Waarom 800 miljoen jongeren geen banen tekortkomen, maar een kring waarin hun werk telt

On By konstapelIn Uncategorized

Het artikel betoogt dat de 800 miljoen jongeren zonder duidelijke baan geen tekort aan werk hebben, maar dat hun werk niet telt omdat het geen rendement voor kapitaal oplevert. Waar deze spanning niet in een gesloten kring wordt opgevangen, ontlaadt ze via drugs, criminaliteit, migratie of mentale terugval. Drie bewezen programma’s en drie conceptuele lussen (werk, energie, kennis) laten zien hoe werk wél kan tellen zonder afhankelijk te zijn van buitenlands kapitaal. De kern is dat een daad pas sluit als een ander haar afmaakt, en dat de tijd dringt: buffers raken uitgeput tussen oktober 2027 en 2028.

Zonder banengroei zal de onrust toenemen, stelt Wereldbank-president Ajay Banga: ‘We moeten ervoor zorgen dat jonge mensen een productieve toekomst hebben.’
Zonder banengroei zal de onrust toenemen, stelt Wereldbank-president Ajay Banga: ‘We moeten ervoor zorgen dat jonge mensen een productieve toekomst hebben.’ Foto: Sakchai Lalit/AP

Gebruikte Blogs

0. The MAZE-Bank: A Radical Reimagining of Economic Systems

1 Transmutation: Chemical Elements on Demand

2 Waarom ziekte geen raadsel is

3 Waarom Stijgen de Mentale klachten Wereldwijd?

4 Global Tensions 2026: February 2028 as a Turning Point

J.Konstapel,Leiden,12-10-2026.

Aanleiding: Wereldbank-president: ‘Wat gaan jongeren zonder hoop doen? Drugs? Criminaliteit? Migreren?’

Wereldbank-president Ajay Banga rekent het voor. In ontwikkelingslanden bereiken de komende tien jaar 1,2 miljard jongeren de werkende leeftijd. Er komen ongeveer 420 miljoen banen bij. Er blijven bijna 800 miljoen jongeren over zonder duidelijke weg.

Zijn antwoord is banen, gefinancierd met privaat kapitaal. De Wereldbank haalde in het boekjaar 2026 een record op: $112 miljard, ruim drie keer zoveel als in 2022.

Deel dat bedrag door de 800 miljoen jongeren. Dat is $140 per persoon, voor één jaar. Daarmee sluit je de kloof niet.

De kloof is ook geen tekort aan werk. Werk is er genoeg: daken, oogsten, water, zorg voor ouderen. Het telt alleen niet. Werk telt pas als baan wanneer iemand met kapitaal er rendement op verwacht. Wat niet rendeert, wordt niet afgewezen. Het wordt niet gezien.

Dat is de kern. Banga’s jongeren zijn geen mislukte werknemers. Ze zijn ongelezen werk.

Het beeld

Het beeld door dit hele werk is een visnet in water. Eén draad loopt overal en kruist zichzelf. Waar een lus in fase terugkomt, sluit ze en blijft ze. Waar ze niet sluit, blijft spanning staan. Die spanning verdwijnt niet. Ze ontlaadt ergens.

Een daad sluit pas als een ander haar afmaakt. Een gerepareerd dak sluit als de eigenaar zegt: klopt. In de geldeconomie sluit het pas als een belegger in Londen rendement ziet.

Hoe het geld nu werkt

Banga noemt zelf hoe het geld binnenkwam:

  • ongeveer 40% van de publieke financiering ging naar beter bestuur, zodat beleggers voorspelbare regels vinden;
  • de risicodekking groeide naar $25 miljard, grotendeels herverzekerd in Zwitserland en Londen;
  • bij sommige projecten wordt het rendement gemaximeerd, zodat er meer overblijft voor commerciële financiers;
  • kleine projecten worden gebundeld: één waterproject in Kenia is te klein voor een pensioenfonds, 22 samen ter waarde van $1 miljard niet.

Elke stap past het werk aan de belegger aan. Het water in Kenia komt er als het een vorm heeft die een fonds kan kopen. Daarna gaat de opbrengst de regio uit.

