Spring naar het wetenschappelijk artikl hier.
Bekijk de visual hier.
LUMC-hoogleraar Joke Meijer: „Ik wist niet dat zoiets mogelijk was in Nederland.”
J.Konstapel Leiden, 1-10-2026
Aanleiding
Het artikel in de NRC van vandaag “De Amerikaanse dieetpillenfabriek dendert Katwijk binnen. Als de farmaciereus in Nederland wil bouwen, ‘staat er hoge druk op’
Nog een artikel in het FD van vandaag: “Het dorp dat een pillenfabriek van €2,6 mrd krijgt: ‘Wij dienen hier de bv Nederland’
Henk Imthorn, voorzitter van de Vereniging Oud Valkenburg, wijst naar de plek waar de nieuwe fabriek van Eli Lilly komt. Foto: Joris van Gennip voor het FD
Gebruikte Blogs
1 Leven en bewustzijn uit één rekenregel in een driewaardig net
2 Voedsel zonder Levensenergie is Ongezond
Eli Lilly wil voor € 2,6 miljard een fabriek bouwen aan het Valkenburgse Meer. De discussie gaat over banen, wegen en woningen. Wat er in de fabriek gebeurt, wat zij verbruikt en waarvoor haar product dient, komt nauwelijks aan bod. Deze blog zet die feiten op een rij en legt ze naast een andere manier van kijken naar gezondheid. De onderbouwing staat in het Engelse artikel Two Kinds of Closure (zie referenties).
Wat er gebouwd wordt
Het terrein krijgt gebouwen tot 39,5 meter hoog. Het huidige ontwerp beslaat 45.000 m² grondvlak, met een maximum van 70.000 m². Het vloeroppervlak is ongeveer 69.000 m² voor ten hoogste 580 medewerkers. Dat is 122 m² per werknemer. Voor een gewoon arbeidsintensief bedrijf is dat 25 tot 35 m². Het gebouw is er voor machines.
In de fabriek wordt geen werkzame stof gemaakt. Die komt als poeder uit de Verenigde Staten. Lilly bouwt in Houston voor $ 6,5 miljard een fabriek die onder meer de werkzame stof van de afslankpil maakt. In Katwijk wordt dat poeder opgelost in een mengsel van ethanol en methanol, versproeid, gedroogd en tot tabletten geperst. De verpakking gebeurt elders. Katwijk is de afwerkstap.
Het eerste product is orforglipron, verkocht als Foundayo. In de Amerikaanse registratiestudie verloren gebruikers na 72 weken gemiddeld 11,1% gewicht, tegen 2,1% met een placebo.
Hoeveel pillen
Lilly publiceert geen productiecapaciteit. De vergunningsstukken geven wel de omvang van één productiebatch. Daaruit volgt een orde van grootte.
- Een grote batch bevat 10.000 kg oplosmiddel en 4.000 kg vaste stof. Die vaste stof is werkzame stof plus een dragerstof.
- Het aandeel werkzame stof staat niet in de stukken. In dit soort poeders ligt het doorgaans tussen 10% en 40%. Bij 25% gaat het om 1.000 kg werkzame stof, oftewel één miljard milligram.
- De hoogste dagdosis in de registratiestudies is 17,2 mg.
- Eén miljard gedeeld door 17,2 geeft ongeveer 58 miljoen dagdoses. Gedeeld door 365 is dat ruwweg 159.000 mensen een jaar lang.
- Over de hele bandbreedte van 10% tot 40% gaat het om 64.000 tot 254.000 mensen per jaar, per batch.
Katwijk heeft 67.000 inwoners. Eén batch dekt bij de middelste aanname dus een jaargebruik voor ruim twee keer de bevolking van Katwijk. Hoeveel batches per jaar gepland zijn, staat niet in de openbare stukken. Dat is een vraag die de raad kan stellen.
Wat de fabriek verbruikt
- Gas: 9,87 miljoen m³ per jaar voor de stoomketels, blijvend. Tot uiterlijk 2031 komt daar 9,19 miljoen m³ bij voor generatoren, omdat er nog geen zware netaansluiting is. Samen ruim 19 miljoen m³ in 2029.
