Het Journaal als Spiegel

NOS Journaal

Hoe de Nederlandse berichtgeving aandacht verzamelt en verkoopt

J. Konstapel · Constable Research, Leiden · 13 november 2026

Inleiding

Het journaal van acht uur wordt steeds oppervlakkiger . Dat zie ik al jaren. Het geldt niet alleen voor de NOS. Het geldt ook voor de kranten, voor RTL en voor SBS.

In augustus 2025 schreef ik daar al over. In “De Onzichtbare Hand” noemde ik het journaal oppervlakkiger. In “Over Reclame en Politiek” beschreef ik de groep die het gevoeligst is voor tv-reclame. Toen ontbrak nog het bewijs. Dat bewijs heb ik nu verzameld.

Deze blog gebruikt het journaal als referentie. Het journaal heeft het grootste bereik en het meeste vertrouwen. Wat de NOS om acht uur doet, is de norm. De rest van de media meet zich daaraan af. Wie het journaal begrijpt, begrijpt dus het systeem.

Mijn stelling is eenvoudig. Het nieuws is een product geworden dat aandacht verzamelt. Die aandacht wordt verkocht aan adverteerders. Alles wat ik waarneem, volgt daaruit.

1. Wie maakt het journaal?

Niet de NPO, maar de NOS maakt het journaal. De NPO verdeelt het geld en bepaalt het tijdstip. Over de inhoud gaat de NPO niet [1]. De wet zegt het zo: de NPO programmeert, maar produceert niet. Er is geen toezicht vooraf op de inhoud [2].

De keuze van het nieuws ligt bij de eindredacteur en de hoofdredactie van NOS Nieuws. De NOS noemt één criterium. Ze kiest onderwerpen die ze “belangrijk en relevant” vindt voor haar publiek [3]. Wat “relevant” in de praktijk betekent, maakt de NOS nergens openbaar.

De hoofdredacteur zegt zelf dat het er meer dan ooit toe doet wat de NOS nieuws vindt. Ook welke invalshoek en welke toon ze kiest [4]. Dat is een erkenning dat het journaal kiest. Het is geen spiegel van de werkelijkheid.

Opvallend is wat de hoofdredacteuren zelf zeggen. Volgens hun college zit er in de raad van toezicht, de raad van bestuur en de directie van de NPO niemand met een journalistieke achtergrond [5]. Het geld en de programmering liggen dus bij mensen zonder journalistieke bagage.

2. Eén verhaal, veel kanalen

De Nederlandse media lijken veelstemmig. Dat zijn ze niet. Twee Belgische concerns bezitten bijna alles.

  • DPG Media bezit het AD, de Volkskrant en NU.nl. Sinds 2025 bezit DPG ook RTL Nederland, voor 1,1 miljard euro [6].
  • Mediahuis bezit De Telegraaf. Op SBS6 maakt het samen met Hart van Nederland een gezamenlijk nieuwsprogramma [7].
  • Van de grote landelijke titels staat alleen het Financieele Dagblad nog op eigen benen. Kopij wordt op steeds grotere schaal gedeeld [8].

De toezichthouder zag het gevaar. De ACM keurde de overname van RTL goed, maar noemde de risico’s. Minder geld voor redacties. Politieke of commerciële beïnvloeding. En minder concurrentie om nieuwsverhalen [9].

Daar komt de NOS bij, die de toon zet. Het resultaat zie je elke dag. Dezelfde onderwerpen, in dezelfde volgorde, met dezelfde invalshoek. In 2025 noemde ik dat “georganiseerde pluriformiteit”. Formeel zijn er veel stemmen. In de praktijk is er weinig verschil.

3. De agenda komt van boven

Het journaal laat vooral officiële stemmen aan het woord. Politici, de overheid, instituties en experts. Dat heet in de wetenschap “indexing”. Journalisten volgen de grenzen van het debat zoals de elite die trekt.

Voor Nederland is dat gemeten. In Nederlands tv-nieuws kwam tussen 1990 en 2014 maar 16 tot 22 procent van de bronnen uit het maatschappelijk middenveld [10]. De rest kwam van boven.

