just a dedicated one. “The ethics don’t concern me,” he says, “they should concern someone else

Do you want to read more about the Ethics of Mind Control?

Do you want to read more about the Legal Implications of Mind Control?


The Wordwide Carnival: A Short Introduction into the World of Mikhail Bakhtin

The work of Bakhtin was disclosed to me by Will McWhinney. He used Bahktin in one of the many versions of his never published book Grammars of Engagement.

The discovery of Bahktin started with a book about Bahktin by Saul Morson & Caryl Emerson. Later I also read many other books and articles like “The dialogical imagination”, “Towards a philosophy of the act”, “Discourse in the Novel”, “Rabelais and His World”, “Problems of Dostoevsky’s Poetics” and “Speech Genres and Other Late Essays”.

Bahktin invented the term Chronotope, “The place where the knots of narrative are tied” or “the intrinsic connectedness of temporal and spatial relationships that are artistically expressed in literature“. Currently we use the term Content or Media for Literature.

A Chronotope is a Topological Concept


Space (Place, Location) and Time (the narrative) are connected by a Knot. A knot is a complicated twist in a rope. The twist is needed when you want to close a system in itself. The simplest topological structure that visualizes twisted space/time is the Moebius Ring.

The Chronotope is the Centre out of which every narrative that we are able to tell is enfolding and unfolding. It produces narratives and absorbs narratives. Bahktin places Folk-Lore, Myth, the Language of the People, in the Centre.

Every narrative contains a twist, a moment where the expansion of the beginning turns to the contraction of the end. It is the moment where the narrative is balanced. The reader holds his breath. It is also the moment where the narrative is aware of itself. It observes the whole.

Sometimes the twist is in the end. You know “who done it”. Sometimes the narrative starts with the twist. There are even narratives without a twist. You know all the time what will happen.

Scientists don’t realize that a scientific article is also a narrative. They use citation to prove they are telling a true story. Funny enough scientific citation has created the Internet. A hypertext is nothing but a citation-structure.

Old narratives produce new narratives. This is always accomplished by Citation. “The word in language is half someone else’s. It becomes “one’s own” only when the speaker populates it with his own intention, his own accent, when he appropriates the word, adapting it to his own semantic and expressive intention. Prior to this moment of appropriation, the word does not exist in a neutral and impersonal language. . . but rather it exists in other people’s mouths, in other people’s contexts, serving other people’s intentions: it is from there that one must take the word, and make it one’s own“”. The cursive sentence between brackets is a citation of Bahktin.

New narratives also oppose old narratives. They are Dialogic. “The entire life of language, in any area of its use . . . is permeated with dialogic relationships“.

Dialogues are converging (Socratic dialogue), diverging and conflicting (Menippian Dialogue) or one sided (the Magisterial Monologue). “Thus at any given moment of its historical existence, language is heteroglot from top to bottom: it represents the co-existence of socio-ideological contradictions between the present and the past, between differing epochs of the past, between different socio-ideological groups in the present, between tendencies, schools, circles and so forth

The Centre generates new narratives all the time. They are a mix of the old and the new. The centre is the Centrifugal Force and this force is powered by Contradiction.


The Institutions, the Ruling Power, are constantly trying to standardize (the Centripetal force). They formulate rules and try to transform the dialogue into a monologue.

The centripetal and the centrifugal force create a huge tension. This tension moves the Wheel of Creation. The wheel always moves through the stages of Order and Chaos. In the middle of the Tornado of Creation is the Centre, the Chronotope. In the centre you will always find rest and inspiration.

The monologue (the magisterial dialogue) is the dialogue of the Magister, the scientist, the manager, the judge, the physician and the teacher. They use science, the law, books or other Magisters to enforce their power. By formulating rules they try to destroy the creative centre (the context).

A context is potentially unfinalized; a code must be finalized. A code is only a technical means of transmitting information; it does not have cognitive, creative significance. Code is deliberately killed context“.

At this moment the Centripetal force is implemented in the Search Engine. Narratives are found by typing codes. This makes it very difficult to find a context. Companies like Google are manipulating the coding. They are paid by the Centripetal Force of the Commercial Companies.

The centrifugal force is never at rest. It always generates new alternatives. The creation of new literature is not bounded by rules. Every time a new structure is defined the Centre starts to play with the rules and generates a new combination. The Centre is not only combining rules it even invents new rules. The Centre is the inventor of new Games to Play.

Producing literature is a process of spiralling out. It follows a cycle but at a certain point in time a new Centre appears and the Cycle starts a new process of Folk-lore. The new centre is always connected to the old Centre. New myths and new fairy tales are created that are a representation of the Spirit of the Time.

Every cycle is governed by a Clock. The periodicity of the Clocks is determinated by the number five. It runs at a frequency of 1250, 250, 50, 10 or 2 years. There are frequencies that are moving faster (the Atom) and much slower (the Universe).

Bahktin has developed a very interesting theory about the development of the Chronotopes in history.

About Cycles:

I will tell the Tale of the Chronotopes of Bahktin on the level of the Cycle of Culture (1250 years, 250 years per stage).


Between 450 and 700 the Roman Empire is destroyed by the Huns. It is the time of the Great Deportations. People out of Asia move to the West. They are the ancestors of the Ostrogotes, the Visigotes, the Franks, the Gauls, the Germans and the Celts. 1250 years later they are integrated in what we now call Europe. Between 700 and 2000 the Europeans explore and conquer the World.

Around 1200 the new powers have created many Kingdoms and have organized the Crusades to conquer the Holy Land. To show their power they build the Cathedrals. The Cathedrals are the instrument of the Education of the Masses. The old folk-lore is transformed to the new of the Christian Faith. The old-folklore is not destroyed. Many symbols and important events are preserved. They are cited. The transition of the Sun in Winter is transformed in Christmas. The new apostles are connected to the old animals of the old Wheel of Fortune.

Tristan Isolde

Between 1200 and 1450 the Chronotope of the Greek Romance (Tristan and Isolde, Arthur and The Grail) appears. It is the Chronotope of Being and Destiny. “There are a lot of suddenly’s”. Everything happens. The actor in this Chronotope is without identity. He is tested by destiny. When he has passed the test he is not changed. There is no time and space. Time (“adventure-time”) is reversible. The actors are public figures and space is public space. In the narratives we are able to see and hear everything.

We are in the Middle Ages. In the outside world destiny is also playing its evil game. Western Civilization is almost destroyed by the plague, feminine and wars between the Kingdoms. Even the Christian Empire of Rome is divided by a schism (Byzantium). At the end only a few Kingdoms survive. These Kings become Emperors. They represent God on Earth.


This (1450-1700) is the time of the Chronotope of the Adventure. It is the Chronotope of Becoming. The identity of the actor is transforming. He is responsible for his own actions. Life is full of turning points (twists). The actor wants to take control of the outside world. Space becomes “private space”.

To give the reader insight in what is happening the Observer is introduced. He is a voyeur, a prostitute, a rambler, a rover, a tramp, a spy, a servant or an animal. The observer is not influencing the story at all. He is just watching. Objectivity is also introduced in space (court).

In the outside world we are in the Time of Renaissance (the Era of Discovery). It is the time of new inventions in Science (Copernicus), Art (Leonard Da Vinci) and Religion (Reformation, Luther, Calvin). The Bible is translated in the language of the people. It is also the time of the Great Explorations (Columbus) of the world outside the West. Western Culture starts his quest to control Nature and eventually the World.


The next Chronotope is the Biography (1700-1950), the praise of a public figure who has accomplished something in life. We are moving from the outside world to the inside world of the actor.

Inner space is closed. “This offers a new relationship to one’s own self, one’s own particular “I”- with no witnesses, without any concessions to the voice of a “third person“.

Outside events affect the inner world. The actor is not showing this. In the outside world the actor is judged by his actions and not by his inner space (his essence). “The essence of man is realized not by his condition but by his activity“.

To give the reader a view on the inner space the outsider is introduced. His outside actions are governed by a distorted inner space. The outsider (the fool, the eccentric) acts as a reference.

The actor is a pretender. He is constantly in doubt, grumbling, cynical and sarcastic. He is also passive. He is watching from a distance. Everything is Relative (Bahktin was a fan of Einstein). The only time when the actor is able to show himself is at the carnival. During this short period he is allowed to choose his own mask.

This is the time of the Industrial Revolution. It is the era of mechanization. It starts with the invention of the Mill and the Factory. It ends with the mechanized Consumer watching Television.

star wars

Starting in 1950 we are again in the phase of Folk-lore. Western Civilization is moving to a new Centre, Earth.

New myths and legends will be created. They have to be based on all the tales, myths and legends that are available on Earth. Some of them will be a citation. Others will be an opposition.

All kinds of dialogues will take and have to take place. We will experience many conflicts (Mennipian Dialogue). We will also have to listen and ask questions to understand the other cultures (Socratic Dialogue). We have to stop our Western Magisterial Monologue.

In the beginning it will be a Heteroglossia (a many voicedness), a very complicated Knot we have to untie. When we have found the tread we will be able to weave a new web of narratives that will start the phase of the Greek Romance again.

Between now and 2100 “We must make the new by our own effort”.“We have to face problems of reality and human potential, problems of freedom and necessity, and the problem of creative initiative“. We have to become persons “who emerge along with the world and reflect the historical emergence of the world itself”.

In order to understand, it is immensely important for the person who understands to be located outside the object of his or her creative understanding — in time, in space, in culture. . . . Our real exterior can be seen and understood only by other people, because they are located outside us in space and because they are others

We have to write our own Novel. “There is no causality in novels, no genesis, no explanations based on the past, on the influences of the environment or of upbringing and so forth. Every act a character commits is in the present, and in this sense is not predetermined”.

We have to act without hesitation and leave history behind. There is no experience we can reuse. The future is unfinalized (open).

The Magisters are not able to tell us what to do. They are out of tricks. We have to put off our own masks and take responsibility for what we are doing. “There is no alibi for being”. We have to stop pretending and use citations of others to prove we are right.

carnival of fools

We are now part of the Worldwide Carnival of Fools. Choose your mask out of the many masks that are available all over the world. Listen to the stories of other cultures and be surprised about the beauty and the experience they are containing. Give the Fools and the Eccentrics, the Outsiders, a chance to help you.


It will be fun.

I want to close with a citation of Paul Feyerabend (Killing Time (1995)): “People, intellectuals especially, seem unable to be content with a little more freedom, a little more happiness, a little more light. Perceiving a small advantage, they seize it, circumscribe it, nail it down, and in this way prepare a New Age of ignorance, darkness and slavery. It is rather surprising that there are still people who want to help others for personal reasons, because they are kindhearted and because they have not been intimidated by principles. It is even more surprising that some of the people can work in institutions despite the greed, the incompetence, the power struggles that seem to surround the noblest cause.”

Do you want to know more about Feyerabend read The Act of Creation: About Fusion and Con-fusion


About Will McWhinney

Will McWhinney
The Navajo Pollen Path inspired Will McWhinney to write his book Paths of Change

Oh, beauty before me, beauty behind me, beauty to the right of me, beauty to the left of me, beauty above me, beauty below me, I’m on the pollen path.”

In 1992 I met Will McWhinney.

Will became the most influential person in my whole life.

Will wrote just one book called Paths of Change.

Paths of Change is based on the ancient Navajo Pollen Path.

Will was an expert in the myths and culture of the Ancient Tribes that lived in the Four Corners-area of New Mexico.  Every year he organized a seminar in the Ghost Range for his ex-PHD-students. I visited many of his seminars and fell in love with New Mexico and the ancient cultures (Hopi!) that live in this area.

Will tried to write a second book called Grammars of Engagement. The book is about Coupling or Entrainment.  For about ten years we discussed many of his ideas.

Unfortunately his book was never finished. The reason it was never finished can be found in Paths of Change. Will was not able to apply his own theory. Strangely enough this proves his theory.

Let me try to explain the theory of Will. The theory of Will is based on his reflection about the Practice of Change.

He did not write the book alone. He discussed his intuition with all his colleagues of UCLA (University of Los Angeles).

What they wanted to resolve was a very strange pattern behind the failures of Personal and Organizational Change.

Will and his colleagues found out that the explanation was simple. Human beings don’t think the same. They are unaware of this. Almost everybody is convinced that all humans think the same. This is the main reason why many people don’t believe the theory of Will. This again proves the theory.

Will discovered four basic ways to think. He named them Mythic, Social, Unity and Sensory. The four ways are completely independent.

The consequence of Path of Change is that You reader when you are not of my world will read this article and think you understand what I am trying to say but in reality you understand something else.

The Chinese Pollen Path

When I meet you you will prove this when I ask you to explain what you think I am trying to say. The only way to explain the theory is to detect your worldview and use your language to tell the same thing.

When I do that you will think I am explaining a different theory. Probably you will ask me why I have changed my point of view (= world-view) and I have to explain you in your language that I did not do that. This will cause the same problem. You will think I am inconsistent.

When you are living in a world with only one world view you are according to all the Best Practises in Mental Ilness (Interpersonal Theory) highly disturbed.

Many people are able to think in two world views. They are able to switch from one world view to the other.

The amount of different combinations of Two of the Four Worldviews is Twelve (4×4 = 16 but 4 are the same x the same = the same -> 16-4 = 12). Will named the 12 Duals Games but you can also call them Apostles (with Jezus at the Center 12+1 = 13), Knights (of the Round Table with Arhur at the Center) or Constellations (of the Zodiac with the Sun at the Center).

Some people are able to switch to all of the world views. When you are able to switch to the worldview of the other you are able to explain the same thing differently. You are able to look at the world with a shared view.

The four worldviews in the book of kells

When both our worldviews are the same we will agree on everything but both of us will not see the others. This is the main reason why people with shared worldviews join in all kinds of cooperation’s. They join because they need a secure place that shields them from the strange outside world.

It is also the reason why people with different world-views leave a cooperation in due time. They feel the others don’t understand them. Clusters of shared world-views become highly inflexible when the outside world changes.

When you are a Sensory you will say “what I read until now is highly theoretical. I want to see facts and prove. Is the theory of Will tested?”.

Although Path of Change is Best Practice you will not accept what he is writing. You want to experience the theory yourself and perhaps 20 years later you will write a book telling the same thing. You will write a book full of examples because you love examples. You will be convinced it is telling something very different Will was telling. Happily Will has also written a book that uses examples and cases to help You.

Luke the Evangelist, the Social

When you are a Social you want to know the opinions of important social scientists and others you feel are of importance. You believe important people are telling important things and you have never heard of McWhinney so his theory is not important to know.

When you are a Unity you want to know the Rules. You want to be told what to do and most of the time you do what the Rules tell you to do. The book Will has written is without Rules it contains concepts and ideas. You think concepts and ideas are not concrete. You even don’t like some of his concepts because they are not according to the concepts you think are true. They are violating your System of Thought. You believe in absolute truth.

When you are a Mythic you believe everything is possible. Life is full of opportunities. You generate ideas and concepts all the time. A Mythic creates his own unique theory and his theory is really a theory about himself. A Mythic is unaware of this. To become aware of this he has to face the facts. He needs to switch to a Sensory world view or accept the view of an other who is able to see the world this way. This is very difficult for a Mythic because a Mythic is very Will-full.

john the evangelist the mythic

A Mythic is convinced he is the only person who understands the World and some day the World will understand what a genius he is. This will never happen when he is alive. Mythics become a Myth when they are dead.

A Mythic is also an artist. He produces paintings, poems and even theory but his theory is mostly incomprehensible for others just like poetry.

Only Mythics understand Mythics. They feel the Field of Meaning. A Mythic does not understand that the others don’t understand him because his poetry is `the way it is`. It tells everything there is to say.

Will’s basic patterns were Mythic and Social. He was also able to switch to Unity. His blind spot was Sensory. Although many people were very enthusiastic about his book he did not see the facts about his success.

As a Social he focused on the recognition of important social scientists. At the end of his life he was very sad about this. As a Mythic he was convinced his theory was simple and easy to understand. This created even more sadness. Sadness and depressions are the mental illnesses when a Social becomes too Social.

Why was Will unable to finish his book? A Mythic is a highly creative person. He was constantly generating new ideas and concepts. The book was changing and changing and changing because Will wanted to create the perfect book about Engagement. Every version of the book he created was a jewel of poetry and insight. Will wanted to create the perfect book and striving to perfection is again an act of a Mythic. Will was falling in the trap of his own world-view.

What Will also did not realize that he was really writing to understand himself. Path of Change and Grammars of Engagement were a personal quest to understand the real Will McWhinney.

Mark the Evangelist, Unity

In the last year of his life somebody asked him to write his life-story. He tried to do this. He became aware of the fact that his whole life was centered around one personal quest. He wanted to find harmony. He never found harmony because a Mythic is on a Quest and the Quest never stops because every time when he has found the Grale he will start to look for a new Grale.

In Grammars of Engagement he started to write about Harmony.

A few citations out of his unpublished manuscript:

All communication arises through coupling. All communications are dances that coordinate the rhythmic processes shared among the engaging systems

Communication is not a transmission of information, but rather a coordination of behavior among living organisms through mutual structural coupling. Coupling, the instrument of coordination, is established by the physics of exchange and by traditions that associate both human relations and communications with music: harmony, rhythm, tone and tune”.

Just right’ communication work because it allows systems to exchange energy, thus information, through entrainment. They dance to a just right message. The communication follows from exchanges that take place as the systems draw each other toward a common resonant mode. Systems communicate in the process of being more similar, approaching a harmonious state at least in the domain of the communication. Entrainment stops short of perfect harmony. With perfect harmony there is no exchange. ‘Just right’ is becoming close to harmonizing”.

What Will is describing is a dialogue. Will was always playing with his own thoughts. He was busy with an internal dialogue called Reflexion. Intense reflexion is a Mythic Process. When you only talk with Your Self there will be no difference. You are similar with yourself and the internal dialogue stops. You are in harmony.

matthew bull

To make a difference you have to introduce others like your wife or your mother. People talk internally and externally with many voices. Most of them do this without noticing. They are not aware of the many personalities they are. They are not similar to themselves and therefore “out of balance”.

To become balanced they need to talk. A huge amount of conversations (gossip) are aimed at creating an internal balance. To find internal balance people look for people that are similar. Again they need a secure place that shields them from the strange outside world.

When people are constantly moving in similar environments they will never find their Kernel, The Self. It will be watching unable to interfere in the many dialogues that are taking place.

When the Self is unknown, people will not accept the theory of Will. They will be switching from one theory to the other without finding rest.

When they find themselves they will not need the theory of Will because they will be able to play with all the world-views. This is a paradox. It also proves the theory of Will because Will tried to explain that Life is a Paradox.

Another citation: `The process of coming close to harmonizing is visible in an old example. Automobiles and farm machinery once had clutches. These clutches consisted of two plates, one attached to the driver motor, the other attached to the wheels, thrasher, or rotary saw. When the operator ‘let in the clutch’ the two plates moved flat up against each other. As the clutch ‘comes in,’ the driver plate begins to transfer energy to the follower plate getting thus it to turn. At first, the clutch slips and most of the power goes to grabbing, which produces heat. Increasingly the driving plate turns the follower. With full ‘letting in,’ the two turn together. There is no more heating; they form a unit with no further visible communications. The coupling established at the molecular level joins the material of the driver and follower plates in transmitting power to the wheels and cutting blades. This clutching sequence is a model of entrainment. We can recognize similar entrainment sequences in many other situations: a spoon stirring batter in a bowl, cellular protein molecules latching onto antibodies, two persons entering into conversation, and 100,000 people being captured by Marion Anderson singing God Bless America at the Lincoln Memorial

Will was unable to operate his own clutch. This was really visible when he was driving his car.

The Magician, The Mythic

He was a staccato person. He loved to work with steel and stone. He was a sculptor. His art was concrete. He loved to practice what he preached but he always practiced his theory in the outside world. He loved to help others but never wanted to be helped. This is the sad consequence of a Mythic/Social-combination.

Will showed that all the combinations are games and the Mythic/Social-game is the game of creating new games. A Mythic Social is an innovator. He is always on the front-line.

He does not see that his inventions wil be taken over by other World-View combinations that are highly practical like the Unity/Sensory-combination, The Expert.

Expert always think they have invented things themselves and never give the Mythic/Social the credits. This is a fact of life but Mythics don’t accept the facts of Life.

His books are wonderful pieces of English words I never heard of. He was a child of a highly educated family in Boston. His mother and father did not love him. They wanted him to become somebody. At the end of his life he was convinced he had failed to satisfy the ambitions of his parents. He told everybody this was the fatal trap in life.

Will was not only a Mythic but also a Social. Socials are highly influenced by Others. Of course parents play the most important role because a young child is incapable of resisting their influence. The Self of the young child is watching.

The Fifth World Views, The Center, Consciousness

In the internal dialogue of Will his mother plaid a very important role. In his external dialogue he looked for a similar person and his wife plaid that role. He was unaware of this. He was constantly fighting the mother in his wife without noticing she was a different person. His wife plaid the same game. Will was her father and she did not notice Will was really looking for love and harmony.

Will promoted ”Just right” because ”With perfect harmony there is no exchange”.

Another citation:”Too Large—Overloads. Highly energetic perturbations overload a system, tearing apart the autocatalytic loops that hold its definition. Too much energy bifurcates the stable basins of a system’s memory and ultimately violates its autopoietic identity. The overly energetic perturbations leave open non-reflecting fragments of nodes: neurons, bits of stories, and social customs. These fragmented networks are no longer able to hold meanings or link to memory traces. Short of total destruction, strong perturbation will wipe out the fine structure of a receiving system, leaving it only able to operate in those sequences enforced by the invasive perturbation. To protect the networks of connections, electrical and mechanical systems have features to handle ‘over-modulation.’ With appropriate design, they digitize signals to compress the spectrum, thereby allows the message to be accepted. Human systems have a variety of means to block or censor invasive signals that violate our senses and psyches. Some at the physiological level block the energy that carries the messages; others receive, understand and reject the overwhelming impact. Blocking and the use of censorship disconnects us from the environment and preempts the discrimination they would our systems had more capacity”.

The Paths of Change of the Hopi

Wills communication was Too Large.

He was a genius and his wife a normal person. He did not realize this.

His knowledge and experience was so enormous that he overwhelmed everybody.

He was looking for a dialogue but in every dialogue and project he became the leader.

He was a guru but he did not want to be a guru.

He was a child longing for his mother but he never wanted to be touched.

He cared for everybody but not for himself.

He was fighting but he wanted peace.

He wanted to create a better world but the outside world was moving into the wrong direction. He did not accept the Cycle.

He always wanted to cure himself. He wanted to find the eternal youth and searched the whole world for new treatments and medicines. He did not believe in the medical system but at the end of his life he needed the system desperately. He never listened to the experts so they left him alone.

He preached meditation but he could not calm himself.

Will was the prove of his own theory.

He was a living paradox.

What Happened?

The personality and the vision of Will McWhinney attracted many Mythic people. All of them started to play with the theory of Will in their own way. Soon it became very clear that Will had re-discovered a very ancient theory of Life.

A pastor found a relationship between the World Views of Will and the Four Apostles (see pictures in this blog). He  discovered that the Four Books of the Evangelists where written to adress one particular World View of the believers.

We discovered a relationship with the very powerfull psychological theory called Interpersonal Theory, Game Theory, Conflict Theory, the Cycles in History, the Tarot, the Four Humors, the Zodiac, the Four Forces of Nature, the Archtetypes of Jung, the Myers Briggs test, the Big Five, the metaphors of George Lakoff and many many other ancient and modern theories.

Paths of Change has proved to be the perfect meta-theory to map and understand all kinds of different physical and social sciences. It shows without any doubt that a theory of everything is possible.

The most interesting find was the self-referencial nature of the theory. It is possible to map the theory on itself.

This website contains many examples of the remarkable power of Paths of Change to understand what is happening in the World.  Use the tag Will McWhinney to find them all.


A list of comparable models

About Entrainment

About Meta-Perspectives

About Engagement, A Chapter out of the never published book of Will McWhinney

A PPT Presentation about the Paths of Change of Will McWhinney

A PPT Presentation about the World View of Will McWhinney

About the Pollen Path

The Simple Geometry of the Big Transformation

In this blog you will learn that we are very close to a big Technical but also PhiloSophical, Social and Medical transformation caused by a major breakthrough in physics because of the Fusion of Quantum Mechanics, Gravitation, Electromagnetism, the Weak Interaction, and the Strong Interaction.

The new insights are explained by the Octonions that are extensions of the complex numbers. The octonions represent rotations of rotations of rotations (Sprials) in 8D space. Spiraling spirals have always been seen as the sources of our universe. See Chapter 0 Introduction.

This video is about new insights in the role of Spiraling Spiral of DNA that come out of new developments in Quantum-BioPhysics.

The Big Transformation (Chapter 1) is the move from the Age of Pisces to the Age of Aquarius being the change of Dualistic Science to Non-Dualistic Science (Advaita) finding a shared Unity (1-ness), between what we See and what we Are.

Sri Aurobindo was born in India died in 1950. He was educated by his parents in the UK and became a revolutionary in India. Suddenly he was called to explore the higher levels of mind and developed a new way of yoga in which you can enhance the capabilities of the mind. Aurobindo is the philosopher of our time.

The Shared Unity of Reality and the Self could be the Zero (0), of the nothingness of the Nilpotency (chapter 0) of the Heart of the Universe where 0=0 or the 1 of the Unity of the Point of the Singularity of the Bindu (the Zero-Point Field)or the 2 of the Line of the Observer of Projective Geometry,(Chapter 2)

and the 0+1+2=3 Dimensions of Space and the Trinity of the Triangle of the 2+3=5 of the Pentagram of the Chinese Sheng Cycle.

The Sheng Cycle projected on Paths of Change.

In this Blog I Combine (Part 3), Change/ Transformation (Part 1 ) and Geometry (Part 2).

In Chapter 0 You will see that Physics can be explained by the Octonions being a Combination of the Combination (Quaternions) of the combination (Complex Numbers) of the Real Numbers being Rotations of Rotations of Rotations (= Spirals)of Space.

The World Clock
The dream of the World Clock of Wolfgang Pauli looks like the rotating rotators of the model of the Octionions but also like the Vision of Ezekiel in the Bible. The model is also an Astrological model of the four Tetramorphs,
Spirals New Grange Ireland: It is an exceptionally grand passage tomb covered with symbols.
Erwin Laszlo: Mystics and sages have long maintained that there exists an interconnecting cosmic field at the roots of reality that conserves and conveys information, a field known as the Akashic record.

This field also called the Zero-Point Field consists of a subtle sea of fluctuating energies from which all things arise: atoms and galaxies, stars and planets, living beings, and even consciousness. It holds the record of all that ever happened in life, on Earth, and in the cosmos and relates it to all that is yet to happen.
Nataraja , the Lord of the Dance dances the Universe. His four gestures (mudras) are explained by Paths of Change which is also the model behind the Octonions.

Will McWhinney The Four Worldviews of Paths of Change
Rudolf Laban Space Harmony -The letters of the Alphabet are represented by (geometric) pPatterns movements and sounds. They are the Foundation of the old Cultures on earth. The old cultures give us insight in the ways the State and the cities were Organized. In their organization the Ancient patterns play an important role.
Kim Veltman the manager of the McLuhan-institute in Maastricht (died-1-4-2020) explains using the history of the Alphabets how the old civilizations (<920.00 BC) communicated by trade using the old traderoads, boats and land-bridges sharing their cultures and seers and why christianity is an offspring of Zen (Gospel of Thomas).

0 Introduction: The Nilpotent Universe

The Big Bang is an interpolation of the Expanding Universe to a theoretical Beginning. In Part 2 you will learn that there is a lot of doubt about this concept.

The main reason is that the foundational measurements of the “speed of Light” prove to be wrong destroying the theory of Albert Einstein.

The big problem is that a Big Bang needs a lot of Energy but also generates the same question again and again until we believe in an always returning, Cyclic Universe.

If you are willing and able to read this chapter you will see that the solution to our biggest and most expensive scientific problem is very simple and applicable to all the other exact sciences including Biology:

Our Universe is a self-replicating Turing Machine and

the Human is a Bio-computer connected to the Bio-field.