- Drinkwater: bijna 800 m³ per dag. Per jaar is dat 292.000 m³, ongeveer het huishoudelijk verbruik van heel Valkenburg.
- Lozing: het gezuiverde proceswater gaat naar oppervlaktewater, waarschijnlijk de Oude Rijn. Dunea vroeg om zuivering tot drinkwaterkwaliteit, omdat voor veel geneesmiddelresten nog geen normen bestaan.
- Opslag: veertien bovengrondse tanks, waarvan elf met methanol, ethanol en aceton. Tot 1.782 ton gevaarlijke stoffen in verpakking.
- Veiligheid: het terrein ligt vrijwel geheel in het brandaandachtsgebied van een hogedrukgasleiding van 90 cm doorsnede. De Seveso-telling komt uit op 0,83 tegen een drempel van 1,0. Die telling gaat ervan uit dat het oplosmiddel niet bij verhoogde temperatuur wordt gebruikt. Sproeidrogen gebeurt met verwarmd gas. Of de sproeidroogafdeling daarom in een strengere categorie valt, is in de stukken niet beantwoord.
Het besluit van de gemeenteraad gaat over het gebouw. Over wat erin gebeurt, beslist later de provincie. Over de lozing beslist het Hoogheemraadschap van Rijnland. Daar liggen de volgende momenten om deze vragen te stellen.
Hoe het besluit tot stand kwam
De vrijgegeven stukken tonen een vast patroon. Katwijk stelde in maart 2025 eisen: niet meer dan 15 hectare, geen afgesloten terrein. Rijk en provincie vonden dat te veel. Een dag later stonden een directeur-generaal en drie gedeputeerden op de stoep. In de daaropvolgende afspraak verdween de grens van 15 hectare. Omwonenden bespraken in de zomer van 2025 drie scenario’s voor het gebied. Een daarvan was op Lilly toegesneden. Dat wisten zij niet. Op 18 juni 2026 kwam om half vier een pakket van € 72 miljoen binnen dat één avond geldig was. De stemming viel na middernacht, 26 tegen 5.
De onderzoeken in de aanvraag zijn vrijwel allemaal betaald door de ontwikkelaar. Dat is gebruikelijk. Het betekent wel dat vragen die niet gesteld zijn, ook niet beantwoord zijn. De ontwikkelaar krijgt in hetzelfde pakket 1.590 woningen in het gebied. Het Rijk is grondeigenaar van Valkenhorst. Het Bio Science Park noemt de fabriek deel van zijn ecosysteem, terwijl Lilly bevestigde dat er geen grote onderzoeksafdeling komt.
Wat er verdwijnt
De gebiedsvisie van 2022 tekende aan het meer een winkeltje, een fietsenmaker, een ijssalon en plezierbootjes aan een grasoever. Dat wordt een hek, een groene wal en gebouwen tot bijna 40 meter. Windsurfers verwachten zwakkere en vlagerige wind op delen van het meer. Decisio concludeert dat de effecten in Valkenburg het meest direct merkbaar zijn. De tuinders zijn uitgekocht. Het dorp houdt zijn naam, maar zijn rand verandert van kas en water in hek en toren.
Een andere manier van kijken: sluiting
De onderbouwing gebruikt één rekenregel. Het beeld is een visnet. Draden kruisen elkaar in knopen. Elke knoop heeft één van drie waarden: −1, 0 of +1. Drie opeenvolgende knopen vormen een venster. Een venster is gesloten als de som een veelvoud van drie is. Een open venster draagt spanning.
Van de 27 mogelijke vensters zijn er 9 gesloten. Drie daarvan zijn gelijkvormig: drie keer dezelfde waarde. Dat is de vorm van een kristal. Zes zijn verschillend: −1, 0 en +1 in een of andere volgorde. Die vorm kan blijven draaien terwijl hij gesloten blijft. Dat is de vorm van leven. De twee vormen mengen nooit. Waar ze elkaar raken, staat altijd een open venster.