Recent onderzoek bevestigt het patroon. Over de oorlog in Gaza viel het brongebruik van het NOS Journaal meer uit in het voordeel van Israëlische overheidsbronnen [11]. In verkiezingscampagnes waren politieke bronnen dominant [12].

Een analyse van 409 journaals uit 2024 en 2025 wijst dezelfde kant op. Het woord “crisis” werd vooral aan migratie gekoppeld. Zelden aan wonen, klimaat of stikstof [13]. Wat de politiek op de agenda zet, wordt het nieuws. Wat burgers bezighoudt, komt alleen in beeld als het in dat kader past.

Een voorbeeld uit mei 2026. Het journaal bracht het persbericht van Veilig Thuis. De kritische vraag waarom de veiligheidstaak faalde, werd niet gesteld [14]. Het journaal gaf door wat de instelling zei.

4. De vorm wint van de inhoud

Het journaal verandert al decennia van vorm. Dat is twee keer gemeten.

Tussen 1980 en 2004 werd het NOS Journaal op zes punten sensationeler. Meer shots per item. Meer personalisering. Meer close-ups. Meer dramatisch geluid. Vaker een gewone burger aan het woord. En vaker een sensationeel onderwerp. RTL veranderde in die jaren minder [15].

Tussen 2014 en 2024 zette dat door. Een studie van 718 openingsitems laat zien dat emotie en personalisering toenamen. Ook binnen harde nieuwsitems [16]. Een onderwerp kan zwaar heten, terwijl het item draait om één persoon en één gevoel.

Dit was een bewuste keuze. In 2011 merkte de NOS dat kijkers het journaal afstandelijk vonden. Een deel stapte over naar commercieel nieuws, met meer emotie en human interest. De NOS liet daarop onderzoeken hoe het journaal meer emotie kon brengen [17]. In 2012 volgde spreektaal en staande presentatoren.

Op 1 november 2026 kwam de volgende stap. Het journaal kreeg een nieuwe studio, nieuwe leaders en een nieuwe tune. De eerste vernieuwing in 14,5 jaar [18]. De studio is gebouwd voor augmented en extended reality [19]. De hoofdredacteur noemt de doelen. Uitzendingen moeten “energiek” zijn en “aantrekkelijk om naar te kijken” [18]. Kijkers moeten het gevoel krijgen dat ze er “middenin” zitten [20].

Die woorden gaan over beleving. Niet over meer informatie. Niet over diepere duiding.

Waar het journaal mee opent

Het journaal opent niet met zware onderwerpen. Dat zie ik elke avond. Twee willekeurige voorbeelden uit de tv-gids. Op 18 juli ging het over een brug die sluit voor vrachtwagens en een drugslab in een woonwijk. Op 20 juli over overlast door wegwerkzaamheden en een volksfeest in Spanje na het WK [21].

In onderzoek telt zo’n item vaak als “hard nieuws”. Ongelukken, misdaad en incidenten krijgen dat label. Maar een drugslab zegt niets over hoe het land werkt. Volgens die definitie kan een journaal openen met hard nieuws en toch over niets gaan.

Het journaal als soap

Al in 2009 zag een onderzoeker dat de journaals elkaar opvolgen als afleveringen van een soap [22]. Een onderwerp loopt dagenlang door omdat het spanning heeft. Niet omdat het gewicht heeft. Elke dag dezelfde opbouw: een verslaggever, een paar voorbijgangers, emotie, volgend item.

5. De burger als decor

De gewone burger komt steeds vaker in beeld. Maar alleen kort, en alleen in een rol die al vastligt.

Pantti en Husslage onderzochten het NOS Journaal van 1993 tot 2007. Het aandeel burgers onder alle bronnen steeg van 4,3 procent naar 9,0 procent. Burgers werden de tweede groep bronnen, na politici. Toch krijgt een burger gemiddeld maar elf seconden. Het minst van alle bronnen [23].

De journalisten die zij spraken, waren eerlijk. Ze noemden straatinterviews te manipulatief. Je kunt mensen alles laten zeggen wat je wilt [23]. De onderzoekers zagen het ook in de uitzendingen. Journalisten stelden suggestieve vragen die de burger alleen hoefde te bevestigen. Of die hem naar zijn gevoel stuurden [23].