Opvallend is dat Banga zelf de les trekt die dit omkeert. Uit de energiecrisis leerde hij dat afhankelijkheden binnen een regio beter te beheersen zijn dan lange ketens door smalle corridors. Zijn voorbeeld: Ethiopian Airlines bleef vliegen dankzij een raffinaderij in Nigeria. Hij past die les toe op raffinaderijen en havens. Nog niet op geld, werk en kennis.

Waar de spanning heen gaat

Banga noemt drie routes: drugs, criminaliteit en migratie. De metingen laten zien hoe ze werken.

Migratie. In 24 Afrikaanse landen dacht in 2024 47% van de mensen aan vertrek. De helft daarvan noemt werk als reden. Niet de armsten vertrekken. Emigratie stijgt met het inkomen tot ongeveer $10.000 per hoofd. Wie niets heeft, kan de reis niet betalen.

Op 30 en 31 juli 2026 zwommen ongeveer 60.000 mensen van Marokko naar Ceuta. Op hun telefoons stond een bericht dat wie de overkant haalde een verblijfsvergunning kreeg. Het was niet waar. Minstens 57 mensen verdronken. Ruim 48.000 gingen binnen enkele dagen terug. In Marokko is 35,8% van de jongeren werkloos.

In Nepal zette een verbod op 26 sociale-mediaplatforms in september 2025 het land in brand. Voor jonge Nepalezen zijn die platforms vacaturebank, nieuwsbron en werkplaats. Een kwart tot een derde van het nationaal inkomen komt van migranten in het buitenland.

Geweld. Een grote jonge generatie verhoogt het risico op conflict. Maar werkloosheid alleen is niet de aanleiding. Onderzoek in Afghanistan, Colombia en Somalië vond dat onrecht de doorslag geeft: corruptie, discriminatie, geweld door politie en leger. Een jongere wordt dan wel gezien, maar verkeerd.

Drugs. In Bangladesh gebruiken 8,2 miljoen mensen drugs, bijna 5% van de bevolking. Bijna allemaal begonnen ze voor hun 26e. Negen op de tien zeggen dat drugs makkelijk te krijgen zijn. Eén op de acht heeft toegang tot behandeling. In Ghana slikken chauffeurs en bijrijders tramadol om de dienst vol te maken. In Amerika lag de sterfte aan overdoses vijf jaar na de sluiting van een autofabriek 85% hoger dan verwacht.

Een vierde route, naar binnen. Banga noemt hem niet. In rijke landen valt dezelfde generatie naar binnen uit. In Nederland groeit de WIA het snelst bij twintigers, vooral met psychische klachten. Een wereldwijd onderzoek onder een miljoen mensen vindt dat 41% van de jongvolwassenen in een crisis zit die het dagelijks functioneren aantast. Opvallend: jongeren in Afrika ten zuiden van de Sahara doen het het best, jongeren in rijke landen het slechtst. Daar zijn familiebanden en zingeving dunner.

Het patroon onder alle vier heeft een naam: waithood, wachten op volwassenheid. De overgang naar een eigen huis, een gezin en erkend werk komt niet. Waar familie sterk is maar werk ontbreekt, gaat de spanning naar buiten. Waar familie dun is maar een vangnet bestaat, gaat ze naar binnen.

Wat aantoonbaar werkt

Drie programma’s zijn goed genoeg getoetst om op te bouwen.

  • Liberia. 999 mannen met een hoog risico kregen acht weken groepstherapie en $200. Tien jaar later was hun crimineel gedrag ongeveer gehalveerd. Kosten: $530 per persoon.
  • Chicago. Jongeren uit gewelddadige wijken kregen een zomerbaan van acht weken met een mentor. Het aantal arrestaties voor geweld daalde met 43%, vooral ná het programma.
  • IJsland. Het land investeerde in begeleide activiteiten en tijd met ouders. Het aandeel 15- en 16-jarigen dat de afgelopen maand dronken was, daalde van 42% naar 5%.

Geen van de drie geeft inkomen op zich. Alle drie geven een daad die telt, iemand die haar ziet, en tijd om te herhalen. Dat is precies een gesloten lus.