Uit die ene regel volgen vier uitkomsten die direct over deze fabriek gaan.
1. Het etmaal. Dag, schemer en nacht zijn drie verschillende waarden in vaste volgorde. Het etmaal is daarmee zelf een draaiende, levende vorm. Licht dat de hele nacht brandt, maakt er drie keer dezelfde waarde van: een kristalvorm. Waar het lichaam die vorm raakt, blijft het venster altijd open. Donker ‘s nachts is geen leegte. Het is wat de omgeving draaiend houdt, zodat het lichaam erin kan sluiten. Ploegendiensten dwingen het lichaam telkens van draairichting te wisselen, en elke wissel kost een open venster.
2. Voedsel. Verzadiging is het sluiten van het innamevenster. Vers voedsel is zelf een draaiende vorm en levert precies de waarde die nodig is. Het venster sluit in één keer. Voedsel waarvan de structuur kapot is gemaakt, levert een willekeurige waarde. Die sluit het venster met kans één op drie. Gemiddeld zijn dan drie pogingen nodig. Wat niet sluit, blijft als spanning liggen. Ultrabewerkt voedsel is bovendien gemaakt om houdbaar te zijn: om niet meer te veranderen. Dat is de kristalvorm. Tegen een levend lichaam sluit die nooit.
3. De pil. Het eigen verzadigingssignaal beweegt mee met wat er gegeten wordt. De pil vervangt dat signaal door een vaste waarde. In een draaiende vorm sluit een vastgezette knoop maar één op de drie stappen. Blijft het venster toch gesloten, dan moeten de buren stoppen met draaien. Rond de pil wordt het levende net kristal. Stopt de pil, dan gelden weer de oude open vensters van het etmaal en het voedsel. Die heeft de pil niet veranderd. Het gewicht komt terug. Uit onderzoek blijkt dat dit gemiddeld ongeveer 0,4 kg per maand is, tot het oude gewicht na ongeveer 1,7 jaar.
4. Levenslicht. Levende cellen geven een uiterst zwak licht af, dat bij de dood wegvalt en bij verwonding sterker wordt. Het volgt bij mensen een dagritme. Uit de regel volgt dat een gezond levend net daarbij geen samenhang in fase laat zien. Hoge samenhang wijst juist op kristalorde. Dat de veelgezochte samenhang van dit licht nooit is gevonden, is in deze lezing geen tekort maar de verwachte uitkomst. Wat vroeger levensenergie heette, is hier het aandeel levend gesloten vensters.
Wat de metingen ernaast laten zien
- Mensen die 1,2 uur langer gingen slapen, aten zonder dieet 270 kcal per dag minder.
- Wie het meest blootstaat aan licht ‘s nachts, heeft 12% tot 19% meer kans op overgewicht binnen tien jaar.
- Bij gelijke voedingsstoffen aten mensen op ultrabewerkt voedsel 508 kcal per dag meer.
- De Nederlandse gecombineerde leefstijlinterventie geeft na twee jaar gemiddeld 5% gewichtsverlies, dat blijft staan.
- Amsterdam bracht overgewicht bij kinderen van 21% in 2012 naar 18,7% in 2017, met een programma van ongeveer € 6 miljoen.
Wat ervoor in de plaats kan komen
Uit de regel volgt een rangorde. Spanning die ontstaat tussen lichaam en etmaal sluit alleen op die plek.
- Het etmaal herstellen: echt daglicht, echte schemer, echt donker, ook in nieuwe wijken en bedrijventerreinen.
- Eten met het licht mee: de maaltijden in het lichte deel van de dag.
- Vers voedsel: levend en niet gemaakt voor houdbaarheid.
- Een gedeeld ritme: gemeenschappen die op vaste tijden samen eten en rusten. Dat is wat Amsterdam op stadsniveau deed.
- Een passende meting: het aandeel levend gesloten structuur in voedsel en mensen, niet alleen gewicht.