Ik vermoed dat mensen op straat soms een tekst krijgen die ze opzeggen. Dat is niet aangetoond. Maar het effect is hetzelfde. De vraag legt het antwoord vast. De montage kiest de seconden die passen. Het verhaal is geschreven voordat de camera draait. De burger levert de bevestiging.

Waarom gebruiken journalisten straatinterviews? Een enquête onder 253 journalisten geeft het antwoord. Ze verhogen de betrokkenheid van het publiek [24]. Het gaat dus om aandacht, niet om informatie.

En ze werken. Straatinterviews beïnvloeden de mening van kijkers sterker dan uitspraken van deskundigen [25]. Bovendien zeggen journalisten bijna nooit dat zo’n interview niet representatief is [26]. Een paar voorbijgangers worden zo “het volk”.

6. Het geld rond het journaal

Hier ligt de verklaring. Het journaal is het reclame-anker van de avond. Dat is het altijd geweest.

Op 2 januari 1967 zond de Ster het eerste reclameblok ooit uit, om 18.55 uur. Reclame mocht toen alleen vóór of na het NOS Journaal [27]. Pas vanaf 1987 mochten blokken ook op andere momenten. Nog steeds staat het journaal centraal. De Ster liet het premièreblok van de feestdagenreclames in 2025 om 20.25 uur lopen, na het journaal [28].

De publieke omroep wordt afhankelijker van reclame

  • In 2026 komt 165,5 miljoen euro van het NPO-budget van 1,3 miljard uit reclame. Dat is ongeveer 13 procent [29].
  • Vanaf 2027 bezuinigt de overheid structureel 156,7 miljoen euro per jaar op de publieke omroep. Ster en NPO krijgen meer ruimte om reclame-inkomsten te verdienen [30].
  • De reclamezendtijd op de lineaire NPO-kanalen gaat per 2027 van 8 naar 10 procent [31].

Het ministerie zag het risico zelf. Een interne notitie waarschuwt dat de NPO zich gedwongen kan voelen “commercieel te programmeren”. Dat wil zeggen: bij programmakeuzes rekening houden met de Ster-inkomsten. Dezelfde notitie noemt een concrete maatregel. Een knip tussen journaal en weerbericht om er een reclameblok tussen te zetten [32].

De knip van 2 november

Die knip is op 2 november 2026 gemaakt. Het weerbericht werd een apart programma: NOS Weer. Daardoor zit er nu een extra Ster-blok direct na het journaal [33].

De publieke omroep mag alleen tussen programma’s reclame uitzenden. Een los weerprogramma schept dus een extra reclamemoment. Volgens kijkcijferanalist Tina Nijkamp is dat de enige reden [34]. De Ster-directeur zegt dat de extra blokken extra omzet opleveren. RTL doet hetzelfde [35].

Het publiek gaat er niet in mee. De eerste maandag keken 1,4 miljoen mensen naar het journaal. Naar NOS Weer keken er 754.000. Bijna de helft minder [34]. De NOS benadrukt dat de totale hoeveelheid reclame gelijk blijft [36]. Maar het beste moment, direct na het journaal, is nu twee keer verkocht.

Wat het journaal dan oplevert, is aandacht. Kijkers die blijven zitten tot het reclameblok. Dat verklaart de vorm. Tempo, emotie, “energiek” en “er middenin”.

7. Wie de reclame wil bereiken

De vraag is dan: op wie richt het journaal zich? Niet op een denkniveau. Op een doelgroep.

De Ster verkoopt reclame aan een vaste inkoopdoelgroep: 25 tot 67 jaar, “werkend Nederland”. In 2017 kondigde de Ster dat aan met een onderzoek met een veelzeggende titel: “Win de switcher voor je merk” [37]. De waardevolste kijker is degene die nog van merk kan wisselen. Dat is de beïnvloedbare kijker.