This 0th chapter contains links and texts that prove that our Universe is Nilpotent meaning that all the Values of the Parts Sum to Zero.

This makes it possible to bring a lot of the most complex formula’s back to simple formula that show very simple connections that can be explained by Symmetry Breaking.

Our Universe can be explained by simple building blocks that unite and disconnect in a very simple way that can be described by a simple machine just as the old Magus Leibniz imagined. He called this the principle of sufficient reason:

““Dieu a choisi celuy qui est… le plus simple en hypotheses et le plus riche en phenomenes” (God has chosen that which is the most simple in hypotheses and the most rich in phenomena)”.

The most useful Production rules” of the grammar of the Universe are the so called Octonions a generalization of the complex numbers in 8 (2**3) dimensions where i, j en k are √-1. are the foundation of the Quaternions. The most important point here is that he Complex numbers, the Quaternions and the Octionions represent Rotations in N-dimensional Space.

Our Universe rotates and its rotations rotate also generating changes that are unchanged. We always move back to the beginning that is Empty (“zero”). History Repeats Itself and patterns repeat themselves in so many different the same ways that most people don’t see that we are repeating the repetitions on every level of scale until the smallest Planck level and the biggest universe. The patterns are Scale-Free.

David Krakauer is President of the Santa Fe-institute specialized in Complexity Theory (CT). This video is about the foundations of CT. THis video is interesting but not needed to understand this chapter.
Quaternions Multivariate Vectors
A geometric model of the Universe of the mathematician Peter Rowlands that will be explained (taken out of the 2 dimensions (plane) we usually use to understand (move Up in 3D)) in chapter 2.
Peter uses the Octonions as a Number System that needs 8 dimensions (2**3). Peter proves that everything we know about the universe can be explained by the number 2 and 3 and their sum 5.

This is the Chinese Sheng Cycle (SC) which is result of the Lo Shu Magic Quadrant projected on Paths of Xhange.

Observe that the Model of Peter Rowlands looks a lot like the model I use (PoC) with the big difference that PoC is a Dynamic Model. In the Sheng Cycle you see the combination of Duality (<->) and Trinity by making a connection to the other Dualities. The Paths of Cange moves With (Producing) and against the Clock (Consuming).

Lo Shu Magic Squares Explained | Kids, Code, and Computer Science |
Lo Shu Magic Square.
Wen Wang Bagua
The Sheng Cycle is a result of connecting the Numbers of the Lo Shu Magic Quadrant.

A model of PoC (Paths of Change) in which the Fourfold model is represented as a combination of Contraction (C) and Expansion (E). The colors refer to the description of the Points of View. The connection C & E is often represented by a Breath.
Paul La Violette: Rather than imagining the universe as originating explosively out of nothingness, it instead conceives that the matter making up our universe has been materializing spontaneously throughout all of space and within all celestial bodies, coming into being through a process of continuous creation or parthenogenesis (virgin birth)
The model of Path of Change (PoC). Every Cycle (1<-1) to 1->2->3->4 is a PoC. The 4 Points of View have their own color. Observe that the Sheng Cycle contains the Duality (2) and the Trinity (3) with a Sum 5 being 3×5, the Sum of the Lo Shu.

Paths of Change (PoC) is based on a Dual model that contains two variables (1): Agency(Compression) & (2): Communion (Expansion) which are the same as Yin & Yang. 2×2= 4 = 2**2. 4 points have 12 + 1 (center) = 13 connections. Because of the 12 connections PoC contains many Triangels.

PoC contains 4 Points of View (PoV) called Unity (Blue, Rules, Thinking), Sensory (Sensory Meter System, Real Red), Social (Emotions, Green) and Mythic( Creation, View, Imagination), Yellow).

Time and Charge are Imaginary unless we use a Clock like the Earth rotating the Sun or the Polestar rotating with the Precession cycle.

Space is Real when we move on Earth using a Reference System that also could be the Stars and the Planets we can see with our personal Sensors. Mass is Real because we experience Mass as an Attraction of a bigger Mass (Earth) and sense the influence of the Moon in the rise of the Sea. Mass & Charge are Attractors and Not Attractors and are therefore related to the Emotions.

Mass & Charge are “Conserved” Physical quantities that remain constant with time are called conserved quantities. Example, for a body under external force, the kinetic and potential energy change over time but the total mechanical energy (kinetic + potential) remains constant. The appearance of a given amount of positive charge in one part of a system is always accompanied by the appearance of an equal amount of negative charge somewhere else in the system;

Mass & Charge contain a “negative” and a “positive” value we could define as “zero”. According to Peter the Universe is Nilpotent meaning that its sum is always zero. This implies that the (Sum of the) Beginning of the Universe was Zero too (Empty).

The mathematician Emily Noeter proved that every conservation can be translated in a special type of Symmetry (see Chapter 2).

Peter Rowlands The Universe is a universal Turing Machine that uses a rewrite system based on Chomsky’s theory of grammars. I believe the grammar is based on the the number 3, the Trinity.

1 Change

A Big Transformation is Predicted by The Precession Cycle

There are many Cycles with different Periodicities. The longest Cycle known by the ancient Astrologers is the Precession Cycle with a cycle-time of 25800 years. The cycle runs retrograde, in de opposite direction as the Seasonal cycle and covers the twelf Constellations of the Zodiac. An age takes 25800/12= 2150 years.

A much shorter cycle is the Kondratiev with a periodicity of about 50 years. Currently we are moving from the Kondratiev Winter to the Kondratiev Spring a period in which many disruptions take place. After the Spring we will move into the Golden Age (Summer).

An Age takes (2150/50=43 Kondratiev-cycles.

43=3×13+4 = is called the Bronze Mean X(n+2) = 3*X(n+1) + X(n), and is a generalization of the Golden Mean.

13=1+3×4 (Zodiac=Sun in Center, Jesus + 12 Disciples)), (Square) 4= 1+3×1, which means that x0=1 (Point,Zero Emptiness, ).

43 is the number of the Sri Yantra

The Sri Yantra contains 43 triangels and contains the 1 (Center, Point, Bindu, Void), the 4 Gates being the Four Gardians of the Zodiac comparable to the four Worldview of Path of Change., the Wheel with 4×4=16 petals that moves the Gates.
precession Cycle

We are allegedly in the Age of Aquarius. 

According to astrologic we are leaving the Age of Pisces (started around 0BC. In Luke 22:10, when jesus (the Fisherman) is asked by his 12 apostles where he will go to settle
his new kingdom, he responds, “Behold, when ye are entered into the city, there
shall a man meet you bearing a pitcher of water, follow him into the house where
he entereth in.” This is the “
House of Aquarius”.

A video from this website: https://www.starmythworld.com/video that contains a lot of video’s and links that show that the procession of the Equinox and the many helical risings show a story that was taken over in many myths all over the world. It also shows that our time the Time of the Waterbaerer is the time of John the Baptist OANNIS who initiated the fish in the river Jordan which is a metaphor for the Milkey Way.
The Age of Aquarius is the Age of Flow Systems hat transport Data and make Meaning by Programming the (Semantic Model of the) Data until the programs Fuse into a Global Brain.
Around 2040 we will face a Big Transformation in which a New Global Religion will appear or an Ancient Religion will reappear.

The Return of the Goddess was predicted a long time ago using the Cyclic Patterns of the Precession of the Equinox that could be observed looking at he movement of the North Star by the ancient Magi in Persia. Our current pole star is Polaris dedicated to Maria (Stella Maris). The Sign of the current state of the Precession of the Zodiac is Aquarius the Carrier (of the Cup of Water (Emotions). The water of Aquarius feeds the Fish that swim in the Sea of our Milky Way.

In this blog you will find that the roots of our civilization contain the roots of the major change science is making. The main reason is the rise of complexity-science in which Self-Organization (“Flow Systems) plays an important role.

25,800-Year Cycle of Earth called the Precession Cycle. Here you see a picture of the Pole Stars that dominated the sky a long time ago.

Stella Maris.
Entheogen documents the emergence of techno-shamanism in the post-modern world that frames the following questions: How can a renewal of ancient initiatory rites of passage alleviate our ecological crisis? What do trance dancing and festivals celebrating unbridled artistic expression speak to in our collective psyche? How do we re-invent ourselves in a disenchanted world from which God has long ago withdrawn?

Entheogen invites the viewer to consider that the answers to these questions lie within the consciousness of each and every human being, and are accessible if only we give ourselves permission to Awaken to the Divine within.
Mark Solms Consciousness is Prediction in Action. The brain is a Self Organizing System with the following properties:
(1): It is ergodic, meaning it has limited number of states.
(2): It has a Markov blanket, a boundary between itself and its environment.
(3): It has active inference, It makes predictions about its own states and its environment from that environment’s effects on their Markov blanket.
(4) It is preservative, which means minimizing its internal entropy, maintaining homeostasis.

Perception involves the more central regions making predictions, which propagate toward the peripheral (sensory) regions. The peripheral regions compare the prediction with incoming sensory information and send back prediction error signals. This happens across numerous layers.

We see what we expect to see, with the incoming information forcing corrections.

Solms notes that a self evidencing system receiving information that violates its expectations can react in one of three ways.

  1. It can act to change conditions to bring the signals more in line with its expectations.
  2. It can change which representation(s) it’s currently using to make better predictions. This is perception.
  3. It can adjust the precision of the predictions to more optimally match the incoming signal.

Solms identifies the last as Consciousness.

Interview with avid Krakauer, President of the Santa Fe Institute that researches Self Organization.
The theory of the universal quantum computer has brought us rapid technological developments, together with remarkable improvements in how we understand quantum theory.

There are, however, reasons to believe that quantum theory may ultimately have to be modified into a new theory: for instance, it will have to be merged with general relativity, to incorporate gravity; and some claim that it may be impossible to have quantum effects beyond a certain macroscopic scale.

So what lies ahead of quantum theory, and of the universal quantum computer?
To shed some light into these questions, we need a shift of logic in the way things are explained.
Specifically, one can adopt the approach where the basic assumptions are general principles about possible/ impossible transformations, rather than dynamical laws and initial conditions.
To find out what is impossible we will find the possible.This approach is called constructor theory.

This ‘Physics of Can and Can’t’ may be the first step towards the ultimate generalisation of the universal quantum computer, which vonNeumann called the ‘Universal Constructor’ or the Creator of Everything including itself.
The ancient knowledge of the Feminine Goddess (Tantra) revived in the Renaissance at many Places: (France (Kathars) Praque (Alchemists, Spain, Kabbalists , Engeland (John Dee), Italy (Bruno) into the group of the Rosicrucians. The “war” between the Heart and the Ratio was coordinated out of Venice the center of Financial Power at that time. It was won by the victory of the Ratio in the Enlightenment. The Power of the Imagination and the Emotions is still there and is returning.
What is Maya? Maya is ignorance but also expectation, taking things for granted.
Debashish Bannerji: The history of Yoga goes back to the time of the Devine Goddess and the hunter gatherers in the Indus Vally >5000 BC. There are many pictures of practices and rituals that were performed to bring the Internal and external Animal (Tantra) under Control.
The Fourfold Cycle of PoC related to the Body connected by the Heart to the Fourfold Cycle of the Mind generating (3(+1)+3)=7 Chakra’s. The imagination controls the Will that generates Action in the Outside Reality (\magic).
Heidegger: Humans are toolmakers projecting our expectations into the Future. The aim of Science is to control Nature by developing devices (instruments, screen,..) that hide nature.

2 Geometry

“Imagination is more important than knowledge For knowledge is limited to all we now know and understand, while imagination embraces the entire world, and all there ever will be to know and understand” (Albert Einstein)

In this blog I Combine (Conformal) Geometry and Change-management

In a Conformal Geometry you look at the world with the (cognitive) Instrument of a fisheye-lens.

Escher’s drawing of a conformal (hyperbolic) space

In a conformal geometry Big and Small are comparable. This means that our Universe is Fractal or as was stated by the ancient Magi as As Above so Below: Our mind is a simulation of the universe.

The feedback-loops in the cell-like structures of self-propelling space can be seen as a giant mind (a neural network) that is split in many (in)dependent minds. One of these minds is the mind of the Human but cells, the body, the brain, earth, our galaxy and the universe are also mindful” (Reginald Cahill)

Physics is based on a wrong interpretation of the experiments of Morrison and Morley that wanted to measure the Speed of Light. Space is not static but looks like a fluid.

The ancient interpretation of space, the Ether, is back.

Space .is just as gravity fractal and contains just as quantum-theory a Stochastic factor in which space “chooses” a direction to grow. Space has a lot in common with organisms . Watch/listen to the presentation above, read this blog or read the document below.

Below a picture of relational (social) fractal space.

Observe that this geometry is comparable with Projective geometry which is comparable with an Observer looking at the horizon which is the frame of the de Anti de Sitter Space. AlReginald Cahill explains why the ether is a dynamic environment that influences not only the sun and its flares but also Earth and its Climate. Interested In this case? Have a look at this blog.
About the relationship between the Process physics of Reginald Cahill, the Semiotics of Sanders Peirce and the Anticipating Systems of of Robert Rosen. More will be explained in the Last part of this blog.

According to Conformal Field Theory (CFT) we live on the almost Flat Boundary (“a Frame“) of a “sliced” (“layered”) (hyperbolic) Anti-de-Sitter Space.Observe the “fisheye-structure”on top and below of the 3D-“tube”.

Above you see 3 types of space in which space is curved at a special way in which the sum of the angles is equal smaller or bigger than 180 degrees. Observe that the all the types have their own way to define a RIGHT angle which is a way to define a new dimension.

Christi Belcourt (Métis) - The Wisdom of the Universe, 2014
Christi Belcourt (Métis) – The Wisdom of the Universe, 2014

Julian Barbour (Physicist, writer of the book “The end of Time“): The only thing that Exists in our Universe are Changing Shapes. “There is no invisible river of time. But there are Shapes that you could call Instants of Time, or ‘Nows‘. As we live, we seem to move through a succession of Nows, and the question is, what are they? They are arrangements of everything in the universe Relative to each other in any moment, for example, now“.

Imants Barušs : The Universe comes in- and out of focus, it is Recreated, at every Planck-Time just as Julian Harbour tries to explain.Between those moments of not-being our consciousness fills in the gaps.

Currently we measure Time with an artificial constructed (atom-)Clock. Before the invention of the clock time was related to the cyclical processes in the year that were related to the movement of the (Male)Sun and the (Female)Moon.

The big patterns were related to the movement of the Stars that are related to the Precession Cycle. At that time the Map of the Sky and the Map of the Earth were aligned.This means that the maps of the Earth are projections of star maps but also that the locations on earth where looking like the patterns in the sky. A good example is the Seven Cities of Paul in the Apocalypse that were aligned to the Pleiades.

The Geometry of Shapes (“Similarity Geometry“) is the most important geometry because it contains the Potential of creation. This Geometry corresponds with Mythic in paths of Change (the Creative Personality) and Equality Matching in the theory about Social Relationships of Alan Fiske. It can also be found as the Hero in the Myths of all Cultures researched by Joseph Campbell., the Fool (o) in the Tarot, Zero in the Numbersystem and Λ or in Set Theory.

he most used geometry is Euclidian Geometry. We measure everything. Even our relationships are measured in terms of values like money and possession. We have forgotten to value social contributions.

The number of steps in the Hero‘s Journey corresponds with the cards of the Major Arcana of the Tarot (-> To R AT, RO T AR,..).
About Value Analysis.

In the Beginning

The blog begins after a few Video’s about the current insight about the Geometry of the Universe. It looks like our Universe is without a beginning and an end but also without Time and Space. It is filled with Infinite Possibilities.

The Tao-Te Ching:

The Tao is like a well:
used but never used up.
It is like the eternal void:
filled with infinite possibilities.

It is hidden but always present.
I don’t know who gave birth to it.
It is older than God.

In Hinduism, a Kalpa. , a Cycle of a Universe, is equal to 4.32 billion years, called a day of Brahma . In Hinduism, Brahmā (Sanskrit: meaning “swelling” or “expansion”) is God in his manifestation as Creator of the universe. Brahmā is part of the Trimurti (the Hindu Trinity) alongside Vishnu and Shiva. Brahma lives on top of Mount Meru (look at the triangle on the head of Brahma) also called Pascal’s Triangle (see Chapter 9).

Lord Brahma, the Hindu God of Creation - yogalife


What is the relationship between symmetry and conservation laws. This has to do with the numbers you use for instance -1. When the rules contains a square 1**2 = (-1)**2 but also (i)**2=(-i)**2=-1.


When we push all the shapes together they will become a Black wHole. What is able to create such a Force? What lies behind the Black Hole? The Nothing, Empty Space? Is Empty space Possible? Is the Sum of Things Zero or Infinite (8)?

How small do we have to go and what energy do we need to “see” gravity? Why is gravity very different from electro-magnetism and what have we learnt from the last few years? According to Einstein Gravity is a distortion (“curvature”) of Minkowski-Space-Time but the Universe seems to be outside time and is curved in a completely different opposite way called a Anti-DeSitter Space.
In this space we live on the surface that looks like a square (not a volume). We are framed in a Black Hole that is slowly evaporating ceating a new Universe that starts with a Big Bang that is not an explosion but a slow motion expansion until the limit is reached. It looks like Ancient Indian Cosmology is right.
Phase changes are related to the closeness of the parts. What happens when parts are closely packed. What phase is this? a Bose Einstein Condensensate? Is the Universe going through phases repeating the same pattern again and again?

About the Conformal Booststrap : Geoffrey Chew, “Nature is as it is because this is the only possible nature consistent with itself,”

It is possible to unite all the different theories of the universe by playing with the the Dimensions and geometry of space which could be flat or curved in a positive or negative way.

The explanation for the data we have gathered about the beginning is that there wwas no time in the beginning which is the same explanation as the conformal bootstrap above. A universe without time is infinite but not in space. An universe without time that is not infinite in space can only be explained by an infinite converging sequenc. This is called an Anti-de Sitter-Space, a space with almost zero curvature which looks like flat space.
About the Cyclic Universe. In the beginning the Universe was so chaotic (“hot”) that their was no mass so gravity was not existent. In every stage (Kalpa) of the Universe a new Big Bang occurs that repeats the beginning.
What happens on the edge of the universe.
About Conformal Field Theory but now from the perspective of the Holographic Universe.
About the iconformal (CFT) bootstrap.CFT is a mathematical way to map many physical theories using a conformal transformation which a transformation that preserves angles (examples rotations, translations). If you are not interested in background information skip this one.
Again about Conformal Fields but now by a very good teacher Leonard Susskind.

List of Chapters

  1. The Pragmatism of Charles Sander Peirce, an Introduction into Semiotics plus an advanced application of Semiotics to determinate the beginning of our Universe by moving to Zeroness
  2. Thinking about Thinking: About the Implicate Order of David Bohm and Jiddu Krishnamurti
  3. About Hyperspace: Predicting the Future by Observing the Observer, The Mathematics of Hyperspace, about the Soul, Moving out of the Body, Healing and the Big Bang that never was
  4. The Geometry of Finite and Infinite Games, The role of the Trickster
  5. Science: Filosophy The future of Artificial Intelligence
  6. Foundations: Symmetry, Contradiction,Duality & Polarity
  7. Geometry: Spiritual, Indian, Curved Space, Topology,
  8. Theory of Measurement
  9. Mount Meru: About the Triangel of Pascal in Indian Music, Achitecture and Mathematics
  10. This blog is a fusion of blogs about Projective- and Algebraic Geometry with a blogs about Panarchy, Resilience and Anti-Fragility , the Future of the State and Complexity Theory
  11. Projective Geometry and the shared viewpoint Constructing by Connecting
  12. Introduction to Change Management
  13. Change Management and Affine Geometry
  14. Euclidian Geometry and Change Management, about the Horizon, MindScapes and Meta-systems
  15. Projective Geometry, about lines points and the shared view
  16. Similarity Geometry and Being Different, Creativity and the Holy Ghost
  17. Mappings between Geometries Moving back to Panarchy, what is a Geocology?

Chapters 1-12 are about Geometry, Mathematics and Physics.

In chapter 3 I will show you how a new concept of Space is able to produce a Theory of Everything that explains the Para-Normal.

From chapter 10 on I describe the relationship between geometry and change. I will show that our Embodied language already contains everything we have to know about geometry.

As an example, reflect on what we are projecting on What when we design(“ont-werp“) and what Scape we See when we are projecting.

IMAGE: Leonardo's perspectograph
The Perspectograph of Leonardo Da Vinci

This blog is still under Construction.

1 The Pragmatism of Charles Sanders Peirce

Writing chapter 12 has generated (as always) many issues I never thought about before. The major cause is Charles Sanders Peirce , (1839-1914) the “inventor” of Semiotics and the first Pragmatist in the Us. He believed that science is finished when the theories are working in Practice but also that the Laws and Constants of Nature are changing all the time.

 In this blog you wil find out that current science has moved far away from he path of converging because it lost its foundation. This foundation lies behind the imagination in the nothing.

After my encounter with Peirce I stumbled upon The theory of J. W.Dunne who experimented with predicting the Future and discovered Hyperspace.

Looking for Hyperspace gave the link to ANPA, an organization of scientists who try to understand the Paranormal. After that I rediscovered (New) Thinking Allowed (NTA), a YouTube-channel of Jeffrey Mislowe, a wellknown para-psychologist.

I (re)discovered NTA because I have always been interested in the paranormal because I was ” paranormal” since I was a child. Ghosts visited me when I was young and when I was older I became “enlightened” (“a terrifying experience”).

Looking for an interesting issue on NTA I rediscovered Alien Abductions and the Grays (our descendants out of the Future), an issue I also encountered when I met the medium Judith Moore. by accident. She helped me to understand what was happening to me after my Jump of my Kundalini that caused many strange effects. Through Judith I discovered that I was of the lineage of the Persian Magi.

As you can see this Blog grows by accident because I Explore (a connection between the Imagination and Action) every Possible paths just as Nature is doing.

Introduction in Semiotics

If we are to proceed in a logical and scientific manner; we must; in order to account for the whole universe; suppose an initial condition in which the wholeuniverse was non  existent; and therefore a state of absolute nothing:…We start; then; with nothing; pure zero: But this is not the nothing of negation: For not means other than; and other is merely a synonym of the ordinal numeral second: As such it implies a first; while the present pure zero is prior to even first: The nothing of negation is the nothing of death; which comes second to; or after; everything: But this pure zero is the nothing of not having been born: There isno individual thing; no compulsion outward nor inward; no law: It is the germinal nothing; in which the whole universe is involved or foreshadowed: As such; it is absolutely undefined and unlimited possibility  boundless possibility There is no compulsion and no law: It is boundless freedom:(Collected papers of S. Peirce, 1931)

This is a Very compact explanation of Semiotics. Peirce uses a model with 3 components that he calls first-ness (1), second ness (2) and thirdness(3).

1stness is the Senses, 2ndness are the Emotions (Social in PoC, the Other). They are a power, force, a resistance but also a Relation (Duality).
3rdness is the Mind (Unity in PoC), patterns, habits. Interesting is that Peirce forgets the Imagination which could be the influence of the Enlightenment.

When you look at he 2 pictures below who are taken out of the second link about Semiotics you can see that the Representamen is an intermediary beween the Duality of the Object (Event, Outside) and the Subject (Inside, Square, (Mind<-> Senses)<-> (Emotions<->Imagination).

Observe that it is possible to substitute the first picture in the second picture at he place of the Human. In this case the sequence becomes Nature->Object->Human-Interpretant ->Culture. You can extend the chain as long as you want by filling in new Trialities.

Peirce has produced an enormous amount of documents that still need a lot of specialized scientists to interpret what he meant.

It is very clear that Peirce used a “fractal” model without knowing what fractal (Recursive) meant.When you look at Paths of Change Peirce used connected triangels as you can see in the Path of the Human Hero a model of the MetaMyth.and the Trickster who plays the role of God always teasing and stimulating us to Explore and Create because we are the real Creators made in the image of God.

In the third picture below you see that the Triangel is a Connection of 3 Dualities.

About the Semiotics of Physics.


The metamyth is a model that contains all the myths in every culture. This myth is defined by Joseph Campbell in his book The Hero with a thousand Faces.

The Metamyth defined with the model of Paths of Change.
Observe that it is possible to define more triangels when you connect Unity (Modelling) and Social (Values) or break open the four Squares who are connections of two Triangels. In this case the amount of Possible Paths explodes.
Defining possible paths between ” virtual particles” (“Temporary States“) is the essence of modern Physics that is caused by the invention of the Path Integral by Richard Feinmann.
The model of Paths of Change containing Four Independent Worldviews that make 12 combination because all of the connections are Bilateral.

2 Thinking about Thinking

David Bohm, the successor of Albert Einstein came into contact with the Indian philosopher Jiddu Krishnamurti chosen by the Theosophical Society as the new Maitrea . They started to find out what lies behind Thinking what they called the Implicate Order. In this blog you will learn that the Implicate order is the Vacuum(“Empty Space”) sustained by our Imagination.
Freeman Dyson about the Path Integral of Richard Feinmann.
Sheldrake is a follower of Peirce.
When you start to study Science you have to start with Rupert Sheldrake a scientist who came with a highly ignored theory that reality is influenced by the majority of the behavior of others. This implies that bbehavior spreads in TimeSpace without Direct physical contact and is picked up elsewhere. You can also explain this by believing that Structure is a Field and just as in Quantum Mechanics parts that are connected stay connected using “bridges” in space-time that are Magic to us just as Einstein called them “spooky action at a distance”1.
The return of American Pragmatism.

3 About HyperSpace

Predicting the Future by Observing the Observer in Hyperspace

in 1924 J.W. Dunne detected that he and his friends where able to look in the Future and the Past by moving into a state of Lucid Dreaming. He discovered that there are 3 levels of SpaceTime in which an observer is observing an observer that could be the same observer. The big problem, of this theory is called infinite regress. The model has no end. In the next video you learn how you can transform an infinite series into a converging series that simulates Space.

The Mathematics of Hyperspace

Louis H. Kaufmann About Spacetime Algebra. Sometimes Algebra starts with No Thing that could be not a thing but also be nothing or the void. By using a tautology A=B Kauffman develops numerical patterns that start with the beginning (void, nothing, zero) and move into infinity. These patterns contain meta-patterns (orders) that can be interpreted as a rhythm that look like a wave that connect cycles in cycles that contain particles that are the anti-particle of itself that can be described by a Clifford Algebra (also called Geometric Algebra) which is an extension of the Imaginary (i) numbers i with j and k where i.j.k.=-1.
Doug Matzke Hyperdimensional Reality. How Intelligence can be explained by points that are “close” in a hyperdimensional Space (“synchronicity“) and the experiments by Robert Monroe (leaving the body) , William Tiller (the Placebo Effect) and others.
Interview with Robert Monroe about Out-of-the-Body Experience .
What is a hyper-Space? This is a visualization.

4 Infinite Games

This is Version 2. In this version I have finished the Educational part of this blog (Chapter 1) and I have started to write about the Geometry of Change. in chapter 12.

In this part I advice you to spend some time on a video of George Lakoff one of the Leading Scientists in Embodied Cognition . This part of Cognition Theory is based on the Fusion of Complementary concepts (“Bisocation“).

Will McWhinney gave me a book of J.P. Carse called Infinite Games. Infinite games are the opposite of the Finite Game that ends when somebody has won. The Infinite Game is a Game that Creates Games. It is the game of the Trickster. The same Dichotomy can be found in the difference between a Vocation and a Career. In a career (a Racetrack) you Win or Lose.

Hopi Raven Trickster . Raven Steals the Light. Famous Flemisch Trickster Tijl Uilenspspiegel (Mirror of the Owl) .
The Trickster Tijl Uilenspiegel with the Owl in his Left (Magic) Hand and the Mirror of Cycle of Life (the Zodiac) in his Right Hand.

In this blog you will find that the Finite Game of the Controllers is related to Affine Geometry (Order, Ranking, Being the Same) and the Infinite Game of the Trickster to the Similarity Geometry (Being Different). There are two more Geometries that are related to Measures (Euclidian) and Connections (Projective).

Why Science is an Infinite Game.

5 Science

This is a Part of a long series about the Philosophy of Science in which you see the Perspectives of Paths of Change come back united with an idea about How to Do Science in which we learn from our Mistakes.