Leiden heeft de kennis daarvoor al. Aan het Leids Academisch Centrum voor Geneesmiddelenonderzoek is het lichtsignaal van mensen met beginnende diabetes gemeten. Het LUMC huisvest het landelijke BioClock-consortium over de biologische klok. Dat is kennisintensief werk op het hele lichaam. Het speelde in het besluit over Valkenburg geen rol.
De keuze
De fabriek werkt op twee plekken tegelijk, in tegengestelde richting. Rondom maakt zij met licht dag en nacht en wisselende diensten het etmaal van wijk en werknemers tot kristal. Binnenin maakt zij een middel dat het eigen signaal van het lichaam door een vaste waarde vervangt. Beide vervangen levende sluiting door scheikundige sluiting.
Een regio die bekend wil staan om kennis, kan kiezen op welke sluiting zij bouwt. Voor Katwijk ligt die keuze nog open bij de milieuvergunning, de watervergunning en de inrichting van de rest van Zijlhoek-De Woerd.
Referenties
Konstapel, J. (2026). Two Kinds of Closure: The Katwijk Pill Factory Read Through One Rule of the Net. Constable Research, Leiden, 1 oktober 2026. Waarom lezen? De volledige onderbouwing van deze blog: de casus, de rekenregel en de vier uitkomsten stap voor stap. Leesadvies: deel 2 en 3 voor de afleiding, de tabel in deel 4 voor de metingen.
Konstapel, J. (2026). Leven en bewustzijn uit één rekenregel in een driewaardig net. constable.blog, 29 september 2026. Waarom lezen? Legt de rekenregel uit waarop deze blog rust, en laat zien hoe uit dezelfde regel scheikunde, leven en celdeling volgen. Leesadvies: de telling per diepte en het stuk over waarom leven als wanorde meet.
Allesoverkatwijk.nl / Katwijksche Post (2026). Reconstructie over de komst van medicijnreus Eli Lilly, deel 1–5. 24 september 2026. Waarom lezen? Het meest volledige verslag van het besluitproces, op basis van vrijgegeven vertrouwelijke stukken. Leesadvies: deel 2 over april 2025 en deel 5 over de deal van één avond.
Rengers, M. & Uijtewaal, R. (2026). De Amerikaanse dieetpillenfabriek dendert Katwijk binnen. NRC, 30 september 2026. Waarom lezen? Landelijke berichtgeving over de druk op het hoogheemraadschap en de behandeling van een LUMC-hoogleraar die kritiek uitte.
Gemeente Katwijk (2026). Ontwerp omgevingsvergunning Eli Lilly/Mondrian, Zonneveldslaan 17, Valkenburg. Waarom lezen? Bevat de adviezen van Rijnland, Dunea, GGD, Veiligheidsregio en de welstandscommissie. Leesadvies: de opmerkingen van de welstandscommissie over tijdsdruk en het ontbrekende stedenbouwkundige plan.
DGMR (2026). Notitie Omgevingsveiligheid; Onderzoek luchtkwaliteit; Notitie MBA-onderzoek. In opdracht van REDC V-Burg Dev. B.V. Waarom lezen? De bron voor procesbeschrijving, batchgrootte, tankenpark, effectafstanden en gasverbruik. Leesadvies: let erop dat het luchtonderzoek alleen stikstofdioxide en fijnstof doorrekent.
TAUW (2025). Eli Lilly – Ethanol-5% methanol Seveso threshold. Waarom lezen? Twee pagina’s die laten zien dat de lage Seveso-telling afhangt van de aanname dat het oplosmiddel niet verhit wordt.
Partij voor de Dieren Zuid-Holland (2026). Zienswijze ontwerpbesluit omgevingsvergunning Eli Lilly. 6 augustus 2026. Waarom lezen? De grondigste openbare analyse van water, energie, Seveso-marge, publieke kosten en democratisch proces. Leesadvies: paragraaf 1, 7 en 14.