In 2025 beschreef ik de groep die het gevoeligst is voor tv-reclame. Mensen van 45 tot 65 jaar, met mbo of lager, die lineair tv kijken. Ze kijken uit gewoonte. Ze zijn gevoelig voor autoriteit en bekende gezichten. Ze reageren op herhaling [38]. Die groep kijkt nog naar het journaal. Nieuws wordt bij voorkeur live gekeken [39]. En 50- tot 64-jarigen kijken het meest lineair.

De taal sluit erop aan. De norm in Nederland is taalniveau B1. Dat kan ongeveer 80 procent van de bevolking lezen [40]. Ruim drie miljoen mensen tussen 16 en 75 jaar hebben moeite met lezen, schrijven of rekenen [41]. Voor hen heeft de NOS een apart journaal in Makkelijke Taal. Een journaal voor wie meer diepgang wil, bestaat op televisie niet.

Het journaal wordt dus niet ontworpen voor wie het meest wil begrijpen. Het wordt ontworpen voor wie het langst blijft kijken, en het gevoeligst is voor wat er daarna komt.

8. Het gevolg

Het publiek haakt af. In 2018 had 61 procent van de Nederlanders veel interesse in nieuws. In 2026 is dat 45 procent. De groep die het nieuws wantrouwt, groeide van 11 naar 21 procent. Voor een derde van de jongeren is sociale media de belangrijkste nieuwsbron [42].

De NOS heeft nog steeds het meeste vertrouwen. In 2018 zei 89 procent de NOS te vertrouwen [43]. In 2026 krijgt de NOS een 7,2, het hoogste van alle nieuwsmerken [42]. Juist dat vertrouwen maakt het journaal waardevol voor adverteerders. De Ster noemt de NPO een “premium merk”.

Een evaluatiecommissie oordeelde in mei 2026 dat de publieke omroep onvoldoende focus heeft op zijn kernwaarden. Kwaliteit, betrouwbaarheid, pluriformiteit, onafhankelijkheid en toegankelijkheid [44]. Het oordeel ging over het hele stelsel. Het journaal laat zien waar dat stelsel naartoe beweegt.

9. Conclusie

Alle lijnen komen op één punt samen.

De Nederlandse berichtgeving vertelt het publiek vooral wat de macht zegt. Ze verpakt dat zo dat de kijker blijft zitten. Die aandacht verkoopt ze aan adverteerders. Het journaal laat dat het duidelijkst zien. Het presenteert zich als neutraal en betrouwbaar, en dat vertrouwen is precies wat er verkocht wordt.

Dat verklaart wat ik waarneem. Het journaal wordt onbenulliger. Het opent met incidenten. Het loopt door als een soap. De burger op straat zegt wat het verhaal nodig heeft. En het geldt voor alle media, omdat ze allemaal in dezelfde strijd om aandacht zitten.

Dit is geen samenzwering. Het is een systeem. Niemand hoeft het te willen. Het volgt uit het verdienmodel. En vanaf 2027 wordt de publieke omroep daar nog afhankelijker van.

10. Wat nu?

Een deel hiervan is eenvoudig verder te toetsen.

  • Tel de openingsonderwerpen van het journaal van de afgelopen maanden. Vergelijk ze met de vraag: is dit belangrijk voor hoe het land werkt?
  • Vergelijk de journaals van vóór en na 1 november 2026. Tel onderwerpen, feiten per item en de tijd voor beeld en effecten.
  • Tel hoe vaak dezelfde gezichten in straatinterviews terugkomen. Leg de vraag van de verslaggever naast het antwoord.

Een alternatief beschreef ik in april 2025, in “Een Innovatief Model voor een oude Publieke Omroep”. Publieke waarde boven commerciële aantrekkingskracht, met meetbare kwaliteit. Zolang het journaal moet verdienen aan aandacht, zal het die aandacht blijven organiseren. Wie beter nieuws wil, moet dus bij het verdienmodel beginnen.

Geannoteerde referentielijst

De lijst volgt de nummering in de tekst. Bij elke bron staat wat erin staat en waarom die van belang is.

[1] Commissariaat voor de Media (2024). Besluit op het handhavingsverzoek tegen de NPO (FvD).

Legt uit hoe het publieke bestel werkt: de NPO coördineert de programmering en verdeelt het budget, maar gaat niet over de inhoud. Goed startpunt voor wie wil weten wie waarover beslist.