Artificial Intelligence

We are witnessing the birth of Artificial Intelligence (AI). AI has nothing to do with Intelligence. It is producing Artificial Humans that beat humans in many area’s (Chess, GO) but still not in Mathematics. Just like you’re calculator you have the choice to be dependent on a machine or to become an exception a human who is able to calculate by Head. Every new Technology makes us more dependent from this new technology (“the so called Automation Paradox)

This a Generator of Cycles where the Stages of the Cycle are determinated by Paths of Change The generator is a Fractal pattern. The (meta-)model behind the Generator is the Chinese Lo Shu (a 3×3 Magic Square) that turns into the Sheng Cycle when you connect the points.
The Cycle Generator applied on Technology shows that we are approaching a new Era in which we will see a Global Brain emerging.

6 Foundations


This is one of the most interesting documents about the Foundations of Physics and Mathematics I have read for a very long time. It shows what I already wrote down a few years ago about Geometric Algebra that the Number system opens up new number systems when to want to Reverse what you did.

The Positive numbers end by zero and move over to the negative numbers. When you standardize repeating adding and call it multiply dividing ends when you reach zero. Repeating multiplying generates the square roots that end with the negative numbers generating the Imaginary numbers (i=SqRT-1) but this is not the end. Generalizing the imaginary numbers (the Quaternions) created numbers nobody understood until it was found that they are Rotations in N-Dimensional Space.

Peter Rowland surprises by showing that the symmetries in the symmetries show the Implicate Order of David Bohm and more important that zero (“truly empty) is the Beginning (“alpha”) and the end (“omega”). Which means that the universe is always in balance.

Duality & Polarity

If a statement is true its Negation is also true. In geometry Points also called incidents are lines that Meet and Lines are unions of Points. A point is not-Space and is empty and Flat space is a union of lines. True Statements can be rephrased with different components that create new truths about existing components. The next step is Category Theory in which you can reason with theories (called Functors) as objects called Types.

Marvin Minsky About Triality.
Marvin Minsky: About Artificial Intelligence.
An Alternative view on the reason why there is Dark Matter based on the theory of Peter Rowland. Rowlands asserts that physics and mathematics are even more intertwined than we commonly believe, and that quaternions together with the assumption that zero is the natural start and end state of all physical reality is enough to derive all of quantum mechanics including Dirac’s and Schrödinger’s equations.
A presentation about the Theory of Peter Rowland.
In 1972, Frank Wilczek was 21 years old. He and his thesis adviser, David Gross, discovered the basic theory of the strong force — the final pillar of the Standard Model of particle physics. Their work revealed the strange alchemy at work inside the nucleus of an atom. It also turned out to underpin almost all subsequent research into the early universe. Wilczek and Gross went on to share the 2004 Nobel Prize in Physics for the work. Frank wrote a new book about Complementarity which looks a lot like duality and polarity. Deep below the universe two forces are creating a subtile equilibrium in which energy is given and taken.
Frank Wilczek explains Physics with the help of the same insights of Maxwell who detected the Electromagnetic Field. Maxwell used a model based on the 3 colors we use to make all the colors we see by mixing and adding intensity. Frank shows that Physics can be explained by so called property-fields in which complementary forces combine to make other complementary forces that keep Balance. Stangely enough this is the same as the model of Panarchy that describes an ecology. Is the Universe an Ecology of different shapes?
Time crystals
A Time-Chrystal When time crystals were first proposed in 2012 by physicist Frank Wilczek they seemed like an exotic consequence of quantum mechanics in systems of many interacting particles. Wilczek argued that such systems broke symmetry in time, changing so as to return periodically to the same state just as ordinary crystals exhibit periodicity in space.
Subsequent experimental work has found that quantum time crystals can exist in systems maintained out of equilibrium by some driving force. Now Norman Yao of the University of California at Berkeley and colleagues suggest that time crystals can arise without the need for quantum physics at all.


The third video is about the emerging Global Brain. The first two video’s are about the Foundation of Mathematics which is based on Contradiction . The fourth video is about the Human Relationship theory of Alan Fiske.THis theory is a Bridge between Geometry and Change Management.

About Global Brain. By connecting many specialized local Brains we will reach a higher level of AI.
A design of a highlyDistributed Adaptive computer that is based on the Wave Function of Quantum Mechanics that could become Conscious when it moves above a certain level of complexity.
How Godel proved that it is impossible for a System to Observe Itself. This was also proved by alan Turing . He invented what is now called a Turing Machine a model of a Computer that is able to Represent a Theory.
Gregg Zuckerman About the Mathematics of Consciousness based on Non-russell Sets. Consciousness is based on Contradiction.
Alan Fiske has developed a widely accepted and used theory about how people coordinate and cooperate. This theory is compatible with Paths of Change. The theory is also compatible with the results (see chapter 8) of Measurement theory where the types of measurement are called Scales. Scales can be related to Geometries. In the blog I start with explaining geometries and move in Chapter 12 to the field of change Management where I Apply the Geometries.
When I studied Mathematics I found the Dutch Mathematician Brouwer who believed what I now still believe and George Lakoff later proved that you have to See Mathematics otherwise it is wrong.

History of this Blog

The reason behind this blog is explained in the last chapter of my blog About the Ecology of the State.

In the blog about the Ecology of the State I reused a blog about Anti-Fragility, a new name for Resilience. Resilience is a major variable in the theory of Panarchy which is a theory about Ecologies.

I combined Panarchy with Paths of Change also a Theory about change and the theory of Alan Fiske about Human relationships. This combination gave me the insight that there is a shared Geometry behind many of the theories tabout Change.

This blog gives you an opportunity to combine the theories yourself. I also will show you that this geometry was known for a very long time ago mainly starting in India (See “Vedic Mathematics“). In the interpretation of the Theory of Alan Fiske the Scales of Measurement play an important role. I have created a special Chapter 8. for this subject.

In this blog I want to explore the Geometry of Change. To make it possible that others are also able to think about Geometries this blog contains many Educational Videos’.

7 Geometry

The four Geometries of Paths of Change
A projection of the model of Panarchy on the model Paths of Change.
Model of Vitality projected on Paths of Change.
The Model of Panarchy projected on Paths of Change using the colors of PoC.
The ridel of Alan Fiske projected on Paths of Change using the colors of PoC.

As you can see in this Chapter Geometry is very old. It was the Foundation of Art, Architecture , the State and Religion. People have been fascinated by Patterns like the visible patterns Up in the Sky of the Sun, Moon Planets and the Zodiac but also the patterns in numbers. Out of Geometry many sciences have grown that were grouped in schools sometimes called a University. Behind he patterns music was found and music was also created using patterns. The most important Music was the Music of the Spheres . This chapter is Big. It contains many Video’s that contain simulations. The main reason is that you have to See (“insight”) the Theory to understand the Practice.

How Physics, Movement, Symbols and Sound are supported by Geometry

Richard Feynman was able to recreate every theory at will and was therefore able to explain what the theory was about. His lectures are famous. This is a recontruction with a Simulation of his Last Lecture. It is a lecture about Geometry. Below you see a comparable lecture about a comparable genius Riemann who lived a short life but was able just as Feynman to see (Imagine) a lot. This shows the Power of Mathematics. It is not about Reasoning but about Insight. That’s why I have selected many video’s and will find more. Enjoy.
Why the Prime Numbers lie on a line but nobody knows why. A nice present of Quanta Magazine. about the Hypothesis of Riemann. Riemann comes back later when he solves another problem, the problem why geometries are different. He proved that this has to with the Curvature of space. Something you see below when you see the solution of Einstein to the problem of Gravity solved before that time by Newton who stole it from Leibniz, one of the last Magicians before the Golden Dawn (see video below about Mystic Geometry.) Einstein got the solution for his problem of his friend the Mathematician Minkowski.
The curved space of Einstein.
The role of Higher Dimensions in Physics and Mathematics. It started with Albert Einstein. He used a new 4D curved geometry to explain gravity. Kaluza found that Gravity and Electro-magnetism could be united by adding an extra 5th Dimension. This solution was improved by Oscar Klein by introducing Imaginary (2D) numbers . This solution transformed much later into 10 dimensional (vibrating) String /theory to integrate quantum mechanics, . As you can see in the next video the extra dimensions are put into a Very Small Closed in itself (“circular”) area in Space.
About Kaluza Klein Theory.
Part of a long series of lectures and simulations about symmetric shapes that played an important role in ancient physics and mathematics which was at that time related to the Order of phytogoras.
Transforming a flat structure into a 3D projection of a higher order structure made of Pentacles.

The Physicist Sean Carrol About Geometry and Topology in particular Riemannian non-Euclidean geometry, and topological invariants called “Homotopy groups.

The geometry of our space has zero curvature. In spaces with positive or negative curvature other rules are valid. George Bernhard Riemann developed a new geometrical concept by imagining a 2-dimensional bookworm living on a 3D crumpled sheet of paper.

The surface of the paper would seem to be flat and undistorted. Because the worm can only perceive two dimensions it would not be able to detect that his own body crumples with the paper in the higher dimension. The “force” that would keep the bookworm from moving in a straight line was not a mysterious “action at a distance”, but a result of the unseen warping from the third dimension.

You can imagine a similar experience by walking a straight line on a rotating platform. To you the shortest connection is a straight line while you move with a curve when observed by someone outside the platform. The geometry changes the idea that the shortest distance between two points is a straight line.

It even changes the idea that we return on the same point when we move in a loop (“circle”). This happens when our space contains one or more holes (“singularities”, “dividing by zero”).

With this example you can learn that it makes a lot of Difference when you are In (Intrinsic) or Outside (Extrinsic) the Context.

Geometry and the Riemann Space
Space Harmony: The work of Rudolf Laban about Movements. The same geometry can be used to make letters, sounds and meaningful symbols.
Kim Veltman about the history and geometry of Letters.


System Theory related to Buddism. A speedy introduction of system thinking leading to chapter Eleven. .
How to transform an infinite proces into a finite proces
A very rich source about Mystic Geometry. About India, Soemer, Egypt, Magic Kabbalah, the Rosicrucians , Blavatsky and of course the Golden Dawn.

8 Theory of Measurement

Measurements can be made through the human Senses or through the use of a measurement Instruments.

Measurement is the assignment of Numerals to a system according to a set of rules.  These rules are called a Theory.

Our senses or the instruments that are used to measure the system also represent a theory. This theory has a sometimes unknown impact on our measurement.

To avoid the Bias of the Theory behind our Measurement Systems a theory has to be a Structure Preserving mapping, a homomorphism. The Structure of the system has to stay the same when the rules are applied.

If the theory does not preserve structure the theory introduces its own theory and we are not measuring the original system.

Not only the primary theory has to be a homomorphism. The complete chain of theories we use has to preserve the structure (The Uniqueness Axioma) of the original system.

To avoid Bias a System of Measurement Scales is defined.

A video about Scales.
The Hierarchy of Scales
The Hierarchy of Measurement Scales. Observe that the scales are Nested.THis means that every scale is Part of a “higher” scale and all the constraints have to be valid on a higher level. This means that C4 contains C3 etc.

a Nominal Scale defines Sets. Sets contain the Same elements. When we want to preserve structure  we have to satisfy the constraint If s1 = s2 ⇔ f(s1) = f(s2) (“the Same stays the Same”). This is called the Symmetric group, the group of all Permutations of the objects in the Set.

The Ordinal Scale is part of the nominal scale. The relational structure preserved during the measurement process preserves equality and order. The set of admissible transformations are relations that satisfy the constraint If s1 < or >s2 ⇔ f(s1) < or >f(s2). This is called the Order-Preserving Group and is the group of monotonic increasing functions.

Monotonic Functions Increasing and Decreasing
Monotonic Increasing and Decreasing functions,

The Interval Scale has to satisfy the constraint  If s1−s2 = s3−s4 ⇔ f(s1)−f(s2)=f(s3)−f(s4).This is called the General Linear Group (or Affine Group).  Differences can only be preserved when the transformation is a Linear transformation Ax + B where A is a Rotation and B is Translation (Displacement).

The Ratio Scale has to satisfy the constraint If s1/s2 = s3/s4 ⇔ f(s1)/f(s2) = f(s3)/f(s4). This is called the Linear Group.The only transformation that satisfies this constraint is the functions f(x) = Ax. This means that the only tranasformation that is left is muliplication and division (“not by zero!). which is transl;lated in Expansion and Compression the object of Topology.

A short Seminar about the history of Topology and a few highly interesting applications that show you for instance why we have to leave thinking in Hierarchy and move to Topological Structures with a higher Betti-Numbers (Loops).
Mathematician Prof. Norman Wildburger About the History of Mathematics focusing on geometry. . Norman has made thousands of video’s explaining everything you don’t know but want to know. THis video is about History.
An introduction to Group Theory. Group theory is about “being the Same“. This is a visualization.

Geometry, the Art of Transformation Size, Shape and Symmetry.

Figures shown in the same color are similar. A similar structure can be transformed by Rotation, Translation (Displacement) and Scaling (Multiplication), “blow up/down”).

Groups can be compared to numbers. Just like the primes the Simple Groups can be used to create other groups. The Biggest group is called the Monster.
The Geometry of the Space we live on, the Sphere, where Parallel Lines Cross at the Poles. This video contains nice visualizations.
Affine Geometry, The Geometry of Linear Transformations.


Projective Geometry is about Perspective and the projective plane, the space of one-dimensional subspaces of a three dimensional vector space (lines through the origin). This view leads to Hyperbolic and Eliptic Geometry finally framed in the language of Geometric Algebra . Affine geometry is the “world” of Linear Algebra and Vector Spaces leading to Euclidean and Einstein’s (Minkovski) ,Relativistic geometry.

With Geometric Algebra you can Calculate with Shapes. Geometric algebra is a very convenient representational and computational system for geometry. It is going to be the way computer science deals with geometrical issues. It contains, in a fully integrated manner, linear algebra, vector calculus, differential geometry, complex numbers and quaternions as real geometric entities, and lots more.

Geometric Algebra brings us back to the Tetractys of Pythagoras which shows the Fourth triangular number which is part of the Triangle of Pascal.also called the Yang Hui in China and Mount Meru in Sanskrit. The Triangle of Pascal contains many Fractal structures that were used a very long time ago in Music (Rythms), Art & Architecture (Proportions) and Numerology (“The Art of interpreting Patterns in Numbers).

Triangular Numbers.
The Tetractys (1+2+3+4=10 = 1 MOD 9) in a Mystical Vision of Jakob Böhme. In the center of the Heart you can see the Hebrew letter/numbers that are a copy of the comparable Sanskrit symbols. See the video of Kim Veltman above.

9 Mount Meru

the roots of all the geometries can be found in Ancient Indian Mathematics.

The five central towers of Angkor Wat symbolize the peaks of Mount Meru; Angkor, Cambodia.
Mount Meru Prastaara. When you Want to know more about the history of Sanskrit (“krit” = the Practice) and “sans = Speaking and the influence on many cultures (~f.i. Hebrew) of the culture of ancient India look at the Video of Kim Veltman above.
Theory of ALan Fiske explained by Steven Pinker.

It all comes back to Breathing

Realize that the 3D version of Panarchy is also a 3D version of the Movement of the Relational Models of Alan Fiske and their related Geometries in Cognitive Space and the movement of many Concepts that share the same Worldviews of Path of Change.

Also Realize that Panarchy is a result of a theory (Cultural Theory) that is based on the same Worldviews of PoC and of Alan Fiske that can be explained by a 2×2 Matrix containing the variables Agency and Communion that are the same as Yin and Yang.

Agency and Communion also determine the Big Five the most used Personality Classification (and many others)

Yin and Yang are also represented by 0 and 1 and therefore the Triangle of Pascal represents the many combinations of possible personalities on earth but is also a result of a completely different System (Geometries) to calculate Combinations. Think about (X>Y)**n (Affine) or (X-Y)**n (Euclidian) as an example (X>Y)**n is a Program (“Protocol”) to n times create all the possible combinations of X>Y.

It is therefore also not strange to call the total process of the movement of Expansion (Yin) and Compression (Yang) in space the Cosmic Breath named the Svara in Sanskrit. Svara स्वर (svara and svāra): Voice, musical note, sound; note of the musical scale, tone in recitation, accent in grammar, symbolic expression.


The Ished Tree | Egyptian gods, Egyptian art, Ancient egyptian
Ished Tree in Egypt. Thot with the moon on his head (“the inventor) and Seshat with the wheel of the Seven Stars (Pleiades) and the symbol of the Bull, the daughter of Ma’at the Goddess of
Balance aquire the Magic leafs of the tree.The names of the ascended ones are written on its leaves.
The Benu Bird (Phoenix, the Fire Bird) lives on the top of the ished tree. in Heliopolis. The Phoenix is recreated by the Fire of the Kundalini also represented by the Snake of Ouroboros being a Cycle that connects to itself. This fire was wellknown in antiquity.
Yggdrasill, Old Norse Mimameidr, in Norse mythology, the world tree, a giant ash supporting the universe. One of its roots extended into Niflheim, the Underworld; another into Jötunheim, land of the Giants; and the third into Asgard, home of the Gods. Asgard was according to Kim Veltman situated in Tomsk Russia.


The Egyptian Goddess Ma’at was later called Sophia (Wisdom). Ma’at is the keeper of the Underworld. She is also the keeper of the Harmony in the universe. Ma’at weights the Heart (“the center”) with her feather which carries the symbol of the nothing (“the empty set”). When the Heart weights light as a feather the human was balanced in the Heart Chakra meaning that he lived a “Good Life” and was allowed to enter Heaven. Observe that the Heart is the Controller of the Upper (Head) and the Lower (Body) Cycle of Blood (“=Life“). Observe that the human is represented by an Ape with the moon of Thot on his head.

11 About Perspectives and Projective Geometry

Projective Geometry PG)is a result of Perspective Drawing

IMAGE: Leonardo's perspectograph
The Perspectograph of Leonardo Da Vinci

As you can see in the picture above PG makes use of drawing Lines that connect the Point of the Eye (the Sensor) with the \Planes and Points of the Object of the Drawing. Observe that the object is a Sphere. and that the two lines connect with the sphere at the Horizon which is a line we often confuse with Infinity(“the point we will never reach”).. Also observe that the rear-end of the Sphere is invisible.

The pole of the Sphere can be connected to Parallel Lines that Never Cross. The lines connected to the eye of the artist and the Pole always have an Angle>0.

PG Connects many Points(“people”) by Lines (“Connectors“) and is there fore highly comparable with Communal Sharing of Fiske and Social of PoC.

What Perspectives have in Common.

What is a Point of View?

Two projections of the same object.
Alberti was the first to ask what two pictures have in common if two drawing screens (Planes) are interposed between the viewer and the object, and the object is projected onto both resulting in two different pictures of the same scene. Leone Battista Alberti (1404-72) was the writer of the irst treatise, about Perspective  Della pittura (1435). The solution to this problem was found in 1803 by  Lazare Carnot
In his book “Géométrie de Position” he proved that the so called Cross-Ratio is always preserved in a Projection with One Point of View.
The Cross-Ratio is the Ratio of the Ratio of the Four Points A,B,C,D lying on a Line that intersects the Four Lines defined by a,b,c,d that orginate at the Vanishing Point O. Carnot proved that (AB)(CD)/(AC)(BD) = (A′B′)(C′D′)/(A′C′)(B′D′).
How to unite all the geometries using a General Way of describing Lines and Points in higher dimensions. In this way the Horizon becomes a circle.
Cross-ratios are invariant under Möebius transformations. THis is a visualization.A Moebius transformation is a combination of many transformations, a reflection, a rotation, an inversion a translation and a homothety, a homogeneous dilation .
Geometries are types of Transformations (Rotation, Translation, scaling, projection and )and Things that Stay the same -> Invariants (Length, Angle, parallel lines, incidence (“crossing lines”, points) and the Cross-Ratio ( a complicated way to relateLlines or Angles that have the Same Point of View) ).

about Meta Geometries

Moving one step Higher in Abstraction.

About 4D Space and Quaternions : Quaternions are the Imaginary Numbers (x, i,j,k) of 4 D Space. The Imaginary Numbers are Rotations in 3D space (x,i) . This video gives you a way to train your 4D-view by starting in Flatland being an imaginary world in 2D. A Line is a projection of a Circle that starts at Infinity which is a point at the North Pole of the Sphere.

In 1872 Felix Klein, published a new Mathematical Research Program called the Erlangen Program under the title Vergleichende Betrachtungen über neuere geometrische Forschungen.

In this program Projective Geometry was emphasized as the Unifying Frame for all other Geometries.

Although lines in the Projective Plane meet in one point of Infinity Klein argued that there could be two points of Infinity if the Projective Plane was a Surface Closed in Itself.

When we look at the Origin of Projective Geometry, the Artist painting A Sphere, Earth, on a Flat Surface, it is not difficult to realize that this Closed Surface is a Sphere. This sphere is projected on a plane that contains the imaginary numbers that are solutions of the cross-ratio when the 4 points 𝐴𝐵𝐶𝐷 are not on a circle.

COnformal mappings are mappings that preserve angles. This video shows why the cross ratio is complex when the points are not on a circle.
About Kleins erlangen Program

12 Using The Geometry of Change

Refresh and Surprise

First I present a few Slides to refresh your knowledge about the Background of the Blog or to surprise you.

In chapter 13 start to talk about the Geometries of Change.

The issue of this chapter is to help you to think about related issues like Machines, Cybernetics, the Anticipatory System of Rosen but also about Semiotics.

You don’t have to understand everything and you can also skip as many issues as you want.

I hope you become inspired to look at the geometry with another view (“I hope the Mythic“) and see the Magic (“have you looked at . the video about “Mystic Geometry in Chapter 1″?).

The engineering method COLLIN Looks like Paths of Change.
This is a >4 times Expansion of Paths of Change with the Human in the Middle and the Four types of humans that surround him/her.
Here you see four types of Social Networks with a Production and Sales Cycle moving With- and Against the clock.
The four Communities correspond with the four Relationship types of Alan Fiske.
Remember that the four Relationships are related to four types of Geometries. This was proven by relating the Relationships to Scales of Measurement.
Measurement theory (Chapter 2) is based on the idea that measurement has to be based on Structure-preserving maps from the outside (what we think we see with our senses) to the inside (what we see with our imagination which is related to an inner sensor (“the third eye”) which is the Pineal Gland).

Keep your Third Eye Open - Foods That Activate And Decalcify Your Pineal Gland of the Endocrine System — MOT MAG

Observe that explain means making something plane (flat) which is a projection from Knowledge (Affine Geometry) to the (flat) Image of the Imagination (Similarity Geometry).
Observe also that Design (in Dutch Ont-Werp) is related to Throwing (projection) something at the right moment (ont).
What target (Goal (Plan) ) do you want to hit? Realize that the energy for the projection comes out of the fusion of Complementary (Different) concepts. What is different? Not-the same. Not is a Negation.

Mind, Machines and Anticipatory Systems

Professor of Cognitive and Computational Neuroscience Anil Seth looks at the Neuroscience of Consciousness and how our biology gives rise to the unique experience of being you
.This presentation is mostly about the so called the Bayesian Brain. In this theory the brain is a prediction machine that produces a “best guess” combining internal “memory” / “imagination” and external data produced by the senses.
Damasio: ” Living systems are not static, but they act in the world in order to minimize surprise and persist in a future shaped by uncertainty” but humans Need Surprises to find life exiting.
“Organs are not machines” : The defining property of a living system is that it has organisational closure: every efficient cause (why, Aristotle) ) that is necessary for its continued existence must be in turn generated from within the system.
The presentation We looks at organisational theories of the organism from Aristotle, via Kant, to Robert Rosen, who provided a basic relational diagram for a system with closure to efficient causation. The reason for its existence has to come from within the system and the paths that are connected by the “causes” have to connect and close.
Mathematical Foundations of Anticipatory Systems | SpringerLink
Robert Rosen: Anticipatory System.Observe that this picture can be mapped to Paths of Change by mapping a Natural Systems to the Sensory Worldview and the Formal System to the Unity Worldview. Final Cause is the Why Question which is the Mythic Worldview. The material cause is the Social Worldview. Closure is what Will Mcwhinney called a Path.



The model of Cybersemiotics.
Humans (We = I (Sensory) and/or The Other(s, Social) Exchange our models being personal interpretations of the Natural Systems we sense or are part in.
This exchange can take place using a “communication-model” being the Conduit Metaphor (we exchange containers) or the Toolmaker Metaphor in which we exchange our experiences about using the models.
We are an organism and we communicate using the expiriences of our outer or inner body. In t he last part we are specialized and therefore talented to experience our Inner Eye or we get insights without knowing how.
Cybersemiotics uses the Semiotics of Peirce. Peirce uses a “simple” model in which he uses 3 Stages in te proces of Meaning, The Sign , the “cause” of the Sign and the Interpretation of the Sign in the Mind.
About 1st, 2nd and 3rdness x 1st, 2nd and 3rdness = 9 correlates.
Peirce's Triadic Model – Interpreting Signs
The basic Trinity of Peirce.

A lot of Questions and Observations of Soren Brier trying to find a new foundation for the sciences. It will not help you to find certainty. Perhaps it wil sharpen your questions or doubts.
Another presentation of Soren Brier: The Cybersemiotic star: A diagram of how the communicative social system of embodied minds‟ four main areas of knowledge arises.
Physical nature is usually explained as originating in energy and matter, sometimes also information.
living systems as emerging from the development of life processes (such as the first cell).
Social culture is explained as founded on the development of meaning and power in language and practical habits, and, finally, our inner mental world is explained as deriving from the development of our individual life world and consciousness,
in spiritual and religious framework often ultimately from an objective transcendental spirit or as a soul coming from a personal creator God.


An interview with Niklas Luhman in German but translated into English. Luhmann has tried to incorporate the idea of autopoiesis (self-reproduction) in sociology. He proves that Social Systems reproduce themselves and are therefore highly resistent to change.

Autoiesis is about Self-Reproduction or Repair during Production. Neil Theise loops from makro-levels to micro-levels of what we call reality. He explains complexity, autopoiesis,positive &negative feedback-loops, cancer and how all that relates to us in the universe and the universe in us? Why ants move away from their territory to come back when they have found the food that is needed.

Simulation of the Human Cell.


The presentation behind the link above explains the theory of Robert Rosen in combination of the theory of George Lakoff. For the last one move below. For the first one explore this blog about Meta-Engineering. As you will see is that the presentation tells a comparable story as Chapter 2 about measurement in the way that it explains that a model is a mapping from something we experience outside with our senses (A natural system) or with our instruments and we have to make a structure preserving mapping to avoid that we introduce a bias with our measurement instruments.

Paths of Change mapped on Kolb Learning Styles In this picture you can see what a Closure means, a path connecting the four worldview. Know that the arrows can also move the other way around and every Box is a PoC-model in itself. Thats way PoC is a Fractal System of Change.
Body and Mind are connected by the Heart and are centers of cycles where the four views/types move around. The four views with one shared view create the “magic” number seven (3+1+3) . Observe that the cycles move with and against the clock creating the well known Moebius Ring (8). This model maps on the Indian Model of the Chakra’s and the Chinese Median Points. Service above Self is the motto of the Rotary where ROTAR is a permutation of TAROT.
Paths of Change mapped on the minor Arcana of the Tarot.
The path of the Hero (Fool) connects 2 triangular paths
The history of the Tarot. Rob Doctors van Leeuwen was visited by an Angel who asked him to do research about the pattern of the Tarot. He (and his brother Onno) detected two new cards called Truth (Blue) and Intuition (Yellow)
Paths of Change used in a model about the Production Cycle.
A picture out of my Blog about a new Ecology of the State that unites Panarchy, ALan Fiske and Paths of Change. It is an application of the Geometries. The most important Worldview is Yellow and was called Mythic by Will McWhinney in his book Paths of Change.
Mythic relates to Intuitive in the myers Briggs Model: “Intuitive people live in the future and are immersed in the world of Possibilities. They process information through patterns and impressions. Intuitive people value inspiration and imagination. They gather knowledge by reading between the lines. Their abstract nature attracts them toward deep ideas and concepts”

The first thing you have to realize is that you have been looking at pictures that describe the same subject with different names. All of them are about Change and Change looks like Breathing <-.-> (Contract/Expand). Below you see the Expansion Pattern of “nothing”/. This pattern is controlled by the Trinity, the number 3 and the Triangel. This pattern is called the Bronze Mean. It is a specialization of the Golden mean. The bronze mean contains a very important number 43.

