Of hoe de klantenkaart van de Jumbo een grotere inkomstenbron wordt dan het verkopen van producten in de supermarkt.

J.Konstapel Leiden 10-8-2025.

Dit is een vervolg op Over Reclame en Politiek: Hoe Reclamebureaus de Denocratie Beïnvloeden.

In Over reclame en politiek liet ik zien hoe politieke campagnes dezelfde technieken gebruiken als commerciële marketing: microtargeting, dataprofilering, en algoritmische beïnvloeding. Wat toen vooral zichtbaar was in de aanloop naar verkiezingen, is nu structureel aanwezig in het dagelijks leven – met de supermarkt als laboratorium.

Het NRC-artikel van 8 augustus 2025 maakt duidelijk dat supermarkten steeds minder verdienen aan producten en steeds meer aan advertentieruimte. Die ruimte – van schermen in de winkel tot gepersonaliseerde aanbiedingen in apps – wordt verkocht met marges die vele malen hoger zijn dan op voedsel. Daarbij wordt klantdata niet alleen ingezet om koopgedrag te sturen, maar ook als handelswaar in een groeiende markt voor consumenteninformatie.

De zogenoemde 360-gradenbenadering betekent dat de consument continu en op alle contactpunten wordt gevolgd en beïnvloed. Wat begon als politieke psychografie is nu een geïntegreerd commercieel model, waarbij het onderscheid tussen ‘kiezer’ en ‘klant’ irrelevant is geworden.

Het gevolg: beïnvloeding is geen aparte activiteit meer, maar een permanente infrastructuur die gelijktijdig politiek, commercieel en sociaal gedrag stuurt.