[2] Tweede Kamer, Kamerstuk 34264 C, memorie van antwoord Mediawet 2008.

De wettelijke basis: de NPO plaatst en programmeert, maar produceert niet, en er is geen toezicht vooraf op de inhoud (art. 2.88 Mediawet).

[3] Abrahams, R. (2020). Nieuws op 1,5 meter. VARAgids, 20 april 2020.

De NOS legt hier zelf haar selectiecriterium uit: “relevantie” voor het publiek. Ook het voorbeeld van de bankrun. Belangrijk omdat het het enige openbare criterium is.

[4] NOS (2022). Giselle van Cann nieuwe hoofdredacteur NOS Nieuws.

De hoofdredacteur erkent dat onderwerpkeuze, invalshoek en toon er meer dan ooit toe doen. Een erkenning dat het journaal selecteert.

[5] Nieuws.nl. Hoofdredacteuren publieke omroep organiseren zich in college.

De hoofdredacteuren stellen vast dat er in de top van de NPO niemand met een journalistieke achtergrond zit, terwijl een vijfde van het geld naar journalistiek gaat.

[6] NOS (2025). DPG mag RTL overnemen, wel onder strikte voorwaarden.

Feiten over de overname (1,1 miljard euro) en de voorwaarden in de redactiestatuten. Laat zien hoe ver de concentratie is gevorderd.

[7] Mediahuis. Start Nieuws van de Dag.

Mediahuis maakt met De Telegraaf en Hart van Nederland een gezamenlijk nieuwsprogramma op SBS6. Voorbeeld van één verhaal via meerdere kanalen.

[8] Wynia’s Week (16 juni 2026). Over de concentratie bij DPG en Mediahuis.

Opiniebron, geen onderzoek. Nuttig voor het beeld dat vrijwel alleen het FD nog zelfstandig is en dat kopij op grote schaal wordt gedeeld.

[9] Taylor Wessing (2025). Approved acquisition leads to Dutch media conglomerate.

Samenvatting van het ACM-besluit. Noemt de risico’s: minder middelen voor redacties, beïnvloeding en minder concurrentie om nieuwsverhalen.

[10] Kleemans, M., Schaap, G. & Hermans, L. (2017). Citizen sources in the news: Above and beyond the vox pop? Journalism 18(4), 464-481. Hier geciteerd via Beckers & Van Aelst (2018), Look Who’s Talking, Journalism Studies.

Kernbron voor elite-indexering in Nederland: burgers en middenveld vormden 16-22 procent van de bronnen in Nederlands tv-nieuws, 1990-2014. Lange tijdreeks, Nederlandse data.

[11] Erasmus Universiteit (2025). Eenzijdig nieuws? De Israël-Hamas-oorlog in het NOS Journaal. Masterscriptie.

Recente inhoudsanalyse: meer aandacht voor Palestijnen, maar brongebruik meer in het voordeel van Israëlische overheidsbronnen. Laat bronkeuze zien bij een actueel conflict.

[12] Windesheim, lectoraat (2025). De campagne van de inhoud.

Analyse van verkiezingscampagnes 2021 en 2023: politieke bronnen domineren. Ondersteunt dat de agenda van boven komt.

[13] Kooistra (2025). Het nieuws draait te veel om de macht en te weinig om ons. Joop, 20 juli 2025.

Analyse van 409 journaals via ondertitels (februari 2024 – juni 2025). Interessant voor de koppeling van “crisis” aan migratie. De cijfers zijn niet gepubliceerd; lees het als aanwijzing.

[14] Joop (mei 2026). NOS moet meer doen dan alleen het persbericht van Veilig Thuis voorlezen.

Concreet recent voorbeeld van een journaal dat een instelling volgt zonder kritische vraag.

[15] Nuijten, K., Hendriks Vettehen, P., Peeters, A. & Beentjes, H. Sensatie in het Nederlandse televisienieuws 1980-2004.

De langste meting van vormverandering in het NOS Journaal (1.045 items). Zes significante stijgingen, het sterkst in het aantal shots per item. Basis voor de stelling dat de vorm al decennia verschuift.