The center is the Empty set (Yellow), the Nothing, the Foundation of creativity. Desire (Female) and Control (Male) create a child (Communion) Left you see Adam Kadmon the first Human and the Tree of Knowledge.
By playing with the Arrows (->) Expansion (Red) and Compression (Blue) are reproduced. The other 2 combinations create The Emotions (Green) and Creativity (Yellow).

The first picture of this paragraph contains a Cycle connected to another Cycle where both cycles move in opposite direction showing the well known Moebius Ring (8). The model contains a center that contains the model of the whole. This is called a fractal. When you compare this model with other models look at the colors. I have used the same colors of PoC all the time.

13 About Affine Geometry, Maps, Metaphors and Mappings

In the model of the Geometry of Change you see that Blue, named Unity in PoC and Knowledge in other models is called an Affine Geometry and is connected the concept Rank and the Constraint If s1 < or >s2 ⇔ f(s1) < or >f(s2) which is called the Order-Preserving Group. Knowledge is an Order but what order?

The solution to this puzzle can be found at the beginning of this blog where you read the sentence “The role of Higher Dimensions in Physics and Mathematics”. The concept Dimension is used to define a Ranking of Spaces.

Basic spatial dimension
Higher Dimensions are represented as Projections on a Plane. This 2D plane could be called a Scape (taken out of out of Land-scape).
George Lackoff researched the brain and detected that the Brain is based on the Body (“Embodiment”). When we are young we learn that it is difficult to learn to find balance to stand right up and to move. Thats why Up (Higher) is better dan Lower (Down). Thats why Heaven is Up and Hell is Down. Thats why a Tree is a Symbol of Knowledge. George also discovered that we always make represent ations of what we think. When we try to represent an abstract concept we use a prototype (one out of the set). He also found out that Our brain uses Frames to interact with the outside world: About Framing. This is also the subject of Goffman.

14 About Euclidian Geometry, Distance and the Horizon

beach birds calm clouds

In the picture above you see the Horizon. Horizon is related to Horizontal, a line that is perpendicular to a line that moves from Up to Down or Back. the horizon is an Illusion because we live on a Globe. Behind the Horizon we see nothing but we know that there is something behind the Horizon. In our Perspective the Horizon is the place where parallel lines Cross. The word horizon derives from the Greek “ὁρίζων κύκλος” horizōn kyklos, “separating circle”,[3] where “ὁρίζων” is from the verb ὁρίζω horizō, “to divide”, “to separate”,[4] which in turn derives from “ὅρος” (oros), “boundary, landmark. The horizon is a symbol for infinity (“the place we never will reach” but also something we can find wen we keep on moving at the right direction.

About Deep Learning & Euclidian and Non-Euclidian Shapes.

This video explains Neural Networks using Graphs that are able to recognize Non-Euclidian Objects.

About Scapes and Meta-Systems.

Below you see a picture and a presentation of Kent Palmer. He found out that the term Scape (Schap in Dutch) we use in Landscape is used to imagine a “flat plane” . In dutch and english scape is also translated into ship (“Friendship, vriendschap) being a relationship that carries as a tray, something to hold something.

Perspectives are about seeing something but seeing is used as an insight. We look at our personal frame.

A Few years ago I gave a presentation about Context to Software-architects about Mikhail Bahktin: The Wordwide Carnival: A Short Introduction into the World of Mikhail Bakhtin. He was a Russian Philosopher that was put into a Goelag-camp by stalin. He was an expert in Dialog and what he called the Chronotope: “The place where the knots of narrative are tied” or “the intrinsic connectedness of temporal and spatial relationships”.

Exploring Intelligent Enterprise System Limitations Incose 2007 Palme…

About Paths of Change (PoC)

I have created this specialized Blog to document the 20 years of work that I have spent playing with Paths of Change (PoC). I am not finished . Until now it contains many Pictures.Questions Ask!

A short introduction to Paths of Change.


The kondratiev Cycle (KC) has a periodicity of 52 years. This periodicity can be divided in 5 steps that were correlated by the Seasons including the 5th season sometimes called Indian Summer. The 5 steps are related to the model of Paths of Change with the 5 in the center (White).
The Bhaktin- Cycle based on PoC.

A Personal Introduction to Paths of Change.

About the last book of Will McWhinney: Grammars of Engagement.

Powered By EmbedPress

Growing into the Canopy by Will McWhinney.

Over Banken en Verzekeraars

Dit document is in 2005 geschreven in opdracht van TNO ICT (Delft).

1.1. Wat is geld?

Geld is een object, waarin de waarde van een ander object kan worden uitgedrukt. In de loop van de geschiedenis heeft geld zich ontwikkeld van een object met reële[1] waarde tot een object met een afgesproken (door een institutie) of onderhandelde waarde (door de markt).

Geld is naast een middel om een waarde uit te drukken, ook potentieele actie.

Er zijn vele vormen van geld. Voorbeelden zijn: munten, waardepapieren (letters of credit), aandelen, obligaties, grondstoffen, energie, vervuiling, netwerkcapaciteit. Eigenlijk kan alles dat algemeen wordt gebruikt voor het uitvoeren van betalingen en het vastleggen van schulden als geld worden aangewend[2].

1.2. Banken

Een bank is een bedrijf dat waarde toevoegt door het direct of op termijn aankopen, verkopen en transformeren van geld (lenen, sparen, wisselen). Om deze activiteiten te kunnen uitvoeren houden banken zich bezig met het administreren van de verplichtingen (rekening), het bewaren van waarden (depot (custodian)) en het transporteren (betalingsverkeer, clearing & settlement) van deze waarden. Opslag en transport vinden tegenwoordig meestal virtueel (via een aanpassing van een administratie) plaats. De onderliggende waarden worden ergens in een centraal depot opgeslagen. Het is in vele gevallen niet meer noodzakelijk dat de geadministreerde waarden ook daadwerkelijk in het depot aanwezig zijn[3]. Tegenover een geadministreerd saldo op een rekening staan geen echte bankbiljetten (of goudstaven) meer.

Banken adviseren (beleggen, vermogensbeheer) over en verzorgen (emissies) tegen betaling het plaatsen van geld (obligaties, aandelen) op een handelsplaats (beurs, geldmarkt, kapitaalmarkt). Daarnaast verzorgen zij de aankoop en verkoop van “geld” op deze handelsplaats. Deze activiteiten worden ook voor eigen rekening gedaan (arbitrage, dealing). Aankoop- en verkoop zijn noodzakelijk om de positie (het risico) van de bank in de verschillende geldsoorten op de korte en de lange termijn in balans te brengen. Verschillende vormen van geld kunnen worden gecombineerd in een portfolio (fonds).

Er wordt onderzoek gedaan en onderzoek verkocht op macro- en micro-economisch gebied.

Als laatste adviseren banken op het gebied van het aankopen en verkopen van bedrijven (mergers & aquistions). Bedrijven worden hiertoe gemodelleerd en gewaardeerd.

1.3. Verzekeraars

Eenverzekeringsmaatschappij is een bedrijf dat een uitkering (meestal in geld) doet voor het verlies dat wordt geleden (een claim) als een kwantificeerbaar risico (een als negatief ervaren actie) zich voordoet[4].

Om de uitkering te kunnen financieren betaalt de klant een premie. De premie wordt berekend door onderzoek te doen naar het ontstaan van de risico’s. Op basis van deze risico-analyse wordt statistisch onderzoek gedaan. Hierbij wordt gebruik gemaakt van de wet van de grote aantallen. Deze wet geeft aan dat onder bepaalde condities de kansverdeling zich toont als de normaalverdeling. Risico’s die betrekking hebben op een zeer kleine populatie (uniekheid) of een klein of extreem hoog verlies verzoorzaken (calamiteit) kunnen niet worden verzekerd. 

Een verzekeringmaatschappij maakt winst als de verwachte kansverdeling correct is afgeschat (underwriter profit). Daarnaast kan ze winst maken door de premies van haar klanten te beleggen (investment profit). In dit laatste opzicht toont de verzekeraar zich als een bank.

Om de kans op een risico te verminderen moeten verzekeraars eisen  stellen aan het gedrag van de verzekerde en de toestand van het verzekerde object.Op basis van deze eisen kunnen verzekerden zelfs worden uitgesloten.Om klanten te verkrijgen en te behouden worden deze eisen vaak sterk aangepast wat een negatieve invloed heeft op het underwriter profit.

De belangrijkste indeling in de verzekeringsmarkt is de verdeling tussen lange termijn risico (levensverzekering, pensioen) en korte termijn risico.

Een tweede indeling heeft betrekking op het eigendom van de verzekeraar (en zijn verplichtingen). Mogelijkheden hier zijn: aandeelhouders, een groep van gelijksoortige risicodragers (coöperatief, mutual), een persoon of rechtspersoon (eigen risico, captive) en de staat. Een bijzonder categorie zijn de ziektekostenverzekeraars. Op dit gebied ziet men bijna in ieder land een combinatie van staatseigendom (premie via de belasting), commercieel eigendom en persoonlijk gedragen risico’s.

Als laatste zijn er bedrijven die zich bezighouden met het kopen en verkopen van een gespecialiseerd risico’s (reinsurance).

De kosten van een verzekeraar zitten vooral in massale administratieve processen Het gaat dan om het registreren van contracten en het afwikkelen van claims.

Het claimproces is bij veel verzekeraars slecht georganiseerd. Men maakt veel fouten, voert slechte assesments uit, handel klachten slecht af (gepaard gaande met claims) en krijgt geen grip op fraude. Daarnaast is er vaak nog een hoge overhead. Slechte en trage afwerking van claims verlaagt de klanttevredenheid. Er is (net als in andere markten) een sterke prijsdruk en steeds lagere klantloyaliteit.

De regelerende organen stellen steeds hogere eisen aan compliance.

Een verzekeraar is deels een bank. Binnen het bankwezen moeten vele soorten risico’s worden ingedekt en daardoor in kaart worden gebracht. Het aanvragen van een krediet heeft erg veel weg van het afhandelen van een claim in het verzekeringbedrijf. Als laatste worden producten van banken en verzekeraars steeds meer gecombineerd (verzekerd beleggen). Het is dan ook niet zo vreemd dat het combineren van een bank- en een verzekeringsbedrijf veel voordeel kan opleveren. In de rest van deze notitie worden beide bedrijfstakken als een geintegreerde functie behandeld en voorzien van de term bank.

1.4. Generalisatie van de bankfunctie

Door de toenemende virtualisatie en standaardisatie in eenheden ontstaan er steeds weer nieuwe geldobjecten (bv. loyaltie-punten, eenheden van werk, energie, informatiedragers, tikken). Deze geldobjecten kunnen middels “koersen” direct of op termijn in elkaar worden omgezet. De nieuwe geldobjecten hebben betrekking op steeds weer nieuwe manieren om uiteindelijk actie te ondernemen. Aangezien banken en verzekeraars in feite de handelaars zijn in positieve en negatieve potenties, ontstaan er bankfuncties (iha de tradersfunctie) in totaal andere sectoren dan het bankwezen zelf. Voorbeelden zijn de energiesector en de telecommunicatie.

Naast het onstaan van nieuwe functies worden de niet-bancaire functies (zoals verkoop en transport) steeds meer overgenomen door de specialisten op dit gebied (bv retail, telecommunicatie). Al met al is het duidelijk dat er zich op termijn een grote herordening zal gaan plaatsvinden waarbij het in de lijn der verwachting ligt dat de enige functie die zal overblijven de trader (handelsbank) is.

2. Een typologie van het bank- en verzekeringswezen.

Het model van Paths of Change.
Een plaatje uit een presentatie die ik samen met het IBM-team van Dr Watson heb gegeven. Het plaatje toont de typologie
Het Originele Plaatjemet het model van PoC er boven.
Een plaatje over een Bank Model waarbij de levensloop wordt ondersteund uit een document dat ik voor de ABN AMRO heb gemaakt mbt een sociale strategie die er nooit is gekomen.

Alle modellen zijn een toepassing van Paths of Change (PoC). Poc gaat over een Praxis.

Tot aan het begin van vorige eeuw heeft het bankwezen zich vooral geconcentreerd op vermogende bedrijven en de vermogende burger (i.h.a. ondernemers)[5]. De banken waren handelsbanken.

Rond 1900 kwamen drie nieuwe bankvormen naar voren die zich gingen richten op de minder draagkrachtige (Giro & Postspaarbank, de Standaardbank), het collectief (Raiffeisen, de Relatiebank) en het verstrekken van consumptief krediet  (Pandjesbaas, Bank van Lening, de Consumptiebank). Deze laatste functie wordt nu vrijwel overal uitgeoefend door de Retail (Kopen op afbetaling).

2.1. De Handelsbank

De handelsbank voorziet ondernemers[6] of ondernemende klanten van een (financiële) visie. Deze visie wordt verkregen door onderzoek door hoog opgeleide specialisten (Kenniswerkers). De invulling van de dienst is per klant anders (maatwerk) en vereist kennis, ervaring en vooral creativiteit van de specialist.

De standaardisatie van het dienstenpakket in de handelsbank is continue gaande. Zodra een dienst gestandaardiseerd wordt schuift ze van de handelsbank naar de standaardbank. In dit opzicht is de handelsbank de innovator van de standaardbank[7].

Makelaars nemen een deel van de activiteiten van de handelsbank over. Ze geven advies (een visie) en verdienen aan provisie. Ze hebben een goed inzicht in het marktaanbod. Makelaars bieden producten aan van meerdere banken. Er zijn inmiddels geautomatiseerde makelaars die standaardproducten aanbieden via het Internet (bv Independer).

2.2. De Standaardbank

De Standaardbank biedt goedkope gestandaardiseerde producten aan die in grootschalige geautomatiseerde processen worden verwerkt. Het gaat hier om het samen met de klant invullen door een laag geschoolde medewerker in een kantoor van een standaard model en het uitvoeren van een standaard protocol. In toenemende mate wordt het invullen van deze modellen aan de klant overgelaten (Internet Banking)[8].

2.3. De Relatiebank

In ongeveer dezelfde tijd dat de Giro werd opgericht ontstond ook de Raiffeisen-bank (nu de RABO). Het idee achter deze bank is de coöperatie, het delen van een belang. Een netwerk vanklanten gaat met elkaar en een bankrelatie aan. Het klantencollectief benut kansen (bijv. bundelen van transacties, centrale inkoop en verkoop)  en/of  deelt gezamenlijk een risico (bijv. verzekering)[9]. In een coöperatie kennen de klanten elkaar. Vaak houden ze zich met een vergelijkbare activiteit bezig (bijv. Boeren, Medisch specialisten). Het kwam en komt vaak voor dat branchorganisaties collectieve verzekeringen (afdekken specifiek risico) en bankfuncties regelen op opkopen. Recent is dit weer te zien geweest bij de ziektekostenverzekeringen.

In de loop der tijd zijn de coöperatieve banken (en verzekeringsmaatschappijen) door schaalvergroting en standaardisatie hun coöperatieve karakter vrijwel kwijt geraakt. Ze tonen zich naar de buitenwereld als een standaardbank.

2.4. De Consumptiebank

Door het ontbreken van het persoonlijke contact tussen zowel de bank als haar klanten is het erg moeilijk om directe behoefte van de klant te achterhalen. Door de hoge mate van standaardisatie en de inflexibiliteit van de infrastructuur is het ook steeds moeilijker om maatwerk aan te bieden. De klant is bij de standaardbank getransformeerd van een mens in een concept (een model). De relatie tussen bank en klant wordt bestuurd door geautomatiseerde systemen (CRM). De communicatie met de bank vindt plaats via onpersoonlijke call-centres.

De verkoopactiviteiten worden steeds meer overgenomen door bedrijven die een specialisatie hebben in het snel kunnen inspelen op de wisselende klantvraag en veel aandacht geven aan het optimaliseren van het klantcontact (Retailer). De retailers verdienen veel geld met het verstrekken van goederen op basis van afbetaling. Ze hebben zich gespecialiseerd in het stimuleren van impulsgedrag.

2.5. Producenten

Fysieke goederen worden steeds meer aangeboden met een uitgebreid financieel dienstenpakket (financiering, verzekering en service). De restwaarde van de goederen is bij de verkoop al ingecalculeerd. Een groot aantal producenten van fysieke producten (bijv. auto’s) maakt tegenwoordig hun marge niet meer op het product maar op de omringende bank- en verzekeringsproducten.

3. Integratietendenzen

De bankfunctie schuift langzaam van het bankwezen naar de producent, de tussenpersoon (makelaar, retail) en uiteindelijk naar de consument zelf (keten-omkering). Hierdoor wordt het mogelijk en noodzakelijk om totaal andere koppelingen van informatiesystemen te maken. De enige bankfunctie die zijn unieke waarde zal blijven behouden is de handelsbank (dealing).

3.1. Koppelen kwalitatieve en kwantitatieve waarde

De bank verwerkt tot op heden alleen de kwantitatieve waarde. De connectie tussen het kwantitatieve object en het kwalitatieve object (het wat) wordt bij het betaalproces verbroken. Het eerste deel (de transactiegegevens) worden in de bankadministratie vastgelegd. De rest van de gegevens zijn verdeeld over een groot aantal andere administraties. De connectie tussen de vele proces- en informatieonderdelen is moeilijk te reconstrueren.

Het koppelen van de productie, de verkoop, het gebruik en het betalen via één procesmodel (een waardeketen) en het combineren van de gegevens die in de processen een rol spelen in één of meerdere te koppelen dataobjecten zou veel werk besparen bij alle partijen. Daarnaast geeft het de producenten, retailers en hun klanten een veel beter inzicht in hun eigen functioneren (bijv. Marketing, R&D en levensloop-management)[10]

Het is niet waarschijnlijk dat het bankwezen het initiatief zal nemen om een dergelijke

infrastructuur te gaan ontwikkelen. De innovatiebehoefte is niet zo groot. Men is druk bezig om de oude structuren op te ruimen en de fuseren. Het is zeer waarschijnlijk dat producenten en retailers (en klanten) behoefte gaan krijgen aan een integraal overzicht van de waardeketen.

Het koppelen van het dienstenpakket van retailers en makelaars aan financiële diensten en producten is in volle gang. Er ontstaan op deze manier volledig nieuwe producten en distributiekanalen van de bank. Een aantal retailers en producenten zijn zelf een bank begonnen (bv Staal Bankiers/Vendex, GE Capital).

3.2. Procesmodellen en Standaarden

De processen binnen het bankwezen leiden via soms ingewikkelde wegen tot een financiële transactie. Sommige transacties vinden direct plaats (kopen). De “uitgestelde” transacties worden bestuurd door een procesmodel dat wordt vastgelegd in een contract (bijv. een hypotheek). Het contract beschrijft welke transacties en verplichtingen op welk tijdstip door welke partijen dienen te worden uitgevoerd[11]. Het contract bevat juridische regels die de navolging van het contract waarborgen.

De mogelijkheden om te koppelen zijn sterk afhankelijk van (XML-)standaarden. Zowel op het gebied van het bedrijfsleven als het bankwezen zijn deze standaarden nog sterk in ontwikkeling. Aangezien financiële transacties een gevolg zijn van andere transacties moet het mogelijk zijn om functies te ontwikkelen die op basis van standaardberichten die ontstaan in een commercieel proces financiële berichten te genereren.

Het gebruik van procesmodellen en procesmanagers (configurators) om bankdiensten te beschrijven en te executeren staat nog in de kinderschoenen.

Een groot aantal diensten en producten in het bankwezen zijn op het niveau bank gestandaardiseerd. Sommige diensten en producten zijn nationaal of internationaal gestandaardiseerd.

4. Transactie-Systemen

Een transactiesysteem effectueert en administreert de overdracht (de ruil) van een  waarde tussen één of meerdere actoren.

Er zijn vele soorten transactiesystemen en vele leveranciers bieden het gebruik van transactiesystemen aan. In de Europese markt zijn er nu ongeveer 80 leveranciers en de markt staat op het punt van een enorme consolidatie. De meeste transactiesystemen zijn sterk verouderd en zijn aan renovatie of nieuwbouw toe[12].

Naast bankspecifieke transactiesystem zijn er ook in andere branches (bijv. de telecommunicatieindustrie, de energiesector) transactiesystemen ontwikkeld (bijv. billingsystems). Deze systemen zullen op de lange termijn moeten gaan integreren met de banksystemen.

De volgende transactiesystemen zijn in gebruik bij banken:

  • Interne Transactie-Systemen (de boekhouding)

Deze systemen zijn voortgekomen uit de boekhouding en daardoor meestal erg oud en complex. De interne transactiesystemen bevatten de verplichting die de bank heeft naar zijn klanten en andere banken (Nostro/Loro). De interpretatie van de huidige en vooral de toekomstige staat (de positie) van de boekhouding is alleen mogelijk als gerelateerde gegevens van de procesmodellen (uit de contract-administratie) worden meegenomen. Zeer complexe procesmodellen (bv opties) leveren enorme problemen op bij de waardering van de positie. Alle banken streven naar een real-time boekhouding en een real-time inzicht in hun positie. De meeste banken hebben meerdere boekhoudingen en positie-administraties die regelmatig moeten worden geconsolideerd. In toenemende mate worden delen van infrastructuren (en dus ook van de transactie-systemen) door meerdere banken (shared backoffices) gedeeld.

  • Nationale Transactie-systemen

De transactie tussen de banken worden op nationaal niveau via een centrale bank en een centrale router (bv De Nederlandse Bank & Interpay) onderling verrekend en de posities tussen de banken worden centraal geadministreerd, bewaakt en bestuurd. Door het samenvoegen van geografische eenheden (bijv. de EEG) verandert de rol van deze interbancaire instituties sterk.

  • Inter-Bancaire Transactie-systemen

Het interbancaire betalingsverkeer (loro/nostrorekeningen) wordt geregeld door SWIFT.

  • Commercieële Transactie-systemen

Er zijn vele commerciële transactiesystemen in omloop. Vooral op het niveau van het Internet-betalingsverkeer zijn er honderden mogelijkheden. De grote leveranciers zijn de kaartleveranciers (Mastercard, Visa e.d).  Uiteindelijk worden de transacties weer via de transactiesystemen van de bank verwerkt. De kaartleveranciers zijn eigenlijk moderne consumptieve bankiers en verzekeraars. Zij verdienen met name aan krediet. Daarnaast verkrijgen ze opbrengsten van de transacties die door ondernemers worden uitgevoerd.

De betaalsystemen van de meeste banken zijn meer dan 20 jaar oud. De transacties worden binnen de bank vaak via batchsystemen overgeheveld van het ene systeem naar het ander systeem.

Het gevolg van dit alles is dat men geen goed zicht heeft op de op de staat van de interne stromen (de posities). De totale verwerking van een transactie vindt zeker niet in real-time plaatsvindt. Om vertragingen te voorkomen worden er bypasses gebruikt die naderhand weer moeten worden gecoördineerd.

Een groot deel van de banksystemen zijn ontwikkeld om de defecten van andere systemen te compenseren.

Het aanpassen van deze architectuur is vrijwel onmogelijk omdat men de impact van allerlei wijzingen niet goed kan voorspellen. Daarom wordt het aanpassen van de kernarchitectuur eindeloos uitgesteld of wordt er weer een nieuw systeem gemaakt om aan de nieuwe wensen en eisen te voldoen. Ondertussen nemen de betaalstromen in volume en complexiteit toe.

Sommige innovaties (bijv het afhandelen van micro-payments) vinden in het geheel niet plaats.

De EG heeft besloten dat er een Europees betaalsysteem moet gaan komen (SEPA). De invoering van dit systeem zal door de enorme complexiteit van de huidige banksystemen (legacy) enorm veel geld gaan kosten.

De verwachting is dat een groot aantal (in het bijzonder kleine banken) dit proces niet zullen gaan overleven en hun infrastructuren zullen gaan outsourcen naar gezamenlijke verwerkingseenheden.

Net als in de VS zullen hierdoor banken ontstaan die alleen nog maar een eigen front-end hebben aan de achterkant gestandaardiseerd zullen zijn.

5. Cultuur

In dit hoofdstuk wordt aandacht gegeven aan het aspect bedrijfscultuur.

5.1. Processors (Operational Excellence)

Processors streven vooral naar efficiency, zekerheid en winstoptimalisatie (Operational Excellence).·.Het streven naar maximale zekerheid resulteert in hiërarchische structuren waarin de bevoegdheden zijn vastgelegd. Klanten die niet passen in het (geautomatiseerde ) autorisatiemodel worden automatisch verwezen systemen waarin exception-handling  plaatsvindt. Hier vinden menselijke interacties plaats (call-centre, video-conferencing). Deze intercties worden bestuurd door scripts. Uiteindelijk blijven er situaties over die een echte expert noodzaken. Deze maken geen deel uit van de processor-functie (te duur, onbestuurbaar).

Het streven naar Operational Excellence geeft een enorme focus op het optimaliseren van de productiefaciliteiten. Deze faciliteiten worden geoutsourced of gecombineerd met de productiecentra van andere banken (shared service centers). De meest succesvolle implementatie van Operational Excellence in het bankwezen is de Postbank (ING Direct).

Een Operational Excellence cultuur heeft de volgende kenmerken:

  • Depends upon centralized functions, policies, and procedures operating within a strong level of horizontal integration and commitment.
  • Depends upon company vs unit or department KPIs and ancillary reward systems.
  • Requires uniform and consistent procedures, policies, and alignment across all administrative units of the organization with a clear distinction of internal customers and suppliers.
  • More than any other strategic approach, relies on a strong Daily Management system; including the reliance on delegated individual responsibilities and accountabilities for the successful implementation of the approach.
  • Duidelijk zal zijn dat hier logistiek gerichte producten (bv. Process-Management) zullen aanslaan. Ze moeten op hoog niveau in de organisatie worden verkocht. Het verkoopproces is zeer formeel ingericht (aanbestedingen, centrale inkoop).

5.2. Handelaars (Product Leadership)

De kenmerken van Product Leadership (de Handelsbank) zijn:

  • Decentralized authority /functions
  • Ad hoc, loosely knit, changing continuously
  • Strong talent recruiting at core Levels

De cultuur is gericht op het individu, op individualisme en op snel handelen en besluiten. De specialisten kopen, maken en gebruiken eigen hulpmiddelen en hebben een eigen aanpak. Hierdoor is erg moeilijk is om tot integratie te komen. De administratie (de back-office) heeft steeds grote problemen om de innovatie in de front-office te volgen.

Het gaat hier om snelle en flexibele productontwikkeling, het delen van kennis en ervaring en het continue inzicht hebben in nieuwe ontwikkelingen (patroonherkenning, trends). De activiteiten worden uitgevoerd in de vorm van projecten.

Om te voorkomen dat de snel handelende specialisten geen desastreuze fouten maken of frauderen is het management al vele jaren bezig met de introductie van Portfolio-Management en Risk-management. De eigenzinnigheid en de enorme ondoorzichtigheid belemmeren de invoering van dergelijke besturingssystemen (zie bijv de ramp bij Barings).

Er is behoefte aan allerlei hulpmiddelen op het gebied van Kennis-Management (Delen Best Practises, data-feeds, Collorative Learning, Video-Conferencing, Forums, Search-Engines, Content-Management).

Ook hier spreekt de sterk op het individu en snelheid gerichte cultuur een grote rol. Men deelt niet graag zijn kennis en het delen moet simpel en snel plaats kunnen vinden.

Verkoop van producten vindt hier plaats op individueel niveau.

5.3. Verkopers (Customer Intimacy)

De kenmerken van Customer Intimacy  zijn

  • The closer the individual is to the customer, the more empowered they are
  • High skills at the customer contact points
  • Entrepreneurial client teams
  • Braintrust lives In the field, not in the plants or at corporate

De Cooperatieve relatiebank bestaat bijna niet meer. De activiteiten van de Relatiebank zijn overgenomen door makelaars en retailers. In tegenstelling tot de Relatiebank hebben de retailers geen oog meer voor het belang van de klant. Ze willen de klant aanzetten tot impuls-gedrag. Er wordt daartoe vooral kennis vergaard over de relatie tussen koopgedrag en klantprofiel.