Drie lussen zonder buitengeld

De vraag is of zo’n sluiting op de schaal van 800 miljoen kan. Daarvoor moeten drie lussen dicht.

Werk. De MAZE-bank draait al. Het is geen bank maar het geheugen van een kring. Eén regel is een zin: Karim hielp Fatima met het dak, dinsdag. Fatima tikt “klopt”, en dan telt het. Er is geen rente. Een stand die niemand gebruikt, zakt langzaam naar nul en wordt een gift aan de kring. Geld komt alleen aan de rand voor. De kring is nog niet een jaar lang in een echte gemeenschap getoetst. Die toets ligt klaar.

Energie. Banga’s kapitaalbehoefte zit grotendeels in energie: raffinaderijen, netten, datacenters. In 2021 mat een groep in Boulder stroom uit een laagje van enkele nanometers, zonder brandstof en zonder aangelegde spanning. Omgerekend is dat 70 watt per vierkante meter, dag en nacht. Dat is ruim drie keer een zonnepaneel in Nederland. Een Nederlands huishouden heeft er 4,9 vierkante meter aan genoeg. In vijf jaar heeft niemand het onafhankelijk herhaald. Of lagen optellen is onbekend. Maar als het standhoudt, is energie geen reden meer om kapitaal van buiten te halen.

Kennis. Banga’s “kleine AI” laat een boer zijn telefoon op een blad richten. Het systeem noemt de ziekte en het gif, en de boer drukt op kopen. Eén blad, één product, het geld de regio uit. Een AI met een poort die alleen kan teruggeven wat onderbouwd is, of zeggen “weet ik niet”, beschermt juist de boer die het antwoord niet kan controleren. Die poort draait al. De andere helft, die meet of een geheel in de pas loopt, is nog niet gebouwd.

Kunstmest

Banga’s derde zorg is de prijs van kunstmest. Toen de Straat van Hormuz dichtging, daalde de uitvoer van ureum uit de Golf in april 2026 met 83%. Kunstmest is drie problemen.

  • Stikstof komt uit de lucht. Het is een energievraag. Met de energie van één laag uit Boulder heb je ongeveer 2 vierkante meter nodig voor de stikstof van een hectare. Oppervlak is niet het probleem. Een kleine, lokale fabriek wel. Vlinderbloemigen, zoals bonen en klaver, doen het zonder machine.
  • Fosfor komt niet uit de lucht. Marokko heeft 68% van alle fosfaatreserves ter wereld. De jongeren die naar Ceuta zwommen, leven boven tweederde van alle fosfaat op aarde. Fosfor moet in de kring blijven: terugwinnen uit mest en as.
  • Kalium komt vooral uit Canada, Rusland en Wit-Rusland. Daar speelt de Golf geen rol.

Er is één route die niemand heeft onderzocht. Een Japans industrielab meldde dat een gelaagde film met zwaar waterstof het ene element in het andere omzet, telkens vier plaatsen hoger in het periodiek systeem. Pas dezelfde stap toe op keukenzout. Natrium wordt dan fosfor. Chloor wordt kalium. De rekensom klopt precies. Het verschijnsel is niet aanvaard, en de proef met zout is nooit gedaan. Die proef is klein en beslissend.

De klok

Banga’s zorg heeft een datum. Als de crisis nog één à twee jaar duurt, zegt hij, zijn de buffers op. Dat is tussen oktober 2027 en oktober 2028. Op de ladder van drie bereiken beide huidige oorlogen in februari 2028 dezelfde grens. Wat dan niet gesloten is, wordt een trage spanning.

Voor een jongere in Caïro of Dhaka betekent dat iets concreets. Bestaat er vóór die tijd geen kring waarin zijn werk telt, dan ontlaadt de spanning langs de routes die Banga zelf noemt.

Wat er staat en wat open is

Gemeten: de kloof, het geld, de routes, de drie werkende programma’s, de stroom uit één laag, de kunstmeststromen.