[16] Van Voorthuijsen (2025). Verzachting van nieuws? Infotainment bij het NOS Achtuurjournaal in 2014 en 2024. Masterscriptie Erasmus Universiteit.

718 openingsitems vergeleken. Emotionalisering en personalisering namen toe, ook binnen hard nieuws. Let op: meet alleen openingsitems en hanteert een ruime definitie van hard nieuws.

[17] Emotion Studio. A vision for the NOS news.

Beschrijft de opdracht uit 2011: hoe het journaal meer emotie kon brengen omdat kijkers naar commercieel nieuws gingen. Laat zien dat de vormverandering een keuze was.

[18] Jingleweb (2 november 2026). Nieuwe vormgeving en tunes voor het NOS Journaal.

Feiten over de vernieuwing van 1 november 2026 en de citaten van de hoofdredacteur over “energiek” en “aantrekkelijk om naar te kijken”.

[19] NOS (november 2026). NOS Journaal in nieuw decor: waarom we blijven werken aan herkenbare journalistiek.

De eigen verantwoording van de NOS. Bevestigt de inzet van augmented en extended reality de komende maanden.

[20] Media Park Hilversum (3 november 2026). NOS neemt nieuwe nieuwsstudio in gebruik.

Bevat het doel om kijkers het gevoel te geven dat ze “er middenin zitten” en dat het format is “aangescherpt”.

[21] TVgids.nl. NOS Journaal 20.00 uur, uitzendingen van 18 en 20 juli 2026.

Openbare samenvattingen van de onderwerpen per uitzending. Bruikbaar als bron om openingsonderwerpen systematisch te tellen.

[22] Van Hees, D. (2009). Sensationalisme in het NOS Journaal. Masterscriptie Erasmus Universiteit.

Vond sensationalisme en “versoaping”: journaals volgen elkaar op als afleveringen. Bron voor het soap-karakter.

[23] Pantti, M. & Husslage, K. (2009). Ordinary People and Emotional Expression in Dutch Public Service News. Javnost – The Public 16(2), 77-94.

De belangrijkste bron over straatinterviews in het NOS Journaal (1993-2007). Groei van burgerbronnen, korte spreektijd, suggestieve vragen en de erkenning van journalisten dat je mensen alles kunt laten zeggen.

[24] Beckers, K. (2017). Vox pops in the news: The journalists’ perspective. Communications.

Enquête onder 253 journalisten. Straatinterviews worden vooral gebruikt omdat ze de betrokkenheid van het publiek verhogen.

[25] Medium (News to Table). It’s Time to Retire the Man on the Street.

Essay van een journalist. Verwijst naar een studie uit 2012 (Communication Research) waarin straatinterviews meer invloed hebben op de mening van kijkers dan deskundigen.

[26] Beckers, K. e.a. (2017). How Ordinary is the Ordinary (Wo)man on the Street? Journalism Practice 11, 1026-1041.

Analyse van 2.000 straatinterviews. Journalisten vermelden bijna nooit dat ze niet representatief zijn. Risico op verkeerde generalisaties over de publieke opinie.

[27] Ster. Tijdlijn 60 jaar Ster.

Historische bron: het eerste reclameblok in 1967, alleen vóór of na het NOS Journaal. Laat zien dat het journaal vanaf het begin het reclame-anker was.

[28] Ster. Presentatie november-december 2025.

Het premièreblok van de feestdagenreclames om 20.25 uur na het journaal. Toont dat het moment na het journaal nog steeds het topmoment is.

[29] Eerste Kamer. Brief over de NPO-begroting 2026.

Officiële cijfers: totaal budget 1.306,6 miljoen, waarvan 165,5 miljoen reclame-inkomsten.

[30] Tweede Kamer, kst-1225620. Financiering landelijke publieke omroep vanaf 2027.

De bezuiniging van 156,7 miljoen per jaar vanaf 2027 en de verruiming van reclame-inkomsten.

[31] Eerste Kamer. Brief over de impactanalyse SEO naar uitbreiding reclamemogelijkheden Ster.

De reclamezendtijd op lineaire NPO-kanalen gaat per 2027 van 8 naar 10 procent. SEO schat de opbrengst op 5 tot 6 miljoen euro.