6.  De Producten van de Standaardbank

In dit hoofdstuk worden de producten van de standaardbank en hun onderlinge relaties in kaart gebracht.

Een product wordt waargenomen door de zintuigen van de klant en roept emoties op. De klant moet het product kunnen en willen gebruiken.

  • Waarnemen

De werking van het product wordt door de klant waargenomen. Producten worden steeds meer ingepakt waardoor de klant een klein deel van de werking ziet. De meeste klanten hebben geen kennis meer van de werking van een product en hebben ook geen interesse in de werking.

Het meest  belangrijk zintuig bij de waarneming is het oog. Dit leidt tot veel aandacht voor de vorm en andere uitingen (bv kleur, patroon) van het product.  Als producten op elkaar lijken (b.v. benzine), onzichtbaar zijn (z.g. utilities) of geen vorm of kleur kunnen aannemen (b.v. software, bankdiensten) speelt deze factor geen of een beperkte rol in de overweging van de klant om een product te kopen en te gebruiken. 

De prijs (dat wat men betaald) van een product is in tegenstelling tot de werking een waarneembare eigenschap van ieder product. Bij producten die op elkaar gaan lijken (commodities)  vergelijkt de klant uiteindelijk alleen nog maar de prijs. Concurrentie op prijs versterkt de standaardisering van een product. Dit fenomeen is sterk zichtbaar in het bankwezen.

Bankproducten hebben twee prijzen n.l. de verkoopprijs (bv het rentepercentage) en de werkelijke prijs (bv hoeveel rente wordt er uiteindelijk betaald voor een hypotheek). Klanten hebben geen goed zicht op deze laatste prijs vooral als er meerdere bankvormen worden gecombineerd (bv lening met belegging, lening met verzekering). Banken bieden deze combinaties in toenemende mate aan. Deze combinatieproducten hebben zowel voor de klant als voor de bank een hoog risicoprofiel en vergen een uiterst complex verwerkingsproces. Veel banken zijn door hun geisoleerde systemen niet instaat om deze producten binnen een redelijke tijdshorizon te verwerken. Veel verzekeringsmaatschappijen hebben enorme achterstanden in de verwerking en kunnen de processen niet meer adequaat besturen. Men is vaak het overzicht over de eigen positie kwijt.

  • Voelen

Emoties spelen een belangrijke rol bij de koop van een product en bij het gebruik van een product. In het laatste geval gaat het onder meer om gemak (easy-to-use) en de betrouwbaarheid van het proces en de producent. Gemak en betrouwbaarheid zijn de belangrijkste redenen waarom een klant een bankproduct aanschaft. De werking van een bankproduct moet zich (net als een utility) op de achtergrond onzichtbaar afspelen. Vertrouwen (trust) is de basis van een langdurige relatie tussen klant en bank.

Om de drempel tot de aanschaf van een product te verlagen worden steeds meer producten geprijsd op basis van het gebruik (lease, transaction based pricing). Hierdoor wordt de emotionele beleving van het betalen verzacht. Het aantal transacties tussen leverancier en klant (en daarmee de infrastructurele kosten) worden hierdoor sterk verhoogd.

Het falen van en de soms lage voorspelbaarheid van de werking van een product verlaagt het vertrouwen in de leverancier. De klant bouwt ervaring op over de werking van het product en de omgang met de leverancier. Hij deelt deze ervaring met zijn omgeving. Met name negatieve ervaringsfeiten (expectation-failures) verspreiden zich (middels verhalen) snel en bepalen op den duur een groot deel van het image van de producent. 

De hoeveelheid fouten die in de bankprocessen worden gemaakt is nog steeds erg hoog. Dit komt door de grote hoeveelheid onnodige en onbetrouwbare koppelingen tussen mensen en systemen. De faalkans van de bankproducten is de belangrijkste reden waarom het vertrouwen in het bankwezen sterk aan het afnemen is.

  • Kunnen 

Klanten kopen een product omdat ze een positieve verwachting (hoop) hebben over de werking van het product. Om de angst voor het falen van de werking van een product te verminderen worden verzekeringen verkocht en garanties over de werking (bv service-levels)afgegeven. Tot op heden is het bankwezen door de lage betrouwbaarheid van haar processen en geringe voorspelbaarheid van de financieele markt nog niet overgegaan tot het afgeven van garanties op haar productaanbod. Er worden wel producten verkocht die een suggestie van garanties geven (bv verzekerd beleggen). Het risico ligt tot op heden voor het allergrootste deel bij de klant. Inmiddels ligt er vanuit de maatschappij en de overheid een grote druk op het bankwezen om de zorgplicht ten opzichte van haar klanten te vergroten. 

  • Willen

Klanten hebben een aantal levensdoelen. In het algemeen worden deze levensdoelen geprojecteerd op een model van de levensloop. De standaardbank gebruikt een standaardmodel ten aanzien van de levensloop (opvoeden (ouder/kind), leren (puber), werken (volwassen), genieten (pensioen), verzorging (ouderdom). Dit model is zichtbaar in alle bankproducten (bv pensioenen bouwt men op tijdens de werkfase) en wordt gebruikt om de balans tussen kunnen (sparen) en willen (lenen) in evenwicht te houden. Het gehanteerde levensloopmodel is door vele oorzaken sterk aan het veranderen. De levensloop is zich sterk aan het verlengen is net als de kapitaalmarkt steeds meer volatile aan het worden. De grens tussen leren en werken is aan het  verdwijnen (levenslang leren). Daarnaast willen mensen het genieten niet meer uitstellen tot het pensioen waardoor er veel wordt geleend.

  • Het evenwicht tussen willen en kunnen

Het evenwicht tussen willen (lenen, speculeren) en kunnen (sparen, verzekeren) is sterk afhankelijk van het economisch climaat. Bij een opgaande economie (een positieve toekomst verwachting)  wordt er meer risico genomen (meer willen). 

7. Technologie

Banken hebben geen centrale ICT R&D-functie. Er wordt vrijwel geen onderzoek gedaan. Het heeft daarom geen zin om zich als onderzoeker aan te bieden. Banken hebben een hekel aan wetenschappers. Men vindt ze te theoretisch.

De grote banken (AAB, ING, RABO, Fortys) beschikken over zeer uitgebreide staven en over veel geld. Ze maken gebruik van de meest geavanceerde technologie en kunnen iedere expert aantrekken die ze maar willen. Kleine banken hebben geen uitgebreide staven.

De banken met een product-leadership profiel (de handelsbanken) zijn het meest gericht op innovatie. Deze innovatie vindt nu nog plaats richting het grootbedrijf. Het MKB (en specifieke beroepsgroepen) komt steeds meer in schijnwerpers te staan. Het ontwikkelen van op dit gebied (innovatie MKB + financiering innovatie) zou wel eens de meest interessante aanvalsroute kunnen zijn.

De virtuele coöperatie (de Relatiebank) zal op de lange termijn een enorm grote rol gaan spelen. Ze is op vele gebieden al zichtbaar (bv de gezondheidszorg). Hoewel hier geen directe sponsor voor is te vinden (ze is bedreigend voor het bedrijfsleven) is het aan te bevelen om hier een researchspeerpunt van te maken.

Het Internet, de sterk standaardisatie van berichten (gebaseerd XML) maar vooral de peer-too-peer-technologie (zie Kazaa) maken het mogelijk om een compleet nieuwe invulling te gaan geven aan de cooperatie. In essentie heeft de virtuele cooperatie  de toekomst.

Het is waarschijnlijk dat een ondersteunende technologie (bijv. een betaal-Kazaa) de virtuele cooperaties in beweging zal zetten. Als deze beweging in gang wordt gezet zal ze het huidige banksysteem en haar instituties (bv de belastingdienst) in grote problemen komen.

In de islamitische landen zijn dergelijke systemen reeds eeuwenlang in gebruik (het hawala-systeem).  De transfer vindt plaats via duizenden (meestal een persoon of een klein bedrijf) knooppunten die gebonden zijn aan een ere-code.  Als ze deze code niet naleven worden ze onmiddellijk uit het netwerk gezet.

[1] Reëel is eigenlijk een foute term. Er wordt bedoeld een door de grote meerderheid van de gebruikers geaccepteerde waarde.

[2] It is almost impossible to define money in terms of its physical form or properties since these are so diverse. Therefore any definition must be based on its functions. These functions are: Common measure of value, Medium of exchange, Means of payment, Standard for deferred payments, Store of value,, Liquid asset, Framework of the market allocative system (prices), A causative factor in the economy, Controller of the economy. The best definition is of money is: Money is anything that is widely used for making payments and accounting for debts and credits.

[3] Het gevolg is dat banken zelf geld kunnen scheppen door meer uit te geven dan ze in werkelijkheid beschikken. Men moet zich hierbij wel aan regels houden maar deze regels zijn moeilijk te controleren.

[4] Insurance is a form of riskmanagement pimarily used to hedge against the rik of potential fiancial loss. Insurance is defined as the equitable transfer of the risk of a potential loss, from one entity to another, in exchange for a premium and duty of care.

[5] De AMRO hield zich bezig met het ondersteunen van de handel in de havens (Amsterdam, Rotterdam). De ABN kwam voort uit de Nederlandse Handelsmaatschappij en de Twentse Bank. De eerste ondersteunde de internationale handel. De tweede de handel in de textiel-industrie in Twente. De NMB is door de overheid opgericht om de middenstand te ondersteunen. Ze is opgegaan in de ING.

[6] Er is nog steeds een scheiding in banken tussen het MKB en het z.g. Grootbedrijf.

[7] Op basis van deze theorie is het voorspelbaar dat er in de toekomst functionaliteit voor klanten beschikbaar komt die veel weg heeft van een dealingroom. Een dealingroom is een simulator gekoppeld aan data-feeds. Dit betekent dat klanten in de toekomst zullen werken met commercieele game-environments. 

[8] Op dit moment gebruiken bijna 4.7 miljoen klanten in Nederland Internet Banking toepassingen.

[9] Dit model is het model dat de islamitische banken nog steeds hanteren.

[10]  Banks could do their cross-selling as part of the “portfolio” approach to help individuals and households better manage their cash-flows in the short & long term. The wealth of transactional and customer information would allow banks to model lending and savings scenarios and let clients allocate credit among a variety of products, either automatically, with self-service tools or in the bank itself (with a banker’s assistance/advice)

Banks could use transactional, demographic and third-party data to develop and sell various informational products and services, leveraging multiple one- and two-way channels such as billing statements, telephones (both operator and Voice Response Unit), ATMs and the Internet. They could use those channels to do surveys, tests and research that would enhance the value of their information for merchants and product companies. Retailers and consumer goods manufacturers, for example, would be interested in an analysis of consumer shopping data and behavior,

[11] Een voorbeeld van een zeer complex procesmodel is de z.g. Bill of Lading (Documentair Krediet).

[12] Banks badly need to modernize their ageing payment systems, which channel millions of transactions from shops and cash point machines to card providers. Like many legacy systems in the banking industry, this core infrastructure is more than 20 years old and is expensive to support. With payment volumes expected to rise, banks will have to update their technology to keep up.

Scan Kennistechnologie

Imagination is …… Reason in her most exalted mood.Wordsworth, The Prelude, bk. XIV, line 192.

1       Algemeen.

1.1       Achtergrond en vraagstelling.

In 1996 is in opdracht van de heer Hans Boom (Ministerie van Onderwijs) een Scan uitgevoerd naar de staat van de Kennistechnologie en de bruikbaarheid van deze technologie voor het Nederlandse Onderwijs.

Het rapport is nog steeds bruikbaar ook al ben ik wel weer verder in mijn denken.

Kennis is volgens Spek (1997), datgene wat mensen in staat stelt om betekenis toe te kennen aan gegevens om zodoende informatie te genereren. Het is het geheel van inzichten, ervaringen en procedures die voor juist en waar worden gehouden en die daarom richting geven aan het denken, handelen en communiceren van mensen.

Men gaat uit van de “formule” Kennis = Gegevens x Ervaring x Vaardigheden x Attitude.

Gegevens zijn van de mens “ontkoppelde” kennis en daarmee “eenvoudig” door te geven. Ervaring en vaardigheid worden verkregen door “te doen”. Ze worden overgedragen door “voor te doen”. Attitude is een onderdeel van de persoonlijkheid en daardoor een gegeven. De laatste drie factoren worden vaak aangeduid met de term “impliciete” kennis. 

Kennis is het vermogen om binnen grenzen (het kennisdomein) voorspelbaar te kunnen reageren op onverwachte situaties.

Kennistechnologie is de verzameling van methoden, technieken en hulpmiddelen om kennis te manipuleren. Het gaat dan om o.m. ontwikkelen (maken, verwijderen), bewaren, analyseren, coderen,  distribueren, ontsluiten, toegankelijk maken en combineren.

Het rapport brengt de ontwikkelingen op het gebied van de Kennistechnologie in kaart. Dit alles leidt tot een schets van de toekomstige leeromgeving. Na een analyse van de markt wordt een strategie gepresenteerd. Als laatste worden vervolgacties geschetst.

1.2       Gebruikte aanpak.

De kennis over kennistechnologie is door de schrijver in vele jaren in de praktijk (vooral bij de ABN AMRO) vergaard.

Het laatste jaar is door een aantal opdrachtgevers (Cap Gemini, Windesheim, Belastingsdienst) gevraagd om een strategie en/of een architectuur te ontwikkelen voor verschillende onderwijsomgevingen. Dit document bevat een neerslag van de praktijk en deze projecten. Geprobeerd is om een model te vinden, waarin de meeste kennis kan worden ondergebracht. Daarna wordt het model gevuld.  Van veel kennis is het niet meer duidelijk waar ze vandaan is gekomen. Indien het mogelijk was is een verwijzing naar een boek of publicatie opgenomen. Het document is niet volledig. Het gebied dat wordt bestreken is daarvoor te groot. De eigen expertise en intuïtie zijn als criterium gebruikt bij de selectie van onderwerpen en meningen. Gezien deze expertise is er een focus op ontwikkelingen in de dienstverlening (80% van het bedrijfsleven in Nederland) en niet in de industrie.

2        Managements-samenvatting en Leeswijzer.

2.1       Samenvatting.

Volgens Nonaka (1995) is er in de wereld een continue transformatie gaande tussen impliciete (“tacit“) kennis en expliciete kennis. De expliciete kennis (en deels de impliciete) accumuleert in een kennis-infrastructuur.

In het algemeen is ze vastgelegd in documenten (bv. boeken). De impliciete kennis verdwijnt als de mens verdwijnt, die de kennis bij zich draagt (door vertrek of overlijden). Ze wordt soms over generaties heen onderhouden door verhalen te vertellen. De mensen die dat doen zijn verbonden door een idee. We praten dan over de familie, het gilde, het bedrijf of de cultuur.

De (kennis-)infrastructuur blijft in de tijd voor een deel in stand. Delen verdwijnen en delen zijn niet meer te interpreteren, omdat we de code en de context kwijt zijn. Op dit ogenblik vindt de transformatie door de invloed van de techniek steeds sneller plaats. Er ontstaan steeds nieuwe manieren om gegevens op te slaan. Gegevens veranderen steeds sneller van waarde. De oude waarden worden vaak niet bewaard, zodat een historisch inzicht ontbreekt. De hoeveelheid en de diversiteit van de gegevens neemt snel toe.

In een grote onderneming zit de kennis vooral in de medewerkers. De in- en uitstroom van deze medewerkers had een voorspelbaar patroon. Men ging uit van een levenslange loopbaan bij èèn werkgever. Op dit ogenblik blijven menselijke verbanden steeds korter bestaan. Het aantal echtscheidingen neemt toe. Men heeft soms meerdere werkgevers tegelijkertijd en korstondige arbeidsrelaties. Veel mensen werken aan projecten. Het aantal eenmansbedrijven neemt toe. Door dit alles stroomt de ervaring de onderneming uit. Dit betekent dat er andere manieren moeten gevonden om kennis te behouden.  De enige manier die men tot op heden kan bedenken is formalisatie en opslag van kennis in databases. Nieuwe medewerkers moeten deze kennis snel kunnen oppakken en omzetten in ervaring. Er zijn echter grenzen aan het menselijk vermogen om zich te scholen en ervaring op te doen. Op een groot aantal plaatsen loopt de kennisspiraal daardoor uit de gebaande paden. De oude aanpakken (het trainen) en instituties (de scholen) kunnen de snelheid van verandering niet bijhouden en staan daardoor zwaar ter discussie.

Nonaka (1995) waardeert de Japanse cultuur boven de Westerse. Volgens hem is de tweedeling Geest/Lichaam geïntroduceerd door Descartes de oorzaak van grote denkfouten. In Japan is Eenheid  binnen en buiten de mens (met de Natuur) een uitgangspunt. De ontwikkelingen in de Westerse wetenschap geven Nonaka gelijk. Er is geen onderscheid tussen geest en lichaam. Beiden beinvloeden elkaar. Het lichaam van de mens, inclusief de hersenen, is gebouwd op snelle reactie. De verbeelding is een oud instrument dat we delen met onze collega’s de zoogdieren. Ten opzichte van de rest van de dieren beschikt de mens over een nieuw instrument, de taal. De taal biedt veel meer mogelijkheden dan de verbeelding. We kunnen met behulp van taal fantaseren over de buitenwereld, een simulatie maken. Men kan zich op deze wijze voorbereiden op onvoorziene omstandigheden. Wat we in onze fantasie trainen kunnen we vrij makkelijk ook in de werkelijkheid toepassen.

Werkzaamheden hebben een lichamelijke en een taalkundig element. Sommige beroepen (bijv. tennisspeler, violist) doen een zwaar beroep op het eerste onderdeel. Andere (bijv. wetenschapper) zijn vooral bezig met het manipuleren van taal. De laatste categorie neemt toe (“kenniswerkers”). Het lichaam heeft een beperkt aantal mogelijkheden (een talent). Deze worden aangesproken door met het talent te werken. Men leert door het talent te exploreren. Men wordt beter door veel te oefenen en te doen.

De taalcomponent hangt sterk samen met de werking van het lange termijngeheugen. Het geheugen wordt aangepast als de verwachting niet uitkomt. Het geheugen bevat geïndexeerde verhalen (cases). Aan een cases hangt emotie. Verhalen die de mens “boeien” worden het beste opgeslagen. Mensen leren door in een vertrouwde omgeving te falen. Ze zijn erg ontvankelijk voor  negatieve en positieve suggestie. Door positieve suggestie gaan leerprestaties omhoog. Een belangrijk hulpmiddel is de fantasie. Deze biedt de gelegenheid om “intern” te oefenen.

De informatica heeft de mens geruime tijd beschouwd als een onderdeel van een werkproces (een workflow). Het nadoen van een mens (bijv. een leraar) lukt nog niet erg. Langzamerhand komen we er achter dat de mens zelf helemaal niet zo intelligent is. De mens is intelligent in het gebruik van zijn omgeving. Software kan de mens enorm helpen door zaken op te pakken waar de mens slecht in is. Computers zijn “mindtools”. Ze breiden de mogelijkheden van de taalcomponent van de mens uit tot nieuwe werelden. Ze kunnen veel meer gegevens in kortere tijd verwerken. Dit betekent wel dat we de verantwoordelijkheid moeten durven overdragen aan de machine. In bepaalde gevallen zullen we echt niet meer snappen wat er werkelijk gebeurt. Voor veel mensen (en deskundigen) is dit al het geval.

In het bedrijfsleven is het trainen verbonden met de dagelijkse praktijk. Men traint nieuwe werkprocessen. Deze worden gedomineerd door software. Deze neemt veel te structureren taken over. Complexe producten worden voorzien van adviessystemen. De mens-machine communicatie is tot op heden slecht ontworpen. Dit is aan het veranderen. Mede door de verkleining en het gebruik van het netwerk verdwijnen computers uit het zicht. Ze komen terecht in gespecialiseerde hulpmiddelen (appliances), die door het netwerk met elkaar communiceren. De appliances zullen de patronen van de mens steeds beter gaan begrijpen en gaan anticiperen. De hulpmiddelen en werkprocessen stellen zich steeds meer op de mens in. Trainen is steeds minder nodig. Van de werknemer wordt verwacht dat hij door eigen initiatief “bij blijft”. Vooral het snel verkrijgen van ervaring wordt belangrijk. De leraar moet zich profileren als deze expert. Het gaat om het delen van ervaring. Dit betekent dat de ontwikkelingen op het gebied van het Kennismanagement van groot belang zijn voor het reguliere onderwijs.

De nieuwe leeromgeving moet worden gebaseerd op een breedband netwerkinfrastructuur, die toegang biedt tot medeleerlingen, leerstof, ervaringsexperts en ondersteuners. Deze infrastructuur biedt de mogelijkheid tot onderlinge communicatie. Ze is echter veel belangrijker als middel om software en gegevens te delen. De leerstof moet qua presentatie en image op gelijk niveau zijn met de beschikbare ontspanningsfaciliteiten (bijv. computerspellen). Ze moet de vooral de gelegenheid bieden om ervaring op te doen. Dit gebeurt door de leerling simulaties aan te bieden en in te spelen op zijn verwachtingspatroon. Door kennis te vergaren over de mogelijkheden en blokkades van de leerling kan de software zich instellen en indien nodig de hulp van experts inroepen.

De strategie is om door te borduren op de ontwikkelingen in het bedrijfsleven. Zowel de (kennismanagement-)infrastructuur als de leerconcepten zijn voor een groot deel herbruikbaar in het schoolsysteem. De ontwikkeling van de educatieve software dient te worden gestuurd door de overheid. Ze zal hiertoe een educatief concept aan het bedrijfsleven moeten aanbieden in de vorm van een softwarearchitectuur en een softwareclearinghouse. Dit clearinghouse moet zorgdragen voor standaardisatie en hergebruik. Daarnaast zal het de enige toegangspoort zijn naar de scholen. Er moet vooral worden voorkomen dat er op vele plaatsen in kleine groepen langs elkaar heen wordt geprogrammeerd. Dit zal de beheersproblematiek zo complex maken dat ze alle gelden en aandacht zal gaan opsnoepen.

2.2       Leeswijzer.

In het begin van dit rapport wordt de kennisspiraal als “leidraad” gebruikt (Hfdst. 3). Per transformatie Socialisatie (Hfdst 4), Externalisatie (Hfdst. 5), Combinatie (Hfdst. 6) en Internalisatie (Hfdst. 7)) wordt bekeken welke onderdelen stromen, hoe ze worden getransformeerd en welke technologie een rol speelt op korte en lange termijn. Per hoofdstuk wordt aangegeven wat de consequenties zijn voor de het “leren”.

Naast de transformatie binnen een “gesloten” groep vinden er ook interacties plaats tussen verschillende kenniseenheden (Hfdst. 8). Deze interacties beginnen steeds grotere invloed te krijgen door de komst van het communicatienetwerk. Er worden onvoorziene koppelingen gemaakt. Mensen gaan via het netwerk samenwerken. Naast de transformatie is ook het structureren zelf aan het veranderen. Hier komen de invloeden uit de wiskunde en de logicalogica aan de orde (Hfdst. 9). Als we alle ontwikkelingen synthetiseren ontstaat een beeld van de nieuwe leer/werk-omgeving (Hfdst. 10). In Hoofdstuk 11 wordt de markt verkend. Het bedrijfsleven en de retailmarkt lopen voorop. Als we alle bewegingen op een rij zetten vinden we een strategie en een bijbehorende migratiepad (Hfdst 12). Als laatste worden vervolgacties geformuleerd (Hfdst. 13).

3        De kennisspiraal en de kennis-infrastructuur.

3.1       Algemene beschrijving.

Groepen van mensen, meestal samengebracht in een onderneming of beroepsgroep, bouwen indien ze langdurig met elkaar optrekken een kennis-infrastructuur op. Deze infrastructuur bestaat uit boeken, verhalen, gegevens, procedures, programma’s, tradities en verwachtingen. Ze is opgeslagen in databases, archieven en de mensen zelf. Het bouwproces van deze infrastructuur, wel de kennisspiraal genoemd, vindt in zijn totaliteit meestal ad-hoc plaats. Sommige delen van het proces worden sterk bestuurd, andere delen worden op hun beloop gelaten. In de westerse samenleving is er een grote nadruk op expliciete kennis, theorie. Men geeft minder aandacht aan wat de mens “spontaan” opbouwt (de ervaring). De nadruk voor het expliciete zien we in de invloed van de computer en de waardering voor diploma’s en examens.

Door de aspecten praktijk en theorie met elkaar te combineren ontstaan er vier transformaties van kennis

Van  -> naarPraktijkTheorie
Praktijk, ErvaringSocialisatie:
Laten zien, Tonen, Doen, Verhalen, Mythen, Memes 
Praktijk->Theorie Analyseren, Uit elkaar halen Gegevens, Programma’s
Theorie, GegevensInternalisatie
Training, Uitleggen Boek, Examen
Synthetiseren, Ontdekken, Uitvinding, Spel,

Figuur 1 : De kennis-spiraal van Nonaka.

De kennisspiraal kent verschillende niveau’s. Ze werkt binnen de mens, tussen groepen (bijv. artsen, kerkgenootschappen, politieke partijen)en binnen en tussen ondernemingen of instituties.

Binnen de mens gaat het om manieren van denken (“Higher-Order”, “Critical”, of “Complex Thinking, zie IOAWA (1989)).

Het combineren van ervaring noemen we Intuïtie (het spontaan weten). Soms analyseren we ons gedrag en combineren dit met externe informatie (bijv. in boeken, op TV). Hierdoor leren we. Meestal hebben we bij de analyse een “onafhankelijke” derde nodig (een expert).

Andere stappen zijn in de loop der tijd ook gespecialiseerd in Wetenschapper en Leraar.  Op deze wijze is het interne proces van ontwikkeling uitgesmeerd over de maatschappij.

In een groep of onderneming is de training een gevolg van combinatie of externalisatie. Men analyseert een proces zoekt naar verbeteringen en verandert de bestaande situatie. Het is onmogelijk om alles met alles in verband te brengen. Sommige veranderingen vinden dan ook ongepland plaats. Dit geeft meestal aanleiding tot tegenwerking en verlies van tempo en geld.  In onderneming wordt de spiraal daarom meestal gestuurd via een korte of lange termijn strategie en een bijbehorend plan. Men start een project of meerdere projecten (een programma). De inzet van software is vrijwel altijd een onderdeel van een dergelijk project. Men koopt een pakket of maakt zelf programma’s. De medewerkers maken gebruik van deze pakketten. In het bankwezen is nieuwe software of aanpassingen aan bestaande software de belangrijkste reden om veranderingen in de onderneming door te voeren. Een aantal keren per jaar wordt de werkomgeving soms sterk aangepast. Men moet dan gaan wennen aan de nieuwe werkwijze (inleren). Dit inleren gaat gepaard met fouten en onnodig overleg met collega’s. Dit alles kost soms meer geld dan het ontwikkelen van de software en de aanschaf van de benodigde hardware. Er is daarom veel aandacht besteed aan het integreren van de ontwikkeling van de software en de training. De training kwam in het verleden vaak veel te laat en sloot niet aan op de gewenste verandering. In een grote en/of wereldwijd werkende onderneming wordt er vaak langs elkaar heen gewerkt. Veranderingen zijn dan niet of nauwelijks gepland. Ze beïnvloeden elkaar wel. Dochterbedrijven binnen grote ondernemingen concurreren met elkaar. Veranderingen gaan als schokgolven door de maatschappij. De “één zijn dood is de ander zijn brood”. Er is niemand die de verantwoordelijkheid voor de coördinatie van de verandering draagt.

Door de introductie van het netwerk worden steeds betere koppelingen gemaakt tussen ondernemingen onderling. Men spreekt van (waarde-)ketenintegratie. Intermediairs vallen weg of krijgen een andere functie. De werkwijze en de bijbehorende beroepen veranderen sterk van inhoud. Mensen veranderen binnen of buiten een onderneming steeds meer van werkgever.