Ministers van EZK, IenW en VRO (2026). Kamerbrief 32637 nr. 761 en Bestuurlijke afspraken, 18 juni 2026. Waarom lezen? De formele afspraak: € 72 miljoen, 1.590 woningen door RED, en Lilly als strategisch account bij het NFIA.
Konstapel, J. (2026). De Vastgoedstaat. constable.blog, 29 mei 2026. Waarom lezen? Eerdere analyse van de verhouding tussen ontwikkelaars en bestuur in Leiden, met RED Company en het project Lead.
Konstapel, J. (2025). Voedsel zonder Levensenergie is Ongezond. constable.blog, 23 januari 2025. Waarom lezen? Introduceert levensenergie en voedselkwaliteit via biofotonen. Deze blog geeft dat begrip een plaats in het net.
West, S. e.a. (2026). Weight regain after cessation of medication for weight management. BMJ 392:e085304. Waarom lezen? 37 studies over wat er gebeurt na het stoppen met afslankmiddelen. Leesadvies: vergelijk de terugval na medicijnen met die na leefstijlprogramma’s.
Hall, K. D. e.a. (2019). Ultra-processed diets cause excess calorie intake and weight gain. Cell Metabolism 30:67–77. Waarom lezen? Gelijke voedingsstoffen, andere bewerking, 508 kcal per dag verschil.
Tasali, E. e.a. (2022). Effect of sleep extension on objectively assessed energy intake among adults with overweight. JAMA Internal Medicine. Waarom lezen? Eén slaapadvies, meer slaap, minder eten, zonder dieet.
Tang, W., Dong, S. & Li, Y. (2025). Impact of artificial light at night on obesity and overweight. BMC Public Health 26. Waarom lezen? Overzicht van 13 studies met ruim 867.000 deelnemers over licht ‘s nachts en overgewicht.
Kobayashi, M., Kikuchi, D. & Okamura, H. (2009). Imaging of ultraweak spontaneous photon emission from human body displaying diurnal rhythm. PLoS ONE 4:e6256. Waarom lezen? Het menselijk lichaam geeft licht af in een dagritme. Kort en helder.
Salari, V. e.a. (2025). Imaging ultraweak photon emission from living and dead mice and from plants under stress. Journal of Physical Chemistry Letters. Waarom lezen? De duidelijkste vergelijking tussen levend en dood, met temperatuur gelijk gehouden.
Sun, M. e.a. (2017). Measuring ultra-weak photon emission as a non-invasive diagnostic tool for detecting early-stage type 2 diabetes. Journal of Photochemistry & Photobiology B 166:86–93. Waarom lezen? Leids onderzoek naar het lichtsignaal bij beginnende diabetes. Laat zien welke kennis in Leiden al aanwezig is.
Cifra, M. e.a. (2015). Biophotons, coherence and photocount statistics: a critical review. Journal of Luminescence 164:38–51. Waarom lezen? Het standaardoverzicht over de gezochte samenhang van biofotonen. Deze blog leest de uitkomst als verwacht.
Strube, J. & Stolz, P. Measuring delayed luminescence by fluorescence excitation spectroscopy to evaluate food quality – an overview. Waarom lezen? Twintig jaar metingen aan voedsel per productiewijze, waaronder eieren en wortels.
RIVM (2024). Jaarrapportage monitor gecombineerde leefstijlinterventie (GLI) 2024. Waarom lezen? Landelijke cijfers over 121.000 deelnemers aan het Nederlandse leefstijlprogramma.
Sawyer, A. e.a. (2021). Amsterdam Healthy Weight Approach. Obesity Science & Practice 7:591–605. Waarom lezen? Hoe een stad werkt op het niveau van gedeeld ritme. Leesadvies: het regenboogmodel.
Lean, M. E. J. e.a. (2024). 5-year follow-up of the Diabetes Remission Clinical Trial (DiRECT). Lancet Diabetes & Endocrinology 12:233–246. Waarom lezen? Remissie van diabetes als reële uitkomst, met de grenzen ervan over vijf jaar.