[32] OCW, blg-1225621. Aanvullende informatie financieringsbrief NPO.

Sleuteldocument. Het ministerie waarschuwt zelf voor commercieel programmeren en noemt de knip tussen journaal en weerbericht als maatregel.

[33] Marketing Report (2 november 2026). Fisheye en KH Music vernieuwen NOS Journaal.

Bevestigt het extra Ster-blok tussen het journaal en NOS Weer. Verbindt de vernieuwing direct met de reclame.

[34] Spreekbuis (november 2026). ‘Los NOS-weerbericht is kijkcijfercrash’.

Kijkcijfers van de eerste dagen en de analyse van Tina Nijkamp dat het extra reclamemoment de enige reden is.

[35] Marketing Report (2026). NPO creëert extra reclameblok met NOS Weer.

De Ster-directeur bevestigt dat extra blokken extra omzet opleveren en dat RTL hetzelfde doet.

[36] TV Visie. NOS komt na journaal met extra verdiepend weerbericht.

De verantwoording van de NOS: de totale hoeveelheid reclame blijft gelijk. Nodig om het argument eerlijk te houden.

[37] Ster & ZIGT (2017). Win de switcher voor je merk.

Laat zien op welke kijker de Ster zich richt: de merkwisselaar. Basis voor de stelling dat de beïnvloedbare kijker het meest waard is.

[38] Konstapel, J. (8 augustus 2025). Over Reclame en Politiek: Hoe Reclamebureaus de Democratie Beïnvloeden. constable.blog.

Mijn eerdere analyse van de groep die het gevoeligst is voor tv-reclame. De schatting van de omvang in zetels is mijn eigen schatting.

[39] Screenforce (2025). Samenvatting TIDM 2025.

Nieuws en actualiteiten worden bij voorkeur live gekeken. Verklaart waarom het journaal het vaste moment is waarop reclame zijn publiek bereikt.

[40] Radboud Universiteit. Corpusonderzoek naar de leesbaarheid van nieuwssites.

Noemt dat ongeveer 80 procent van de Nederlanders taalniveau B1 beheerst. De onderzochte nieuwssites schrijven moeilijker dan B1.

[41] RODI (2025). 3 miljoen Nederlanders hebben moeite met lezen, schrijven en rekenen.

Cijfer van Stichting Lezen en Schrijven: 1 op de 5 tussen 16 en 75 jaar.

[42] NOS (2026). Digital News Report Nederland 2026: sociale media vaak gebruikt, maar niet vertrouwd.

Dalende interesse, groeiend wantrouwen, de opkomst van sociale media bij jongeren, en de NOS als meest vertrouwde nieuwsmerk (7,2).

[43] Pew Research Center (2018). Opvattingen over nieuwsmedia en politiek in Nederland.

Bron voor het cijfer van 89 procent vertrouwen in de NOS. Let op het jaartal.

[44] Evaluatiecommissie NPO (mei 2026). Focus op de kernwaarden.

Het officiële oordeel dat de publieke omroep onvoldoende focus heeft op zijn kernwaarden. Over het hele stelsel, niet alleen het journaal.

Eerdere blogs op constable.blog

[45] Konstapel, J. (25 augustus 2025). De Onzichtbare Hand: Elite-Indexering en Frame-Evolutie in de Nederlandse Media.

Mijn eerdere analyse van elite-indexering, frame-evolutie en “georganiseerde pluriformiteit”. Deze blog levert daar het bewijs bij.

[46] Konstapel, J. (21 augustus 2025). Hoe Geweld weer Gewoon is Geworden.

Over mediaconcentratie en kijkcijfers als advertentie-inkomsten. Het publiek betaalt met aandacht.

[47] Konstapel, J. (2023, bijgewerkt 2026). Hoe manipuleren de Media Ons?

Frames als verkochte formats, vanuit mijn ervaring bij Endemol.

[48] Konstapel, J. (6 april 2025). Een Innovatief Model voor een oude Publieke Omroep V3.0.

Mijn alternatief: publieke waarde boven commerciële aantrekkingskracht, met meetbare kwaliteit.