De wijze van kennisoverdracht verandert ook. De mondelinge overdracht wordt vervangen door E-mail, Callcentres en speciale permanent aanwezige trainingssoftware (Helpfuncties). De klassikale aanpak wordt steeds meer geïndividualiseerd. Men leert op de werkplek tijdens het werken of thuis. Werken en leren schuiven in elkaar. De leraar als intermediair tussen leerling en leerstof verdwijnt. De collega die wat verder is of wat meer initiatief toont helpt de zwakkere broeder. Vooral in de wat meer complexe beroepen (juristen, informatici) komt het gildesysteem weer op in de vorm van kennismanagement. Men leert door de ander na te doen.

De kennisspiraal wordt niet alleen binnen een onderneming of gemeenschap opgebouwd. Door de toenemende stroming van mensen tussen ondernemingen en de groter wordende groep (kleine) zelfstandigen ontstaat een “collectieve” kennisinfrastructuur.  Deze bestaat in ieder geval uit een gedeeld netwerk (het Internet). Er is sprake van een collectief geheugen. Het is nu vastgelegd in openbare archieven en bibliotheken. Dit geheugen kan de ontwikkelingen in de maatschappij niet bijbenen. Veel kennis komt terecht in niet ontsloten (z.g. grijze) litteratuur.

Software neemt vele functies over. Adviseurs worden vervangen of ondersteund door Adviessystemen. Deze systemen maken gebruik van kennis, die is vergaard tijdens het onderzoek van menselijke Intelligentie (AI). Het zoeken naar onbekende patronen kan worden overgenomen of ondersteund door Neurale Netwerken en Evolutionaire Algoritmen. Deze zijn resultaat van onderzoek naar de hersenen en de evolutietheorie. De ondersteuner zit in een call-centre en wordt geholpen of vervangen door Case Based Reasoning voortgekomen uit onderzoek naar het menselijk geheugen. De werkers worden kenniswerkers en de gebruikers bedieners van een steeds toenemende hoeveelheid apparaten die zich op hun baas proberen in te stellen.

Dit alles heeft invloed op het reguliere schoolsysteem. Het is niet meer duidelijk wat de eisen zijn die het bedrijfsleven stelt in de vorm van inhoud en hulpmiddelen. De middelen om te trainen veranderen. Men kan zich niet meer eenmaal voorbereiden op de rest van het leven. Opleiden wordt een reactieve activiteit in plaats van een preventieve. Men praat niet voor niets over “just-in-time”-trainen.

In de volgende hoofdstukken worden de verschillende stappen van de spiraal in detail bekeken.

3.2       Praktijk -> Praktijk (Socialisatie)

De mens bouwt tijdens zijn leven ervaring (praktijk) op. Deze ervaring zit voor een groot deel in het lichaam. We maken er onbewust gebruik van. Als er bewust gebruik van wordt gemaakt werkt het niet meer. Kennis wordt overgedragen door elkaar verhalen te vertellen,  door te observeren en na te doen.

3.3       Praktijk -> Theorie (Externalisatie)

Door naar anderen te kijken en te luisteren en deze informatie te analyseren wordt theorie opgebouwd. Deze theorie wordt gestructureerd vastgelegd, zodat ze eenvoudig kan worden doorgegeven, vermenigvuldigd en met behulp van een bibliotheek (zoeksystemen, databases) kan worden ontsloten. De wijze, waarop de informatieanalyse wordt uitgevoerd (waar men op let, het filter) is bepalend voor wat men doorgeeft. Als het filter consequent wordt toegepast gaat het fungeren als een “self-fulfilling prophecy”. Wat men niet ziet of niet wil zien wordt niet doorgegeven. Sommige zaken passen niet in de heersende theorie en worden weggelaten. Op deze wijze (de discours) wordt onze werkelijkheid gevormd. Mensen hebben de neiging om zaken mooier voor te stellen dan ze zijn. Ervaring gerelateerd aan persoonlijke of collectief falen wordt niet of nauwelijks doorgegeven. Men ziet dit als “afgang”. Ervaringskennis (cases) sijpelt daarom langzaam door naar de theorie.

3.4       Theorie -> Theorie (Combinatie)

In de wetenschap combineert men expliciete kennis uit het verleden en uit andere kennisdomeinen met elkaar. Er zijn vele specialisaties die in het algemeen niet met elkaar overleggen of elkaar niet snappen. Men gebruikt een vaktaal. Er worden meerdere filters gecombineerd en een totaal eigen abstracte werkelijkheid opgebouwd. Deze wordt “dwingend” aan de werkelijkheid opgelegd. Opvallend is hoe vaak “wetenschappers” de praktijk negatief beoordelen (men heeft het “fout” gedaan). Er heeft een totale omkering plaats gevonden. De theorie is de werkelijkheid geworden. In een passend model van de werkelijkheid kan men eindeloos door redeneren zonder te toetsen. Vooral “lange logische oorzaak en gevolg- ketens” spreken aan.  Natuurlijk is het niet allemaal “kommer en kwel”. Er worden vele uitvindingen gedaan en in de praktijk uitgeprobeerd. Hoe sneller de terugkoppeling is tussen theorie en praktijk hoe sneller de innovatie plaatsvindt. De druk om te innoveren neemt toe. Men heeft steeds minder tijd om de analyseren en te combineren. De tijd tussen idee en implementatie (de time-to-market) is nu enige maanden in plaats van enige jaren.

3.5       Theorie -> Praktijk (Internalisatie)

De theorie wordt gestructureerd (training, brochures etc.) doorgegeven aan de mens. Hierna start een nieuw proces van socialisatie. Meestal komt de nieuwe kennis van buiten de werkgemeenschap. Ze verstoort daarmee het “onzichtbare” informele netwerk. Het opbouwen van praktijk gaat vaak gepaard met het “weggooien” van de ballast van de theorie. Vooral ervaren mensen (experts) hebben grote moeite om nieuwe kennis op te pakken. Men moet eerst zijn oude kennis kwijtraken. Het leren door “ervaring op te doen” of naar andere te kijken wordt binnen een onderneming vaak ernstig geblokkeerd door interne procedures. Men moet zijn tijd verantwoorden en aan het project werken. Het verbeteren van de bestaande werkwijze wordt tegengegaan door een stroom van extern ontwikkelde innovaties. Zo verkeert men eigenlijk permanent in een staat van inleren. Als er ervaring is opgedaan is deze in snel tempo weer waardeloos. Een opvallend fenomeen zijn hier de z.g. persoonlijke pakketten, zoals de tekstverwerker en de spreadsheet. Om nieuwe aanschaf te stimuleren veranderen ze ieder jaar van uiterlijk, bediening en functionaliteit.

3.6       Gebruikers en Kenniswerkers.

In de dienstverlening (bijv. het bankwezen) is de invloed van de expliciete kennis het best te zien. In de industrie is ze vaak “verstopt” in voor de buitenstaander onzichtbare processen als een kerncentrale. We maken een onderscheid tussen bedieners (gebruikers genoemd) en bedenkers. De eerste leveren een standaardproces (bijv. een verzekering). Ze bedienen hiertoe software en/of een machine. In samenhang en ondergeschikt hieraan bieden ze hun ervaring aan. Ze zijn een verlengstuk van het hulpmiddel geworden. De bedenkers, vaak kenniswerkers genoemd,  verkopen datgene wat zij geleerd hebben. Heel vaak probeert men een vermoeden uit op een nieuw gebied. Dit is “spannend en uitdagend”. Hier vloeien werken en leren dooreen (“producerend leren”). Duidelijk mag zijn, dat het soms niet gaat, zoals men verwacht. Bij de bedieners is feitelijk het lichaam verder uitgebreid met hulpstukken. Na enige tijd is het onderscheid tussen de mens en zijn hulpmiddel verdwenen. Men is een expert geworden. De kenniswerkers denken dat ze nog niet zo’n last hebben van de verbondenheid van de mens met zijn software. Ze worden bepaald door de informatie die ze tot zich nemen en de projecten die ze uitvoeren. Met name de ontwikkeling van geavanceerde zoeksystemen zal de kenniswerker steeds meer afhankelijk maken. De snelheid waarmee dergelijke software miljoenen woorden met elkaar vergelijkt is door geen bibliothecaris na te doen.

3.7       De (kennis-)infrastructuur.

In iedere stap van de transformatie worden onderdelen vastgelegd om later door anderen (kinderen, leerlingen) te worden hergebruikt. In de stap Socialisatie (Hfdst. 4.) wordt de mens als drager van kennis gebruikt. Hij maakt hiertoe gebruik van het menselijk geheugen en van allerlei hulpmiddelen (notitieblok, computer). Expliciete kennis wordt opgeslagen in gegevens (databases, bestanden) en processen (regels,  algoritmes, programma’s). Gegevens vertegenwoordigen het vaste en processen het veranderende in de wereld. In het hoofdstuk over Externalisatie (Hfdst. 5) wordt hier dieper op in gegaan. De laatste jaren is het steeds beter mogelijk om processen en mensen onderling te laten communiceren via het (telecommunicatie-)netwerk. Dit onderwerp komt in Hfdst. 8. aan de orde.

4        Socialisatie   

4.1       Inleiding.

Er wordt ingezoomd op de directe overdracht van kennis tussen mensen en het zelfstandig verzamelen van kennis.

De lerende mens is een combinatie van zijn voorgangers in de evolutie voorzien van het hulpmiddel taal.

De laatste jaren is de theorievorming in een versnelling geraakt door het onderzoek naar de hersenen, kunstmatige intelligentie (cognitie-psychologie) en kunstmatig leven. Het blijkt niet mogelijk om het idee van de programmeerbare mens vol te houden. De mens is een verzameling losjes samenwerkende onderdelen (loosely coupled systems) die als ze in nood verkeert een standaard reactiemechanisme vertoont. De geprogrammeerde noodsituaties bestaan niet meer maar worden wel opgeroepen( door angst en stress).

Als eerste wordt het lichaam bekeken (Hfdst 4.2). Het lichaam is een stapeling van vele ontwikkelingen in de evolutie. Het  is ten opzichte van zijn collega’s organismen als extra voorzien van een prachtig hulpmiddel, de taal. Met behulp van de verbeelding worden eigen werelden gemaakt en kan in de beschutte binnenwereld worden geoefend. Er zijn hulpmiddelen verzonnen die de mogelijkheden van het lichaam hebben uitgebreid. Door ze veel te gebruiken gaan ze deel uitmaken van het lichaam. Men heeft ervaring en is een expert. Aan de buitenwereld en de eigen binnenwereld wordt via de zintuigen en het lichaam “betekenis gegeven” (Hfdst 4.3). Als laatste (Hfdst 4.4) worden een aantal consequenties voor de leerpraktijk opgesomd.

4.2      Het lichaam.

4.2.1     Inleiding.

Alhoewel het aspect ervaring op vele plaatsen wordt gebruikt is het erg moeilijk om er “vat op te krijgen”. Ervaring ontstaat door een bepaalde activiteit langdurig te herhalen. Langzamerhand neemt het lichaam de activiteit in zich op en gaat als een automaat reageren. Het herhalen kan in de praktijk, als training of in de fantasie gebeuren. Het resultaat is hetzelfde. Bijzonder is verder dat het opbouwen van ervaring gepaard gaat met het verdwijnen van de verwoording van de ervaring. Men heeft het “in zich” maar kan niet aan anderen duidelijk maken wat “het” is. De kennis is in het lichaam gezakt. 

In dit hoofdstuk wordt leren bekeken vanuit een evolutionair perspectief. De mens is een stapeling van vele soorten organisme die allemaal een eigen vorm van leren hebben. Ieder organisme probeert in balans komen met zijn omgeving (structurele koppeling).  Hij bezit standaard-patronen die reageren op interne en externe stimuli. Een stimulus die vaak voorkomt en “voordeel” biedt krijgt prioriteit. Het lichaam kent een aantal toestanden (emoties) die  als voordelig of nadelig worden ervaren. Een mens streeft naar een evenwicht tussen rust en activiteit,  spanning en ontspanning.  Als dit evenwicht is bereikt staat het lichaam het meest open voor nieuwe ontwikkelingen. Het is vol vertrouwen dat er iets goed uitkomt. Een belangrijk onderdeel van het lichaam is het geheugen. Leren is een combinatie van onthouden en herinneren (begrijpen).

4.2.2     Leren bij lagere organismen.

De mens heeft veel eigenschappen direct overgenomen van zijn verre voorgangers in de evolutie. Een groot deel van het DNA is niet afwijkend. Vooral de “niet-bewuste” gedragskenmerken zijn veelal niet veranderd. De mens is een combinatie van een lager organisme(bijv. een bacterie), een reptiel (instincten), een zoogdier (emoties) en een heel klein beetje ratio (Vroon, 1989, 1992).

Het is moeilijk om een goede definitie van leven te geven. De grens tussen leven en chemische processen (een raffinaderij) aan de ene kant en software (agents) aan de andere is soms vaag. Twee bepalende eigenschappen van leven zijn autonomie en zelfreproductie. Deze zelfreproductie gebeurt niet alleen via het produceren van nageslacht. Ook intern wordt het organisme steeds opnieuw opgebouwd en hersteld. Het skelet van de mens wordt eens in de drie maanden volledig vervangen. Het vervangen van de huid kost 5 weken. We krijgen iedere 5 dagen een nieuw maagsluimvlies. 

Lagere organismen kunnen niet los worden gezien van de natuurlijke omgeving waarin zij leven. Ze zijn ontstaan omdat er een onderscheid ontstond tussen de binnenwereld en debuitenwereld (de celwand). Door deze afscherming zijn processen van binnen in zichzelf gaan sluiten. Ze produceerden zichzelf en afvalstoffen (Kaufmann, 1995) die via de celwand weer naar de buitenwereld werden getransporteerd. De celwand samen met de productieprocessen vormen een autonome eenheid. Het proces van zelfreproductie wordt aangeduid met de term Autopoiesis (Mingers,1995).

Autopoiesis is op dit ogenblik in vele gebieden object van onderzoek. Het gaat dan om bv. neurobiologie (de hersenen), biologie (de cel), informatica (Artificial life) en psychiatrie (het gezin). Belangrijke onderzoeker is (Maturana (1987). Verandering van de input wordt opgevangen binnen de identiteit. Een dergelijke reactie van een identiteit noemt men “structural coupling”. Belangrijk principe is, dat de identiteit uitsluitend via de keten van zijn chemische reacties kan reageren. Binnen de aan elkaar gekoppelde zelfreproducerende (chemische) processen moet een manier worden gevonden om de input te verwerken. Een verandering kent slechts drie reactiemogelijkheden n.l. er verandert niets, de identiteit sterft of er wordt een ander aanwezig patroon (een alternatief) aangesproken en afgewikkeld.

Lagere organismen hebben een celwand en een zelfreproducerend chemisch proces.

De diversiteit van het aantal koppelingen is bepalend voor de overleving van de identiteit. Deze diversiteit neemt af naarmate het organisme minder “mee maakt”. Dit komt bijvoorbeeld voor bij huisdieren die al generaties door de mens worden verzorgd. Het aantal koppelingen dat kan worden gebruikt is afhankelijk van de emotie van het organisme. Emotie is een waardering van de algemene (chemische) toestand waarin het organisme zich bevindt. In essentie zijn er twee belangrijke “spanningsbogen” n.l. de angst-ontspanning en opwinding-verveling.

Angst komt van het Latijnse woord angustia dat onder andere nauwte, engte en bergpas betekent.  Angst (“Vernauwing”) vermindert de hoeveelheid reacties tot de meest essentiële. Het organisme is dan bezig met overleven. Bij Opwinding (“Stress”) vindt een vergelijk proces plaats.

Een organisme functioneert het beste als de beide spanningsbogen in evenwicht zijn. Men noemt deze toestand bij de mens “flow” (Csikszentmihalyi, 1993).

Bij een toestand van “flow” is de mens volledig geconcentreerd (“scherp”) op het onderwerp dat men onderhanden heeft. Het organisme heeft vertrouwen in zijn omgeving. Op het pad van apathie naar opwinding bestaan locale minima. Men gaat niet automatisch over in een toestand van “flow”. Hier zijn positieve (uitdaging) of negatieve (gevaar) prikkels voor nodig.

4.2.3     Leren bij hogere organismen.

Naarmate het organisme meer complex is zijn er meer structurele koppelingen in het geding. De mogelijkheden om aan te passen zijn meer divers. Het reptiel heeft vooral vaste reactiepatronen. Bij het zoogdier noemt men structurele koppeling “conditionering”. Beloning of straf  (ongeveer eens in de drie keer) besturen het leerproces (“reinforcement”). Volgens Skinner (1984) geldt hier dat “behavior is shaped and maintained by its consequences”. Men went aan wat men vaak doet. Men leert door te doen. Aangezien de mens voor het grootste deel als zoogdier optreedt bepaalt dit z.g. “operant leren” (denk aan “lik op stuk”) een groot deel van onze leerprocessen.  Reinforcement is ook het middel om vervelende emoties (bijv. vliegangst) kwijt te raken. Na een aantal keren vliegen is mijn zijn vliegangst kwijt.

4.2.4     De scheiding geest en lichaam.

In het onderzoek naar de werking van de hersenen of beter van de intelligentie wordt langzamerhand sterk getwijfeld aan de ontkoppeling tussen geest en lichaam (Clark, 1997). Uit onderzoek naar het immuunstelsel (Varela, 1979) blijkt, dat er op vele plaatsen koppelingen zijn tussen het denksysteem en het lichaam. Men kan geest en lichaam wederzijds beïnvloeden. De lichamelijke weerstand is afhankelijk van de persoonlijke verwachting.

Veel inzicht is verkregen in experimenten om “leven” (“Artificial life”) te simuleren (Brooks, 1991) met behulp van software. Het blijkt, dat complex gedrag verklaard kan worden door een aantal eenvoudige regels die door autonome eenheden (agents) onderling worden toegepast. Het introduceren van één centrale coördinator maakt de besturing vele malen meer complex.

Dennett (1991) past dit principe toe op de hersenen en komt tot de conclusie, dat de mens (“het bewustzijn”) een samenspel is van vele min of meer losstaande eenheden. Bij sommige mensen is dit erg zichtbaar omdat de verschillende persoonlijkheden abrupt in elkaar overgaan. Iedere mensen speelt echter vele rollen.  Het lichaam (de perceptie) is ingericht op snel reageren en maakt daarvoor gebruik van “short-cuts”. Om dit voor elkaar te krijgen reageren onderdelen autonoom of in een bepaalde volgorde (een pattern).  Patronen zijn genetisch bepaald (Wilson, 1998) of worden (meestal op jeugdige leeftijd) aangeleerd.

4.2.5     Lichaam en hulpmiddelen.

Intelligentie zit niet in de mens maar is het resultaat van een samenspel van onderdelen (Vygotsky (1986)). Mensen zijn bijvoorbeeld slecht in het manipuleren van plaatjes in hun fantasie, het inschatten van risico’s,  het onthouden van veel gegevens, etc.  Om deze problemen te overkomen gebruikt de mens zijn eigen middelen in combinatie met andere mensen en “hulpmiddelen (notitieblok, computer, auto)” in de omgeving. De omgeving werkt compenserend voor de tekortkomingen van de “pattern-completion engine”.  We moeten bij de mens een onderscheid maken tussen de natuurlijke omgeving en de door de mens geconstrueerde omgeving (“de cultuur”). Deze omgeving domineert de aarde pas de laatste eeuwen.

4.2.6     Het geheugen.

De mens beschikt over een korte en een lange termijn geheugen. Dit laatste is opgedeeld in een procedureel (lichaam) en een declaratief (taal) deel (Gross, 1999). Van het eerste deel is weinig bekend. Het geheugen draagt zorg voor het opslaan en vooral het ophalen van relevante informatie. Het geheugen gaat uit van de theorie, dat iets wat is gebeurd opnieuw gaat gebeuren (de verwachting). Na het ophalen van gegevens wordt het geheugen aangepast aan de bestaande situatie (herinneren). Volgens Schank (1982) vormt herinneren (reminding) de basis van leren en begrijpen.

Herinneren is gebaseerd op het gebruik van meervoudige indexen. Als de waarden van de indexen passen worden de bijbehorende geheugeneenheden opgehaald. De indexen zijn zeer situatiegebonden. Pas als men in vergelijkbare situatie in een stad komt komen herinneringen boven, die in die stad hebben plaatsgevonden Het geheugen produceert op basis van de invoer van beelden en woorden een constante stroom van associaties.

De associaties worden gefilterd waardoor een deel bewust wordt. De bewuste stroom van associaties bepaalt de stroom van woorden die wij spreken. De onbewuste stroom bestaat uit ideeën. Als men in een ontspannen toestand verkeerd (bijv. via Yoga) ziet men de ideeën als “wolkjes” langs drijven. Zodra men met een idee meegaat is de ontspanning verdwenen.

Het geheugen wordt gestimuleerd door het stellen van vragen. Het bijwerken gebeurt door het aanbrengen van nieuwe verbindingen. We leren als er zich iets voordoet wat niet past in het verwachtingspatroon. Het geheugen werkt beter als men zich concentreert (focus), ontspant, betekenis geeft, associeert, visualiseert en nieuwe zaken oppakt. Het is verder van belang dat men iets doet met wat men moet leren. Het geheugen verslechtert door stress (teveel nieuwe indrukken), alcohol, roken en weinig slaap. Mensen hebben verschillende leerstijlen. Deze stijlen zijn verbonden met de zintuigen. Er zijn voorkeuren voor het visuele (met ziet graag plaatjes), het auditieve (men luistert en leest) en het tactiele (men doet, pakt beet).

Het onderzoek naar de werking van de hersenen heeft op dit moment grote invloed op de wetenschap. Het onderzoek naar het geheugen heeft geleid tot Case-based-Reasoning ((Riesbeck,1989), (Watson,1997)). Het onderzoek naar de werking van neuronen heeft geresulteerd in de techniek van de “neurale netwerken” (Anderson, 1995). Beide technieken worden gebruikt  om patronen te herkennen. 

4.2.7     Verbeelden.

Verbeelden is een oud systeem. Het is een onderdeel van het zoogdier (het “limbische systeem”). De verbeelding heeft een eigen communicatiesysteem dat bijvoorbeeld zichtbaar wordt in de droom. Het heeft een beperkte hoeveelheid symbolen die voortkomen uit vormen, kleur, tijd- en ruimtebeleving (voor, na, onder, boven, …).

4.2.8     De taal als hulpmiddel.

Het belangrijkste hulpmiddel van (het lichaam van) de mens is het taalsysteem. Taal is (net als het lichaam) actiegericht. Het taalsysteem maakt het mogelijk om los van de werkelijkheid te experimenteren. Men kan allerlei situaties oefenen en nieuwe structuren verzinnen. Dit gebeurt door  interne gesprekken (“private speech”). Door (intern) te praten ontstaan nieuwe inzichten. Taal geeft daarnaast het lichaam verwerkingssnelheid door  essentie te zoeken waardoor structuren compact worden. Hiermee wordt het proces van patroonafwikkeling op een abstract niveau doorgezet.  Taal geeft de mogelijkheid om complexe structuren te benoemen (naam geven) en met deze namen te werken zonder enig inzicht in de onderliggende werking (black-box).  De taalwereld van de mens fungeert als de werkelijkheid voor het lichaam. Met taal kunnen we allerlei processen in het lichaam starten en stoppen (vgl. magie). Hier wordt bij diverse therapieën gebruik van gemaakt.

4.3       De taal.

Dit hoofdstuk is gebaseerd op twee boeken van Weick (1979, 1996). Het laatste boek is een samenvatting van al het onderzoek over “Sense-making”.

4.3.1      Betekenis geven.

Mensen geven betekenis aan de wereld. Ze doen dit door de constante stroom van acties in hun omgeving te interpreteren. Men geeft betekenis aan afwijkingen in de stroom (“gaps”). Interpreteren vindt altijd achteraf plaats. Men doet wat en verklaart zichzelf later. Het beeld van het verleden is dan ook constant aan het veranderen. Belangrijk is de continuïteit van het beeld.

De wereld bestaat uit contradicties en tegenstellingen. Deze geven betekenis. Mensen maken hier zelf één (hun eigen) waarheid van. Zaken die altijd “waar” zijn, zoals lijsten, classificaties en andere ordeningen geven geen betekenis.

Beslissingen zijn een herordening van het verleden. Men formuleert voor zichzelf een logische weg. De beslissing is in feite al geruime tijd aanwezig. Mensen zoeken continu naar bevestiging. Als de afwijking van wat ze geloven te groot is valt hij niet op. Afwijkingen van de verwachting deelt men het best met een vertrouwd (“trusted”) persoon. Men wil niet “af” gaan.

Mensen maken “self-fulfilling-prophecies”. Dit is nodig, omdat de wereld zich anders voor de mens niet herhaalt. Ze is in werkelijkheid grotendeels niet voorspelbaar. Daarom zijn periodiek terugkomende zaken als zonsopgang, de planeten, de getijden, de seizoenen steeds als waardevol gezien. In steden zijn veel meer ritmes aanwezig dan in de natuur.

Belangrijk voor een verklaring is, dat men “zichzelf blijft”. Mensen geloven (en dus leren) meer als ze zelf een rol spelen in de verklaring.

Mensen geloven in oorzaak en gevolg. Vaak zijn de verbanden niet echt duidelijk. Statistisch onderzoek maakt de toekomst, omdat de opdrachtgever de resultaten gelooft en er als zodanig naar gaat handelen.

4.3.2     Het individuele filter en reactiepatronen.

Om niet aan de enorme stroom van informatie ten onder te gaan bezit de mens een filter (de verwachting).

De verwachting bepaalt het gedrag tegenover anderen. Leerlingen, waarvan de leraar denkt, dat ze slim zijn leren beter. De leraar geeft ze onbewust meer aandacht. Mensen zijn continu op zoek naar bevestiging van hun verwachtingen. Verwachtingen bevatten standaarddenkwijzen over de werkelijkheid. Als er voldoende passende gegevens zijn verzameld neemt de standaard over en vult de rest van de ervaring in.

Schank (1977, 1995) noemt deze standaardprocessen “scripts”. Scripts overheersen de echte waarneming. Verwachte gebeurtenissen worden op die manier snel verwerkt, zodat er meer tijd is voor het onverwachte. Als mensen denken, dat er veel onverwachts gaat gebeuren neemt de standaard steeds meer over.

Het filter wordt bepaald door de ervaringen die men in het verleden heeft gehad. Als de buitenwereld verandert, verandert het filter niet onmiddellijk mee. Het aanpassen van het filter kost tijd. In de tussentijd interpreteren mensen de buitenwereld anders. Ze passen de buitenwereld aan aan het filter. De menselijke waarneming is niet gericht op betrouwbaarheid, maar op aannemelijkheid. Het aanpassingsproces is niet gradueel. Grote aanpassingen gaan sprongsgewijs.

Als de stroom in de omgeving over een bepaalde grenswaarde gaat ervaren mensen een “shock”. Ze starten dan een actie om de stroom weer in het gareel te brengen. Ze beschikken dan over teveel interpretaties of in het geheel geen interpretatie. Bij langdurige activiteit in de buurt van de grenswaarde ontstaat stress. Shock heeft grote invloed op de waarneming en de besluitvorming. Mensen negeren informatie, gaan abstraheren, reageren op details en maken grove beoordelingsfouten.  Shock ontstaat door:

  • teveel informatie,
  • complexiteit (veel onderdelen, veel interactie tussen de onderdelen)
  • turbulentie (grote snelheid van verandering, vele richtingsveranderingen)

Interessant hierbij is, dat ook het gebruik van symbolen, metaforen en andere abstracties shock kan oproepen. Ze sturen teveel interpretaties aan. Een passende werk- leeromgeving moet ontspannend werken. Bekend is de positieve invloed van (barok)muziek.

Men leert veel zonder er aandacht aan te schenken. Als men lange tijd in een bepaalde omgeving doorbrengt pakt men zaken als vanzelf op. In deze omgeving,  een taalwereld, bevinden zich algemeen bruikbare filters.

Voorbeelden zijn:

  • Ideologie.

Men gebruikt deze term als erg veel mensen het geloven. Een goede ideologie versimpelt de wereld.