Open: een jaar MAZE-bank in een echte gemeenschap, de herhaling van de laag uit Boulder, de tweede helft van de AI, kleine stikstoffabrieken, en de proef met zout.

Elk van die open punten is goedkoper te beslissen dan één jaar van de kloof.

Leeslijst

De Boer, M. en Jongsma, M. (2026). “Wereldbank-president: ‘Wat gaan jongeren zonder hoop doen?'” Het Financieele Dagblad, 12 oktober 2026. Waarom lezen? Het interview waar dit blog op reageert. Leesadvies: lees de passage over regionale afhankelijkheden naast die over gebundelde waterprojecten. Ze wijzen in tegengestelde richting.

Konstapel, J. (2026). The Unread Generation. Constable Research, Leiden, 12 oktober 2026. Waarom lezen? Het Engelse artikel achter dit blog, met alle berekeningen, de status van elke bewering en ruim 40 geannoteerde bronnen. Leesadvies: paragraaf 5 voor wat werkt, paragraaf 7 voor kunstmest.

Wereldbank (2026). Persbericht over $112 miljard privaat kapitaal, 17 september 2026. Waarom lezen? Hoe de Bank succes meet: in opgehaald geld, niet in banen.

Afrobarometer (2024). Bijna de helft van de Afrikanen overweegt emigratie. Waarom lezen? Wie weg wil en waarom, in 24 landen.

Mercy Corps (2015). Youth & Consequences: Unemployment, Injustice and Violence. Waarom lezen? Het bewijs dat onrecht, niet werkloosheid, jongeren naar geweld drijft.

Blattman, C. e.a. (2023). “Cognitive Behavior Therapy Reduces Crime and Violence over Ten Years.” American Economic Review: Insights. Waarom lezen? Tien jaar volgen, gehalveerd crimineel gedrag, $530 per persoon.

Heller, S. B. (2014). “Summer jobs reduce violence among disadvantaged youth.” Science. Waarom lezen? Acht weken werk met een mentor, 43% minder geweld, vooral daarna.

Honwana, A. (2012). The Time of Youth. Kumarian Press. Waarom lezen? Het begrip waithood, uit gesprekken met jongeren in vier Afrikaanse landen. Leesadvies: begin met haar Lugard-lezing van 2013, twintig pagina’s.

Sapien Labs (2026). Global Mind Health in 2025. Waarom lezen? Een miljoen mensen, 84 landen, en de verrassende uitkomst dat Afrikaanse jongeren het mentaal het best doen. Leesadvies: lees de notitie over representativiteit erbij; alleen mensen met internet doen mee.

Konstapel, J. (2026). “Waarom Stijgen de Mentale klachten Wereldwijd?” constable.blog, 31 juli 2026. Waarom lezen? De vierde route, naar binnen, met de cijfers uit Nederland, Engeland en Finland.

Konstapel, J. (2026). “Hoe de MAZE Bank traditionele banken uitdaagt.” constable.blog, 8 september 2026. Waarom lezen? De kring, het verval en de drie getallen.

Konstapel, J. (2026). “Waarom ziekte geen raadsel is.” constable.blog, 16 september 2026. Waarom lezen? De toets met drie uitkomsten, waaruit dit blog de “ongelezen” jongere haalt.

Moddel, G. e.a. (2021). “Optical-Cavity-Induced Current.” Symmetry 13, 517. Waarom lezen? De meting achter elk energiegetal in dit blog. Leesadvies: figuur 4 voor de curve, paragraaf 3.2 voor de controles.

Konstapel, J. (2026). “Transmutation: Chemical Elements on Demand.” constable.blog, 9 oktober 2026. Waarom lezen? Wat er gemeten, gemeld en verworpen is over het veranderen van elementen. De bron van de zoutroute.

Konstapel, J. (2026). “Global Tensions 2026: February 2028 as a Turning Point.” constable.blog, 11 oktober 2026. Waarom lezen? De klok achter de datum van februari 2028.

U.S. Geological Survey (2026). Mineral Commodity Summaries 2026: Phosphate rock; Potash. Waarom lezen? Wie de fosfaat en het kalium van de wereld bezit.

The Unread GenerationDownload

Bronnen