  • Cultuur

Het gaat om wat men in een organisatie of een maatschappij voor waar aanneemt. Men is er zich niet van bewust. Er is niets over opgeschreven. De expliciete kennis zit in directe supervisie van de chef en procedures. Deze besturen routinehandelingen.  De cultuur “ordent” alles wat niet routine is en werkt daarom het meest in op management en experts. Zij houden zich het minst aan regels.

  • Paradigma’s.

Een paradigma is een stelsel van regels, die bijvoorbeeld gelden in een beroepsgroep. Het stelsel is langere tijd geldig. De regels  helpen om keuzes te maken. Ze bestaan uit vele kleine onderdelen, die onderling enigszins samenhangen. Zodra de samenhang te groot wordt kan men er niets meer mee. Ze maken het niet mogelijk om consensus te bouwen. 

  • Actiepatronen

Het gaat hier over reactiepatronen, die “zonder nadenken” optreden. Onderzoek wijst uit dat mensen niet in staat zijn deze patronen aan anderen te vertellen.  Met behulp van interviews komt men hier dus niet achter. Hier vertelt men “zoals men denkt dat het zou moeten”. Alleen door observatie ziet men de werkelijkheid. Dit is een belangrijke reden voor de discrepantie tussen praktijk (het “hoe”) en theorie (“het wat”).

  • Traditie

Een patroon is een traditie als deze meer dan twee generaties is doorgegeven. Tradities zijn interessant, omdat ze zo lang in stand zijn gebleven. Het doorgeven van gegevens leidt in het algemeen tot verandering van de boodschap. Een belangrijk punt is hier de vorm. Hoe meer samenhang hoe slechter de boodschap constant blijft.

  • Verhalen

Mensen denken in de vorm van verhalen. Bijzondere verhalen zijn leerzaam. Het verhaal moet dan over moeilijke acties gaan, die niet routine zijn (ze brengen dus cultuur over). Er moeten onverwachte gebeurtenissen (meestal een “near-miss”) optreden. Ze bieden de hoorder de gelegenheid om in een beschutte omgeving (de eigen fantasie) te oefenen en dus te leren. Een goed verhaal moet nieuwsgierigheid en angst oproepen. De essentie van een verhaal is, dat er een volgorde in zit. Volgordes geven betekenis. Verhalen zijn te associëren met “spel”.

De factoren  macht en tijdsdruk zijn belangrijk. Ze geven “opwinding (arousal)”. Indien een machtige iets beargumenteert, accepteert men de inhoud vaak blindelings. Men onthoudt echter weinig en ziet minder detail. Er vindt geen leren plaats. Dit zelfde geldt voor tijdsdruk. Een minderheid (een onmachtige) brengt detail over en de inhoud beklijft. Macht kan in mensen zitten en in situaties. Onder tijdsdruk houdt men vast aan zijn eigen verklaringen. Dit alles stelt eisen aan de “leraar (niet autoritair, een gelijke)” en de leeromgeving (“rustgevend”).

De huidige Informatietechnologie geeft een hoge “arousal”. Ze geeft informatie-overload, is complex te bedienen en verandert vaak van werking of doet het niet (turbulent). Ze is te samenhangend en dwangmatig. Technologie moet zich niet tonen (“pervasive”). 

4.3.3     Betekenis geven binnen groepen.

Mensen wisselen ervaringen uit. Ze doen dit door woorden uit te wisselen. Deze uitwisseling is effectief als ze de aandacht vasthoudt. Ze moet dan de vorm hebben van een verhaal (narrative). Mensen kunnen geen betekenis delen. Ze delen ervaring. Daarnaast is het gebruikte idioom van belang. Werkwoorden zeggen meer dan zelfstandige naamwoorden. Ze vertegenwoordigen constructieprocessen. Hoe meer inhoud de zinsconstructie bevat hoe meer werk de hersenen moeten verzetten en hoe minder tijd er is om andere dingen te doen.

Mensen zijn op zoek naar verklaring. Deze verklaring is meestal een connectie tussen een concrete ervaring (een verhaal) en een algemeen concept. Mensen delen deze verklaring met anderen. Ze zijn op zoek naar bevestiging. Door samen te argumenteren vinden mensen als vanzelf nieuwe verklaringen. Argumenteren is het langs contradicties heen manoeuvreren.

Hoe vaker mensen met elkaar optrekken hoe minder details ze van elkaar zien. Ze worden naar elkaar toe voorspelbaar. Organisaties zijn structuren, waarin mensen met elkaar optrekken volgens een vast patroon. Dit patroon gaat langzamerhand de werkelijkheid overheersen. Het patroon wordt de werkelijkheid.

Mensen hebben intern een eigen unieke interpretatie van de wereld. Als ze in een gemeenschap leven accepteren ze dit. Een gemeenschap is een verzameling mensen, die onderling hebben afgesproken om bepaalde zaken niet ter discussie te stellen. Dit noemt men consensus. Consensus slaat dus nadrukkelijk niet op het 100% eens zijn over de inhoud. Dit is theoretisch onmogelijk. Men gelooft, dat men het eens is.

Een bijeenkomst is de manier om betekenis te geven. Het gaat dan om meer dan twee mensen, die samen episodisch praten op basis van gelijkwaardigheid.  De bijeenkomst moet niet te gestructureerd zijn (“messy”). Dit is nodig omdat men zelf een rol moet hebben. Men moet de conclusie lang “open houden” en vrij associëren.

Mensen zijn betrokken als ze in het openbaar een zichtbare actie hebben uitgevoerd, die niet meer is terug te draaien. Men is verantwoordelijk voor de consequenties. Men moet iets te kiezen hebben waar wat van afhangt (“high stake”). Betrokken mensen concentreren hun aandacht. Ze zijn “scherp”. In dit geval is er sprake van een hoge mate van betekenis geven en leren. De beste structuur om dit te doen noemt men een “organized anarchy”. Een dergelijke anarchie is het tegendeel van een bureaucratie. In een bureaucratie leert men weinig. Men produceert op een standaardmanier.

4.4       Consequenties voor de praktijk van het leren.

Als we alles nog eens op rijtje zetten kunnen we de volgende conclusies trekken over de onderwijspraktijk:

Patronen: Kennis zit opgesloten in patronen. Verwachtingen filteren de input.

Iedere leerling (en leraar) bezit een filter (zijn of haar verwachting). Op basis van de verwachting reageert een mens voor een groot deel autonoom middels patronen (Scripts, Patterns). Patronen bepalen ook wat een mens kan leren. Er bestaat een logische stap in het oppakken van nieuwe zaken. Deze logische stap is vaak niet een rechte weg tussen begin en einde. Mensen moeten nieuwe kennis “inparkeren” (structural coupling). Probleemoplossen is het afmaken van een patroon.

De verwachting blokkeert en verminkt de waarneming. Wat men niet “wil” zien, ziet men niet. De verwachtingen van de leerling moeten voor de training bekend zijn. Deze verwachting bepaalt voor een groot deel welke inhoud wordt opgenomen. Als de verwachting sterk van de inhoud afwijkt heeft training geen zin. Het aanpassen van verwachtingen vereist een andere aanpak dan het inpassen van de inhoud binnen een verwachtingspatroon van een leerling. Het eerste noemen we “therapie”. Verwachtingen worden aangepast door een aantal keren hetzelfde mee te maken (gewennen). Het geheugen wordt aangepast als een verwachting niet uitkomt.

Stress: Fysieke overlast, autoriteit en overload belemmeren het leren.

Onder druk wordt de “opening” steeds kleiner.  Druk ontstaat door fysieke omstandigheden (lawaai, licht), maar vooral ook door psychische factoren. Hoe meer autoritair de aanpak is hoe minder er blijft hangen. Overwicht in ervaring wordt in het algemeen wel geaccepteerd. Hoe groter de scheiding tussen het lesgeven en de eigen leefwereld van de leerling hoe slechter de overdracht werkt. Dit vraagt om parttime leraren, die naast hun docentschap in de praktijk werken en daar hun verhalen vandaan halen. Een trainingssituatie (ruimte, leraar en middelen) moet rustgevend en voorspelbaar zijn. Als dit niet het geval is wordt er vrijwel niets opgenomen. Het lichaam staat klaar om te reageren. Een leeromgeving moet precies die gegevens bevatten die nodig zijn. Er moeten weinig onderdelen zijn met weinig verbanden. Er moet niet teveel veranderen. De veranderingen moeten steeds één richting op gaan. Macht en tijdsdruk stoppen het leerproces.

De wil: mensen leren het meest als het niet moet. Ze zijn dan betrokken.

Men leert veel als de gegevens niet expliciet worden gebracht. Men omzeilt zo de wil (Assagioli 1973). Zaken, die in een trainingsomgeving “toevallig” op het goede moment langskomen blijven hangen. Hoe meer iets samenhangt hoe minder het wordt overgenomen. Mensen willen hun eigen interpretatie kwijt. Het behouden van de eigen “identiteit” is van groot belang (zie het “non-invented-here-syndroom”). Het gaat om het vinden van de juiste spanning tussen  willen en moeten. Mensen leren het best als ze betrokken zijn. Ze zijn betrokken als er “iets op het spel staat”. Daarnaast is het van belang, dat ze denken, dat hun acties zichtbaar zijn voor anderen en niet kunnen worden teruggedraaid.

Verhalen: Ervaring wordt overgedragen door verhalen te vertellen.

Als men lang iets doet wordt de kennis impliciet. Men is dan een specialist. De beste manier voor hen om te leren is om ervaring uit wisselen met collega’s. Hier spelen verhalen een grote rol. Als de verhalen emoties oproepen raken ze de indexen van het geheugen en worden opgeslagen om later weer te worden herinnerd. Mensen kunnen in hun fantasie (via de “private speech”) oefenen. Ze vertellen zichzelf verhalen.

Omgeving: De mens is intelligent door zijn omgeving (hulpmiddelen en medemensen).

De mens is intelligent door zijn omgeving aan te wenden. Het lichaam is een patroon-afwikkel-machine.  Hulpmiddelen compenseren voor de tekortkomingen van het lichaam. Het belangrijkste hulpmiddel van het lichaam is taal. Hiermee kan zonder problemen worden geëxperimenteerd en verzonnen. De fantasie is het belangrijkste trainingsmiddel. Met de taal is de wereld aangepast aan de mens en is de cultuur ontstaan. Men leert het beste als men argumenteert in een groepsbijeenkomst. Deze bijeenkomsten moeten niet te gestructureerd zijn.

Spel: Complexiteit is het toepassen van een klein aantal regels door autonome eenheden.

We hebben de neiging om de wereld te verklaren met centrale besturing. In de praktijk blijkt dit in de natuur niet voor te komen. Voor de mens zeer complexe processen zijn te verklaren door een beperkt aantal regels toegepast door autonome eenheden. Het vinden van deze regels is erg moeilijk en kost veel tijd. Daarnaast geloven we het ook vaak niet. We kunnen de resultaten van het proces leren of inzicht krijgen in de regels. Het verband tussen deze twee zaken is soms moeilijk te zien. Dergelijke systemen zijn om te zetten in spellen (simulaties). Spellen zijn ideale leeromgevingen omdat ze de mens het geloof geven dat de regels “echt werken”.

Terminologie: Leerling, Leraar, Leren, Kennisoverdragen, Ontdekken en Therapie.

De term leerling wordt gebruikt. Naast deze term zijn er nog vele andere termen mogelijk, zoals patiënt, trainee, medewerker, gezel etc. Ze veronderstellen allemaal een “hoger niveau” (de leraar), dat meer weet en kan. We hebben ook vele termen voor dit “hogere niveau”, zoals coach, adviseur, goeroe etc. Naast het woord training kunnen we termen als leren, verandering, leerproces, transformatie, project, stroom,  etc. gebruiken. Het gaat er om, dat er “doelgericht” wordt veranderd. Als er niet doelgericht wordt veranderd is er sprake van “ontdekken”. Ook hier leren we van. Het is nodig om niet teveel termen door elkaar te gebruiken. In het vervolg wordt de term “kennis overdracht” voor “eenrichtingsverkeer” van leraar naar leerling gebruikt en de term “ontdekken” voor een proces waar zowel leraar als leerling veranderd uitkomen. Als er sprake is van een verandering in een mens noemen we dit leren. Als we de “paradigma’s” van een mens aanpassen noemen we het therapie.

5        Externalisatie.

5.1       Inleiding.

Hoe impliciete kennis naar gegevens wordt vertaald is te vinden in de denkbeelden over informatieanalyse. In de praktijk volgt de theorie van de analyse de technische innovatie op enige afstand. Deze theorie is nog erg “hype-gevoelig”. Men hoopt op de “silver bullet”, de innovatie, die alle problemen zal oplossen. In 1982 probeerde (Brooks, 1995) aan te tonen dat deze oplossing nooit gevonden zal worden: “There are no simple, easy-to-implement answers for excellence in software-development”. Zijn artikel is in 1995 opnieuw uitgegeven omdat hij tot op heden helaas gelijk heeft gekregen. Het komt voor een groot deel neer op talent en ervaring. Men ondervindt veel last van de steeds veranderende technologie. Vaak wordt na een periode van uitproberen ontdekt, dat de technologie niet deugt. Gezien de toenemende invloed van de automatisering begint deze manier van “trial & error” vervelende gevolgen te hebben.

De meeste automatiseerders lappen informatieanalyse aan hun laars. Zij vinden automatisering nog steeds een “kunst”. Ze willen graag zo snel mogelijk aan de slag gaan met programmeren in hun lievelingstaal (nu JAVA). Door de grote hoeveelheid van deze “engineers” loopt de kwaliteit van de software sterk achteruit. De Amerikaanse resultaatgerichte cultuur bestaat bijna volledig uit “doeners”. Er is langzamerhand een kentering te bespeuren. De Europese (en vooral de Nederlandse) cultuur heeft altijd veel meer aandacht besteed aan het “verantwoord” maken dan de Amerikaanse.

In de automatisering wordt de mens nog vaak (onbewust) gezien als een radertje in het systeem, een knoppenindrukker. Men ontwerpt werkstromen. Pas recent is men vooral door de toenemende (falende) mens-machine interactie gaan beseffen dat de mens niet zonder meer alles doet wat hem gezegd wordt door de machine.

De laatste tijd wordt het netwerk belangrijker dan de computer. Software en gegevens worden verdeeld over meerdere computer (processoren) die onderling samenwerken. Dit maakt het mogelijk om te delen, De keerzijde van distributie is een enorme toename van de complexiteit. Het besturen van veranderingen kan niet meer zonder geavanceerde hulpmiddelen en een rigide organisatie.

Leren is een complex proces dat nog niet goed te vangen is in software. Software kan hulp bieden als ondersteuner op vele vlakken. Het overnemen van de instructie is nog niet mogelijk. De ervaring op het gebied van de analyse is in hulpmiddelen en methoden gestopt. Deze is ook bruikbaar om educatieve software te maken.

5.2       De werkstroom.

De term Gegeven wordt vaak verward met het begrip Informatie (Gegevens geïnterpreteerd door een Mens). Een gegeven beschrijft een verzameling gelijksoortige waarden (bijv. Namen, Getallen). Gegevens worden altijd in een bepaalde samenhang met elkaar opgeslagen (kaarten, records, lijsten, schermen etc.).

De theorie achter het gegeven stamt van de kaartenbak. Op een kaart (bijv. de Klantenkaart) staan meerdere waarden. Deze noemt men “attributen” (bijv. Klant-Naam). Ze staan naast elkaar in een rij.  Deze rij staat voor een bepaald begrip. Dit begrip noemt men een “entiteit” (bijv. Klant). Sommige attributen (Sleutels) verwijzen naar andere entiteiten (bijv. Rekening-nr).  Entiteiten hebben dan samen een relatie. Entiteiten en hun relaties vormen een (semantisch) netwerk. Ieder mens, iedere organisatie en iedere cultuur hebben een eigen netwerk dat permanent  in beweging is.

Na de komst van de database werd gegevensanalyse (later informatieanalyse genoemd) een vakgebied. Het werd mogelijk om enorme hoeveelheden data op te gaan slaan. De opslagcapaciteit per gulden neemt per jaar met 100% toe en omvang van de opslag neemt af.  Dit betekent, dat we nu al enorme hoeveelheden data op een kleine oppervlakte kwijt kunnen.

Processen worden beschreven door de manier waarop ze de input van gegevens omzetten  in de output. Meestal is dit in de vorm van een berekening (algoritme) of een sortering. Men modelleert op deze wijze de stroom van gegevens. Gegevens worden door een proces verwerkt en/of opgeslagen en doorgegeven aan een ander proces. Men noemt een stelsel van processen een werkstroom (“workflow”). De berekeningen waren in de begintijd niet erg complex. Bij banken worden grote hoeveelheden gegevens opgeteld (saldo).

Aangezien de opslag als basis fungeert voor het verwerken heeft een fout in de indeling grote gevolgen. Deze kan niet simpel worden aangepast. Zeker als men al beschikt over historie. Men moet dan grote hoeveelheden gegevens aanpassen (conversie). Dit kost tijd en geld en wordt dus meestal achterwege gelaten.  De gegevensanalyse is dan ook de basis voor een passende architectuur. Als men hier iets “fout” doet heeft het verstrekkende gevolgen.

5.3       Taal-analyse.

Een belangrijke stap in de ontwikkeling van de informatieanalyse was het inzicht, dat er een relatie bestaat tussen taal (gezien als communicatiemiddel) en het gegeven. Opslagstructuren en processen zijn te beschrijven door vereenvoudigde zinnen (Klant Wonen Huis). Het uitlezen van data lijkt op het vertellen van een verhaal in een “restricted language”. Een belangrijke toepassing van dit inzicht is te vinden in de aanpak NIAM (Wintraecken (1985)).

Het introduceren van de taalbril gaf een totaal andere dimensie aan automatiseren. Men was niet een stroom kaarten aan het sorteren, maar men bracht het Universe of Discourse in kaart (Griethuysen, 1982). De semantiek had zijn intrede gedaan in de informatieanalyse.

Het werd nu mogelijk om met de gebruiker in de eigen taal te gaan communiceren. Het bleek niet mogelijk om vast te stellen of een analyse correct was uitgevoerd. Twee analisten komen vaak met verschillende modellen op de proppen. Dit staat haaks op het image van de computer als het summum van exactheid. De reden hiervoor is gelegen in de “meerwaardigheid” van de wereld. De wereld verandert steeds en de mens zet de wereld “vast” met zijn eigen interpretatie en zijn gereedschappen.

5.4       Object-orientatie.

De laatste jaren is er veel aandacht voor “object-orientatie”. Men streeft naar optimaal hergebruik van onderdelen en het ontwikkelen van softwarecomponenten. Hiertoe worden de entiteiten (nu objecten genoemd) en de bijbehorende processen (nu methods genoemd) ingedeeld in uitgebreide classificatiestructuren (Class-libraries).

Het blijkt erg moeilijk te zijn om aan te geven wat een “component” is. In de fysieke wereld is dit makkelijker omdat er conventies en standaarden zijn (bv. schroeven, moeren). Daarnaast dwingt de materie een bepaalde volgorde van assembleren af. In de niet-fysieke wereld (intangible) van de software en gegevens ligt het niet zo eenvoudig. Men weet niet op welke detailniveau (de granulariteit) en in welke context men het moet zoeken. Er is een trend om ketens van objecten (z.g. design-patterns) als eenheid te nemen. Meer detail geeft meer mogelijkheden. De complexiteit van het geheel neemt dan enorm toe. Hierdoor neemt de overdraagbaarheid naar collega’s van het werk sterk af. Men snapt producten van elkaar niet meer. Daarnaast worden de mogelijkheid tot koppelen met andere bouwstenen slechter. Grote bouwstenen zijn moeilijk in te stellen en niet flexibel. Ze hebben echter een eenduidige werking en zijn daardoor eenvoudig te koppelen.

Bij de Objecten speelt hetzelfde probleem als bij de entiteiten. Er kan geen “vastigheid in de taalwereld” worden gevonden. Een nieuwe toepassing kan een nieuwe connectie noodzaken tussen tot nu toe losstaande entiteiten of juist het omgekeerde bewerkstelligen.

Een voorbeeld is de verandering van inzicht, dat een klant van een bank onafhankelijk van een kantoor moet kunnen bankieren. Het verbreken van de connectie Kantoor – Klant kost tientallen mensjaren werk.  Naast lokale aanpassingen vinden er regelmatig “kantelingen en herordeningen” in gegevensstructuren plaats. Denk aan “van productgericht naar klantgericht” werken. Dergelijke paradigmasprongen vergen een bijna complete nieuwbouw. Het oprekken van een datumveld (t.b.v. het Jaar2000) leidt tot een wereldcrisis. Gezien de enorme complexiteit van de huidige architecturen zijn de meeste aanpassingen niet of nauwelijks op tijd door te voeren. Men komt onbekende zaken tegen of verbreekt per ongeluk verbindingen waardoor er heel ergens anders iets uitvalt of anders gaat werken. Een manier om dit probleem op te lossen is om overlappende structuren te bouwen en data te kopiëren (Data-Warehousing). Op deze wijze ontstaan er nog meer ondoorzichtige lappendekens van systemen.

5.5       Het netwerk.

Het netwerk is een middel om berichten uit te wisselen. Het bestaat uit gespecialiseerde computers. De berichten worden in een bepaald formaat van computer naar computer gezonden via een bepaalde drager (bijv. glasvezel of koperdraad).  De computer vertaalt de formaten en regelt prioriteiten. In het begin stond er één computer (het z.g. mainframe, CVE) in het centrum van het netwerk. Deze computer regelde alles. De eindpunten waren “dom” (dumb terminals).  Ze waren in staat tot gegevens tonen en input opnemen. In de loop der tijd is het tonen van de gegevens steeds ingewikkelder geworden (muziek & beelden). Hierdoor kreeg de “terminal” steeds meer te doen. Daarnaast was men gewend geraakt aan de losstaande computer (de PC). Deze bevatte alle software.

Bij het koppelen van deze Pc’s (Clients) aan de centrale computer werd het noodzakelijk om na te gaan denken over de distributie van de software en de gegevens tussen de centrale computer en zijn eindpunten.  In theorie is de juiste verdeling uit te rekenen door te kijken naar het noodzakelijke transport tussen de partijen die het netwerk gebruiken. Een centralistische organisatie heeft veel verkeer naar het hoofdkantoor en weinig verkeer tussen de afdelingen. Mensen, die elkaar nooit of weinig spreken hebben geen directe verbinding nodig. Vaak worden deze analyses niet gemaakt en gebruikt men een  ideologie.

Een voorbeeld van een dergelijke ideologie is de keuze voor een zware centrale computer (de server) en eenvoudige  eindpunten (de  “thin-client”). Op dit ogenblik is het mainframe (S390) weer erg in trek.

In de meeste (z.g. client/server) architecturen ligt de plaats van opslag van de gegevens en de software vast. In dealingrooms van banken en geavanceerde wapensystemen (Boasson, 1998) is het flexibel omgaan met gegevens een eis. Men gebruikt daar een z.g. “publish/subscribe”-architectuur. In een dergelijke architectuur is de gegevensopslag een gevolg van het gebruik. De gegevens stromen naar de plaats waar de applicatie werkt. Er zijn architecturen in ontwikkeling (“mobile agents”), waar ook de software geen vaste plaats meer heeft. Ze  zoekt de plaats op waar een berekening het beste kan worden gemaakt.

Van groot belang is het beheersen van veranderingen van de software in het netwerk. Niet alle software kan zondermeer met elkaar samenwerken. Ongecontroleerde aanpassing veroorzaakt veel moeilijk te vinden fouten. Dit alles voert de kosten aan ondersteuning enorm op. Men moet de versies en functionaliteit afstemmen (releasemanagement). De beste manier is om veranderingen altijd vanuit één plaats door te voeren.  In ITIL (IT Infrastructure Library (Zie http://www.itilalumni.com ) is de praktijkkennis over beheer ondergebracht. ITIL bestaat uit een grote verzameling boeken, die alle mogelijke aspecten van beheer afdekken.

5.6       De mens.

De gebruiker is heel lang niet gezien als een belangrijke variabele in de analyse. Hij is een (lijdzaam) onderdeel van de bureaucratische machine. Men is een onderdeel van de workflow en moet reageren op de binnenkomende berichten. Mumford (1995) was een van de eerste wetenschappers die de belangen van de gebruiker als object van onderzoek  introduceerde. Zij ontwikkelde de methode ETHICS. Een belangrijke invloed in Nederland kwam van de Antroposofie (Morssink, 1984). In deze eerste stappen werd het aspect “betrokkenheid” benadrukt. Veranderingen worden makkelijker doorgevoerd als het “slachtoffer” mee doet (“hang yourself”). Deze betrokkenheid kan direct of indirect geregeld worden via een vertegenwoordiger (OR, materiedeskundigen).

In een later stadium ging ook tijd een rol spelen (“time-to-market”). Projecten waren veel te lang “onderweg”. In deze tijd veranderden de specificaties en verdween de betrokkenheid van het management en de medewerkers. Dit heeft geleid tot de introductie van de “iteratieve aanpak”, die nu vrijwel gemeengoed is geworden. Een project bestaat uit kort durende iteraties, die allemaal een bruikbaar resultaat opleveren.

Door de introductie van het beeldscherm met toetsenbord werd de gebruiker een deel van de mens-machine-dialoog. Het beeldschermontwerp bracht de “gebruikersvriendelijkheid”, het “grafical-user-interface (GUI)”, “designer”,  en de “ergonoom” in beeld.  Deze gingen via de zintuigen van de gebruiker naar processen kijken. Dit veroorzaakte een omwenteling in de informatieanalyse. De aandacht verplaatst zich langzaam van “procesanalyse” naar “taakanalyse”. Voor de “engineer” is deze stap heel moeilijk te nemen. In de praktijk blijkt, dat hij  veel te veel (technische) mogelijkheden aan de gebruiker aanbiedt. “Keep it simple” is het devies (Norman (1988)). Het is beter om meerdere apparaten te maken dan alle functionaliteit in èèn toestel (de PC) te stoppen. Die is uiteindelijk niet meer de bedienen. Een aanpak die de mens-machine-dialoog als uitgangspunt heeft heet User-Interaction-Design (UID) (zie http://www.io.tudelft.nl/uidesign en Winograd (1996)).

5.7       Beslissingen en regels.

Gegevens waren lange tijd een integraal deel van de infrastructuur. Ze waren niet “vrij” beschikbaar. Door de komst van Pc’s en z.g. 4de generatie Eindgebruikertalen (bijv. SQL, FOCUS, SAS) werden ze uit de bestanden gehaald en direct of indirect (via kopiebestanden) aan gebruikers ter beschikking gesteld. Hiertoe werd het noodzakelijk om de betekenis van de gegevens voor een “amateur” te ontsluiten. De programmeurs zijn gewend aan technische coderingen. Door de “engineeringattitude” zijn (en worden) veel data-elementen niet voorzien van de beschrijving van hun betekenis (de z.g. metagegevens). Naast het betekenisprobleem is er ook sprake van vervuiling. Gegevens, die niet tot de verantwoordelijkheid van het bedrijf behoren, worden vaak niet up-to-date gehouden (bijv. Naam-Adres-Woonplaats bij Verhuizen). Vaak weet de gebruiker niet welke data hij werkelijk onder handen heeft. Dit geeft aanleiding tot volstrekt verkeerde besluitvorming. Helaas komt deze situatie vaak voor.

In eerste instantie gingen de gegevens naar de boekhouders. In een later stadium ging men zich ook richten op dragers van ongestructureerde taken (beslissers, specialisten). Dit resulteerde in “decision support systemen” en “expertsystemen”. In het eerste geval wordt een enorme hoeveelheid data door allerlei berekeningen en sorteerslagen samengevoegd in tabellen, die via een aantal gezichtspunten (meestal tijd en geografie) kunnen worden bekeken. Ter ondersteuning worden standaard een groot aantal vormen van statistiek aangeboden (Data-mining). De gebruiker van deze statistiek weet meestal niet wanneer een techniek wel of niet mag worden toegepast. Dit geeft aanleiding tot ongefundeerde conclusies.

In de praktijk hebben de Management Information Systems (MIS) niet het succes dat men er van verwacht had. De belangrijkste reden is de wijze, waarop mensen een beslissing nemen. Het MIS gaat uit van het idee, dat men dit doet door vlak voor de beslissing vele alternatieven te onderzoeken. In de praktijk dragen mensen een beslissing met zich mee en zijn ze op zoek naar bevestiging (Zie Hfdst 4.3). Daarnaast speelt het (mensen-)netwerk een grote rol. Men haalt veel informatie weg bij de mensen die men vertrouwt.

Men had de indruk, dat een specialist zijn werk deed door een groot aantal regels in samenhang toe te passen.  Er werden speciale (z.g. elicitatie-)technieken en een methode (Hoog, 1994) ontwikkeld om de kennis uit experts te halen en zodoende expertsystemen te bouwen. Het blijkt, dat  experts niet weten hoe ze hun werk doen (zie Hfdst 4.3). Daarnaast zijn ze bang om hun baan te verliezen en vertellen niet alles. De analisten zijn op zoek naar een passende (politieke en/of wetenschappelijke (het paradigma)) verklaring en zien daardoor de werkelijkheid niet meer objectief. Deze problemen zijn natuurlijk ook van toepassing op de leraar (als expert in het lesgeven) en de leerling (als expert in het leren). Expertsystemen zijn heel bruikbaar gebleken als ondersteuning van een experts (bijv. financiële adviessystemen). De vervanging van experts door software is nog steeds een kostbare en complexe taak. Meestal lukt het niet.

Er zijn speciale talen (Prolog, LISP) en computers (vooral in Japan) ontworpen om regelgebaseerde (Artificial Intelligence (AI)) systemen te kunnen bouwen. Na een enorme investering in deze 5de generatie computertalen kwam men tot de conclusie, dat deze weg dood liep (Winograd, 1986). De AI heeft als eerste een beroep gedaan op de cognitie-psychologie (Zie Hfdst 4.2).

Het is mogelijk om een systeem volledig te beschrijven met gegevens en regels, die op de attributen worden toegepast. Met behulp van z.g constraint-programming kan met het stelsel “oplossen” door te zoeken (“constraint satisfaction”) of numerieke en algebraïsche methoden toe te passen (“constraint solving”). Het toepassen van deze techniek is nog steeds voorbehouden aan experts. Ze is erg bruikbaar voor het maken van roosters en (eventueel dynamische) tijdsregelingen voor treinen en vliegtuigen.

5.8       Methoden en hulpmiddelen.

De ervaring van vele ontwikkelaars werd verzameld en verwoord in technieken. Deze werden verbonden aan een projectmanagementsystematiek. Hierdoor ontstonden complete methodes, die de analyse van begin (strategie) tot einde (testen) beschreven. De methodes werden vaak opgehangen aan een goeroe (Jackson, Martin). Er ontstonden elkaar bevechtende kampen. Door de IFIP (Olle, 1982, 1986, 1989) werd een werkgroep opgericht om de “beste” aanpak te vinden. Hiertoe werd een case gemaakt (de IFIP-case) en criteria geformuleerd om te vergelijken. Tot grote verbazing van iedereen bleek dit niet mogelijk te zijn. De “beste” methode bestaat niet en zal ook niet gevonden worden. De “beste” aanpak is sterk afhankelijk van het soort project, de te gebruiken techniek en de ervaring van de ontwikkelaar. Er zijn hiertoe zeer sterk variabele aanpakken gemaakt gebaseerd op z.g. scenario’s.  Naast het vinden van een passend scenario speelt het eigen geloof in de bruikbaarheid een dominante rol bij het succesvol toepassen. Voor een overzicht  van de meest bekende aanpakken bestaat er een Method Engineering Encyclopaedia ( Zie http://www.univ-paris1.fr/CRINFO/dmrg/MEE ). Methoden en technieken zijn in de loop der jaren sterk geautomatiseerd middels z.g. CASE-tools (Computer Assisted Software-Engineering). Een belangrijk hulpmiddel is een z.g. repository. Dit is een speciale database die alle gegevens (hier meta-gegevens genoemd) bevat, die in het ontwikkelproces worden gebruikt. In het algemeen is de repository gekoppeld aan een z.g. generator die software genereert op basis van de opgeslagen metagegevens. Door deze generator wordt het mogelijk om onafhankelijk van veranderingen in de techniek te ontwikkelen. De ontwikkelomgeving is gedistribueerd, zodat ontwerpers, materiedeskundigen, projectleiders en vele andere ontwikkelaars achter hun grafische werkstation onafhankelijk van elkaar op hun eigen tijd en plaats kunnen werken. Belangrijke leveranciers zijn: Sterling, Computer Associaties,  IBM en Compuware (Allen VS).

5.9      De aansluiting met het socialisatieproces.

De informatieanalyse is voor een groot deel gebaseerd op het idee van de werkstroom. In dit geval wordt de mens gezien als een verwerkingseenheid.

Het beeld van de mens lijkend op een computer kan niet meer stand houden. Mensen zijn onder grote druk overlevingsmachines, die volgens een vast patroon reageren. Het denken in patronen (“Patterns”) begint in de informatieanalyse een rol te spelen. Hierbij worden “objecten” gekoppeld.

Om een mens te kunnen besturen (c.g. te laten leren) is kennis nodig van de toestand van deze mens zelf. Ieder mens is uniek. Het vangen van deze kennis is nog niet echt aan de orde en soms ook discutabel (“privacy”). In de marketing probeert men dit te doen met behulp van patroonherkenning (de z.g one-to-one marketing). Deze patroonherkenning is gebaseerd op ideeën over de werking van de hersenen en het geheugen.

Het beschrijven van de flexibel reagerende (“ontspannen”) mens is nog ondoenlijk. Veel kennis wordt vergaard door “agenttechnologie”. Hier laat men software-eenheden volgens eenvoudige regels autonoom samenwerken. Samenwerkende agentsystemen beginnen het intelligentieniveau van de lagere organismen te bereiken.  Toepassingen ziet men in de besturing van complexe gedistribueerde verdeelsystemen (bijv. de energieafname van een huishouding). Men probeert pieken te vermijden door de agents met elkaar te laten onderhandelen over vraag- en aanbod van stroom. Een groot probleem is de analysemethode. Het is onmogelijk om in één keer een complex systeem te reduceren tot een aantal simpele regels. Het kost een groot aantal iteraties (“trial and error”) en dus veel tijd en geld om een werkend systeem te maken. Hoe de mens hier moet worden ingepast en hoe mensen doelgericht kunnen veranderen door deze technologie is onbekend. De beste manier om te trainen is om met een expert op te trekken en “na te doen”.

5.10   Consequenties voor de praktijk van het leren.

Workflow: Tot op heden zijn er vooral gegevensstromen geanalyseerd.

De informatieanalyse heeft zich tot op heden sterk geconcentreerd op het analyseren van de werkstroom.  De mens wordt hier geacht te doen wat het protocol oplegt. Deze aanpak is geschikt voor het analyseren van ondersteunende processen (de administratie).  Het primaire proces van het leren blijft buiten schot. 

Taal: Het analyseren van de communicatie tussen de personen in het te “automatiseren” gebied is de basis voor een gegevens- en procesmodel.

Informatieanalyse is een essentiële vaardigheid aan het worden. De taalkundige aanpak is een simpele en effectieve manier van werken. Zij berust voor een groot deel op zinsontleding en goed luisteren. Deze aanpak kan al jong worden aangeleerd. De aanpak van Nijssen (NIAM) is in Australië op de scholen ingevoerd.

Publish/Subscribe: de gegevensarchitectuur van een school moet snel kunnen worden aangepast en gericht zijn op het individu.

Ieder mens leeft in zijn eigen dynamische taalwereld. Delen van deze wereld worden met anderen gedeeld in bijvoorbeeld een organisatie. Centrale geautomatiseerde systemen sluiten daardoor slechts voor een deel aan op de behoefte van het individu. Er is niets tegen een combinatie van een eigen individueel systeem en een centraal systeem, waar gegevens uit worden gekopieerd. Omdat een school moet aansluiten op de buitenwereld zal het “Universe of Discourse” van een school zeer snel veranderen. Hier kunnen de “normale” client/server-architecturen niet tegen. Er zijn infrastructuren beschikbaar (Publish/Subscribe), die uitgaan van een grote flexibiliteit.  

UID:     Leren is een ongestructureerde taak. De informatieanalyse moet uitgaan van de mens.

De analyse van een leerproces moet plaatsvinden vanuit de blik van de gebruiker. Leren is in principe een ongestructureerd proces. Het maken van educatieve software, die probeert om alles van tevoren te regelen lukt niet of gaat enorme bedragen kosten. De ontwikkelaanpak moet zich baseren op de principes van User Interaction Design.

Cognitie: Technieken ontleend aan de cognitie-psychologie (Agents, CBR) lenen zich het meest voor educatieve software. Er is vrijwel geen praktijkkennis over deze ontwikkelingen.

De informatieanalyse heeft lange tijd de mens beschouwd als een programmeerbaar input/output-mechanisme. Deze weg is niet succesvol gebleken. Het onderzoek naar kunstmatig leven (Agents) en de hersenen (Case Based Reasoning (CBR), Neurale Netwerken) ziet er veelbelovend uit. Ze is wellicht beter geschikt om educatieve software te maken. Op dit ogenblik is de kennis over Agents en CBR vrijwel niet aanwezig bij de kennisinstituten en zeker niet in het bedrijfsleven.

Methoden: Het gebruik van methoden en hulpmiddelen is nog niet doorgedrongen tot de ontwikkelaars van educatieve software.

De kennis over softwareontwikkeling is vertaald in methoden, technieken en hulpmiddelen (MTH). Opvallend is, dat deze MTH vrijwel niet worden gebruikt bij het ontwikkelen van educatieve sofware. Hier heerst de “engineeringcultuur”.  Het hergebruik is in deze sector dan ook zeer laag. Vaak wordt het wiel weer uitgevonden en het koppelen van verschillende onderdelen is problematisch.

6        Combinatie

6.1       Inleiding.

In dit hoofdstuk is de combinatie van gestructureerde informatie aan de orde. Het combineren van ongestructureerde informatie (associatie) kan ook. Het combineren heeft als doel om iets nieuws te vinden. Het in staat zijn tot het vinden van “iets nieuws” wordt gezien als “creativiteit” (scheppen). Echt nieuwe denkbeelden zijn zeer schaars en voorbehouden aan genieën. Gelukkig ontstaan de meeste nieuwe inzichten door oude te herordenen. De manier, waarop deze ordening wordt uitgevoerd is van groot belang. Opvallend is, dat grote doorbraken vaak buiten het vakgebied tot stand komen. Men zit schijnbaar te vast in zijn denkwereld om de oplossing te zien (Kuhn, 1962). Een vakgebied wordt bepaald door een aantal fundamentele inzichten (paradigma’s). In de loop der tijd worden er problemen ontdekt, die onoplosbaar zijn. Zij knagen aan het paradigma. Vaak worden ze ontkent of genegeerd. Nieuwe inzichten ontstaan door structureel op zoek te gaan naar “onoplosbare” problemen.

6.2       Creativiteit.

Het toeval speelt een rol  Deze rol wordt echter erg overdreven. Soms komen door het toeval zaken bij elkaar, die via een doordachte aanpak nooit bij elkaar hadden kunnen komen. Het toeval moet zich wel richten op een werkende structuur (Vgl. DNA en Evolutie).

Er moet sprake zijn van “verhangen” of “weglaten”. Hofstädter (1995) doet al zijn hele leven onderzoek naar creativiteit. Volgens hem is “kennis van zaken” een eerste vereiste om creatief te kunnen zijn. Men moet de componenten (concepts) en hun verbindingen kennen. In een interview met het tijdschrift Wired (11-95) zegt hij hierover het volgende: “A deep immersion in anything makes you more creative, if you’re creative to begin with. Constantly honing your faculties enhances you.” Een andere factor is “druk”. Men moet ergens naar op zoek zijn, de sterke behoefte hebben om een oplossing te vinden. Creativiteit is een product van “subcognitive pressure” that probabilistically influence the building and reforming of representations […] Cognitive representations are relatively immune to contextual pressure […] A crucial role is played by the inner structure of concepts and conceptual neighbourhoods”. Creativiteit verschijnt door het uitoefenen van gerichte druk, waardoor er  foutjes ontstaan in meestal stabiele structuren (“slips of the tongue”). Deze stabiele structuren bestaan uit concepten met hun omgeving.

6.3       Analogie.

Om een probleem op te lossen zoekt men naar een analogie. Het probleem wordt vertaald in een “standaardprobleem”, waar een “standaardoplossing” voor bestaat. Via deze standaard wordt de eigen oplossing gevonden. Het “losmaken” en daarna “afbeelden naar  een ander domein” kan worden gestuurd met aanpakken als “brainstormen”. Men moet dan wel een duidelijk beeld hebben “wat” men wil oplossen. Het domein dat men kan gebruiken om de analogie te vinden, is breed (Finke 1990). Men neemt aan, dat de onderliggende structuur van het probleemdomein en het analogiedomein iets met elkaar gemeen moeten hebben. Dit is nog niet bewezen. Een groot aantal technieken staan in (Wenger, 1996). Er wordt vooral gebruik gemaakt van “guided imagery”. Men visualiseert het probleem en “vraagt” aan de verbeelding oplossingen te verwekken.

6.4       Herordenen

Altshüller (1996) heeft 200.000 patenten bestudeerd en geprobeerd om te ontdekken hoe “originele” oplossingen worden gevonden. Hij extraheerde 40 principes, die zijn ondergebracht in de aanpak TRIZ (Theory of Inventive Problemsolving). Altshüller ontdekte, dat een probleem altijd kan worden geformuleerd als een verzameling tegenstrijdige eisen (“contradictions”). Het oplossen van de eisen bestaat uit het verleggen van relaties binnen de verzameling onderdelen, die het systeem bevat. Hiertoe wordt een matrix gemaakt waar onderdelen en functionaliteit naar elkaar worden afgebeeld. Een systeem is nog “in ontwikkeling” als de matrix buiten de diagonalen is gevuld. Een systeem is “volwassen” als er per functionaliteit slechts één onderdeel bestaat. Het is dan “simpel”. Systemen hebben niet het “eeuwige leven”. Na de volwassenheid komt de neergang. Een nieuw systeem pakt de hegemonie van het oude over. Maimon (1998) heeft TRIZ gegeneraliseerd tot  twee condities n.l. The Closed World-condition (CW) en Qualitative Change-condition (QC). CW beperkt de oplossing tot de componenten van het systeem. QC beperkt een verandering tot het aanpassen (b.v. verbreken of omkeren) van een relatie tussen de componenten.

6.5       Mindtools.

Jonassen (1996) hangt het Constructivisme (Papert, 1990) aan. Deze stroming zet zich sterk af tegen de praktijk van het onderwijs (“de instructie”). Papert zegt in dit artikel het volgende: “Knowledge is built when the learner is engaged in the construction of something external or at least shareble … a sand castle a machine, a computerprogram, a book”. Jonassen vindt, dat computers (“mindtools”) naast de mens moeten staan. Het is volgens hem niet mogelijk om computerprogramma te maken, die een leraar simuleren. Computers  zijn een hulpmiddel voor het denken.

Hij onderscheidt vier niveaus van denken n.l.

  • Basic (opslaan en  ophalen wat geleerd is),
  • Critical (analyseren, zie Hfdst 5.3),
  • Creative (het verwekken van nieuwe kennis) en
  • Complex (probleem oplossen, ontwerpen en besluiten nemen). “Complex thinking” is een op actie gerichte combinatie van de eerste drie.

Mensen leren het beste als ze samen met anderen nieuwe voor hen betekenisvolle kennis construeren (“collaborate”). Hij heeft een aantal “mindtools” gevonden. Hij vermoedt, dat er veel betere in de toekomst zullen komen. Het gaat om:

  • Databases (structureren van kennisdomeinen),
  • Spreadsheets (speculeren met getallen),
  • Semantische netwerken (het afbeelden van de “mind”),
  • Expertsystemen (besluitvorming),
  • Communicatiemiddelen (het verbinden van gemeenschappen van lerenden) en Multimedia /Hypermedia (construeren).

6.6        Patronen  zoeken.

Indien men beschikt over een grote verzameling gegevens is het mogelijk om automatisch patronen te zoeken. Met de “black-box-benadering” koppelt men input- aan output en zoekt naar een passende formule (neurale netwerken, genetische algoritmen). Deze formule geeft meestal geen enkele “verklaring” voor het verband. De “black-box” geeft geen inzicht in een causaal verband. Hiervoor kan men gebruik maken van de “normale” structuurzoekers die meestal uitgaan van een lineair verband. Zie verder: Hfdst. 9.

6.7      De aansluiting bij het Externalisatie-proces.

Combineren is mogelijk als de structuur, de onderdelen en de “onmogelijkheden” van een systeem bekend zijn. Het maakt niet uit of het systeem een auto, een organisatie of een organisme is. De analysemethode “Object-orientatie” is zeer geschikt om dergelijke systemen in te beschrijven. Het is nog geen usance om de problemen en “contradicties” van een

systeem in kaart te brengen.

De analyse kan op vele plaatsen gebeuren. Meestal wordt ze binnen een bedrijf of bedrijfstak uitgevoerd. Er zijn op vele gebieden pogingen gaande om generieke proces- en gegevensmodellen te bouwen (bv gezondheidszorg, handel (electronic commerce), logistiek (ERP), banken etc). Door de toenemende koppeling van bedrijven middels het netwerk zijn ook waardeketens een onderdeel van studie. De modellen zijn meestal algemeen beschikbaar.

Naast bedrijfstakken vinden er ontwikkelingen plaats in vakgebieden. Er zijn vele specialisaties met een eigen vaktaal, tijdschriften etc.. Er wordt in het algemeen moeilijk samengewerkt. De ontsluiting van de vakgebieden is slecht. Er wordt niet al te vaak over de eigen grenzen gekeken. Modellen, zoals in het bedrijfsleven zijn er nog niet veel. Kennis verandert snel. De gebruikers van de kennis zijn meestal niet betrokken bij de veranderingen. Ze weten dan ook niet altijd wat er aan de hand is. Soms is dit onmogelijk, omdat er teveel mensen betrokken zijn. Bij het maken van een nieuw product wordt rekening gehouden met de bestaande situatie. Ook hier is het gebied van de wetenschap nog erg eigenzinnig geregeld. Veranderingen worden niet zonder meer doorgegeven aan de gebruikers. Hier hebben scholen last van. Het KennisNet kan fungeren als instrument voor “change-management”.

6.8      Consequenties voor de praktijk van het leren.

Kennis van zaken: Een systeem wordt bepaald door zijn onderdelen en zijn tekortkomingen. 

Probleem en probleemdomein horen bij elkaar. Ieder systeem heeft tekortkomingen, die in een later stadium een verandering in het domein zullen bewerkstelligen. Men heeft pas kennis van zaken als men weet hoe iets in elkaar zit en wat er mis is.

Herordenen: De grootste creativiteit ontstaat door zaken te herordenen.

Vele problemen kunnen worden opgelost door binnen het systeem van onderzoek componenten op een andere wijze met elkaar te verbinden. Het streven moet zijn naar continue versimpeling van de structuur. Men kan pas echt creatief worden als men alle onderdelen van het systeem, de verbindingen en de tekortkomingen van de onderdelen kent. Grote problemen duiden op een komende grote innovatie.

Mindtools: Computers zijn hulpmiddelen bij het creatieve denken.          

Computerprogramma’s zijn erg behulpzaam bij het ondersteunen van het construeren van kennis. Ze kunnen grote hoeveelheden data vergelijken, sorteren en visualiseren.  Het overnemen van de instructie (lees het programmeren) is een groot probleem, omdat het zeer tijdrovend (en dus kostbaar is) om alle reactiepatronen van de leraar op de leerling in een programma onder te brengen.

7        Internalisatie.

7.1       Inleiding.

Het schoolsysteem van de 20e eeuw is gebaseerd op de principes van Taylor (Callahan 1962). Een belangrijk criterium is “efficiency”. De leerlingen worden via een aantal lopende banden (klassen) geassembleerd in een standaard type dat aan het einde van de opleiding zo aan de “echte” lopende band kan aanschuiven. Op een aantal plaatsen wordt getest of een onderdeel aan de gestelde eisen voldoet. Door de grote snelheid van verandering in de maatschappij wordt het steeds moeilijker om de standaard te formuleren. Er wordt daarom steeds meer nadruk gelegd op het “zelf uitzoeken (leren leren etc.)”. In het bedrijfsleven is dit principe leidend. Training van de medewerkers kost teveel geld. Leren is een product van het werken of doen (“Learning-by-doing”).

7.2       Instructie.

Instructie is de meest voorkomende vorm van training in de school. In het bedrijfsleven komt deze aanpak steeds minder voor. Het idee achter de instructie is de passieve leerling die kennis ontvangt van een leraar middels de leerstof. Een belangrijk onderdeel van instructie is het testen of de leerling voldoet aan de gestelde eisen. Het meest gebruikte middel is het boek.

De leraar wordt soms geassisteerd  door een softwareprogramma. In de loop der tijd is dit programma geëvolueerd van CAI (Computer Assisted Instruction) gebaseerd op “Drill-and-Practice” naar het ITS (Intelligent Tutor System). Het bouwen van een ITS staat nog in de kinderschoenen. (Sinclair, 1993) schrijft: “..[they] often have glaring weaknesses in instructional design and tend to be little more than expensive page turners”.  Naast het vertalen van de leerstof (het boek) in software (content genoemd) is het grootste  probleem het modelleren van de leerling. Men weet niet goed welke informatie men over het gedrag van de leerling moet opslaan en welke reacties de computer moet daarop vertonen. De kans is erg klein, dat de ITS in de toekomst een succes zal worden.

7.3       Coaching, de leraar als supporter.

De laatste 20 jaar is de training in het bedrijfsleven geprofessionaliseerd. In eerste instantie probeerde men de medewerker “up-to-date” te krijgen. In de loop der tijd is de hoeveelheid aanpassingen zo groot geworden, dat men moest gaan ingrijpen. De drijvende kracht achter ontwikkelingen is nu kostenbesparing. Iedere dag training kost geld. Naast zichtbare training is er  tijdsverlies door inleren (ervaring verkrijgen) en het raadplegen van de collega (z.g. hidden costs). Vooral slecht beheerde  PC/LAN-omgevingen voeren de kosten op.  Er is een toenemende vraag  naar z.g. “quality-time”. Medewerkers zijn steeds minder bereid om hun vrije tijd te besteden aan opleiden. Men probeert zo min mogelijk opleiding te geven en ze op de werkplek of thuis aan te bieden. De opleiding moet plaats- en tijdsonafhankelijk zijn. Dit leidt tot de ontwikkeling van “distant-learning”. De leerstof staat op de “centrale computer”. De leraar is beschikbaar voor vragen. Meestal wordt de directe coaching in de organisatie gelegd bij een geïnteresseerde collega (ELO, Eerste Lijnssupport). Soms is er sprake van coachen op afstand. Er worden dan speciale call-centres of zelfs video-centres ingericht, waar men zijn vragen mondeling kwijt kan. Meestal worden vragen via E-mail afgehandeld.

7.4       Support-systemen, Vragen stellen en Diagnose.

Veel producten en diensten worden tegenwoordig ondersteund vanuit een call-centre. De medewerker van een call-centre heeft meestal geen diepgaande kennis van het product dat wordt ondersteund. Een eenvoudige vorm van hulp is een lijst met veelgesteld vragen en antwoorden de z.g. FAQ (Frequent Asked Questions). In complexe situaties (bijv. meerdere talen en producten) worden de medewerkers voorzien van een protocol dat precies aangeeft welke vragen moeten worden gesteld om tot een goede diagnose en oplossing te komen. Indien mogelijk wordt deze software gekoppeld aan bestaande databases met klant- en productgegevens. Naast het protocol maakt men steeds meer gebruik van kennis over de succesvolle behandeling in het verleden (cases). De techniek is gebaseerd op Case-Based-Reasoning-software (CBR, zie Hfdst 4.2). Het is mogelijk om een script rechtstreeks via het netwerk aan de klant aan te bieden.

7.5       Help- en Adviessystemen.

De oorzaak van excessief trainen is gelegen in een inadequaat besturen van veranderingen maar vooral in de slechte gebruikersvriendelijkheid van de software. Dit heeft geleid tot het ontwikkelen van geïntegreerde werk- en leeromgevingen. Deze zijn ontstaan door de Helpfunctie (Breuker, 1990) verder door te ontwikkelen. Men noemt dergelijke omgevingen een ALE (Adaptive Learning Environment).  Volgens Eklund (1990) is de ALE het alternatief voor het ITS.

Indien er sprake is van een complex dienstenpakket (bijv. financieel advies bij een bank) worden de verkopers (accountmanagers) steeds meer voorzien van adviesprogramma’s, die op basis van klantgegevens, productinformatie en gespreksinformatie hints geven. Deze systemen zijn gebaseerd op regelgebaseerde experttechnologie. Het is in principe mogelijk om deze programma’s rechtstreeks met de klant te laten werken.

7.6       Kennis delen tussen mensen en organisaties.

Een opkomend fenomeen is Kennismanagement (zie http://www.brint.com/km/whatis.htm ). Het doel is om experts kennis te laten delen. Veel experts zijn op pad of slecht beschikbaar. Er is veel verloop. Bedrijven in dienstensector zijn volledig afhankelijk van de kennis van deze experts. Hier verkeren leraar en leerling op gelijk niveau. De één weet wat meer van het ene onderwerp en de ander weer wat van een andere.

Men dacht dit probleem te kunnen oplossen door de experts te vragen hun kennis (de z.g. “Best Practises”) in een algemeen toegankelijke database te stoppen. In de automatisering is er al lang sprake van pogingen om kennis te delen. Een voorbeeld zijn de z.g. Methodes (Zie 5.8).

Het kennis delen tussen organisaties kan door in het maken van z.g. Benchmarks. Men maakt een   procesmodel en identificeert belangrijke te meten variabelen (de z.g. prestatie-indicatoren). De indicatoren worden bij zoveel mogelijk verschillende bedrijven bemeten en de resultaten (minimum, maximum) beschikbaar gesteld aan de aanleveraars van de data. Het gaat er om uit te vinden hoe de besten in de groep te werk gaan. Een  voorbeeld van een dergelijk model is het Capability Maturity Model (CMM). Dit model is bruikbaar om scholen te vergelijken (Zie http://www.sei.cmu.edu/activities/cmm/cmm.sum.html).

In het algemeen moet men de medewerkers dwingen of (met geld) verleiden om hun kennis te delen.  Dit geldt naar twee kanten n.l. bij het beschikbaar stellen en het gebruiken van de kennis. Best Practices zijn erg moeilijk over te zetten naar een ander bedrijf. De omgeving van het proces (de cultuur) speelt een erg grote rol. Deze is vrijwel niet te kopiëren.

7.7       Verbeelding.

Volgens Egan (1997) zijn er drie conflicterende uitgangspunten in het onderwijssysteem. Het gaat om het inpasssen in de omgeving, het ontplooien van het talent (Rousseau) en het verkrijgen van (academische, filosofische) kennis (Plato). Hij denkt dat het mogelijk is om deze uitgangspunten te vervangen door het idee van “recapitulatie”. Hij baseert zich hierbij vooral op de denkbeelden van Vigotsky (1986). Op lichamelijk niveau maakt ieder organisme de groei van zijn voorgangers in de evolutie in versnelde vorm mee. Bij de mens gaat de evolutie door met de culturele evolutie. Er zijn een aantal fasen in het begrijpen (understanding). Iedere fase heeft een eigen curriculum en aanpak. Hij onderscheidt de ontwikkelingen van de emoties en zintuigen (Somatic Understanding), de taalwereld (Mythic Understanding), het IK (Romantic Understanding), de kennisontwikkeling in de wereld (Philosophic Understanding) en het zien van de relativiteit van de eigen plaats in de geschiedenis en de maatschappij, theorieën en geloven (Ironic Understanding). 

Belangrijk is dat een groot deel van het onder