J.Konstapel Leiden 30-8-2025.

Direct naar de Conclusie druk hier.

Deze blog is een vervolg op Waarom Bijna de Helft van de Leidenaren nu Niet of PVV stemmen.

0. Inleiding

Het kost echt veel moeite om de objectieve feiten te vinden, omdat erg veel data is aangepast en in eigen databases is gestopt en de AI’s de PR als feiten citeren.

Nederland wordt geregeerd door de communicatie medewerkers van de Overheid.

1. De Leidse bevolking en hun inkomen

Volgens de CBS Regionale Inkomensstatistiek 2023 hebben Leidse huishoudens de volgende hoofdinkomensbronnen:

– 60% heeft het hoofdinkomen uit arbeid (loondienst of zelfstandig)
– 20% leeft voornamelijk van pensioen of AOW
– 15% ontvangt voornamelijk uitkeringen (bijstand, WW, WIA)
– 5% heeft overige bronnen zoals vermogen

Het gemiddelde bruto jaarinkomen bedraagt €34.500 per inwoner (inclusief mensen zonder inkomen) en €40.700 per inkomensontvanger.

Waar werken Leidenaren?

– 45% werkt binnen Leiden zelf
– 55% werkt buiten Leiden (vooral Den Haag, Amsterdam en omliggende gemeenten)
– 89% is in loondienst
– 11% is zelfstandig ondernemer

Grote werkgevers in Leiden:

– Zorg & Welzijn (±15.000 banen): LUMC (10.000), Topaz (1.650), GGZ Rivierduinen (2.100), plus kleinere aanbieders
– Onderwijs (±10.000 banen): Universiteit Leiden (6.400), Hogeschool Leiden (1.000), MBO Rijnland (enkele honderden), middelbare scholen, basisonderwijs
– Zakelijke dienstverlening (±8.000 banen): Centric, BaseClear, zzp’ers in ICT en advies
– Detailhandel en horeca (±7.000 banen): supermarkten, restaurants, cafés, speciaalzaken
– Overheid & Cultuur (±5.000 banen): Gemeente Leiden, Naturalis (200), Rijksmuseum van Oudheden, galerieën

2. Leiden Bio Science Park

Het Leiden Bio Science Park (LBSP) wordt in verschillende onderzoeken en rapportages benoemd als een belangrijk cluster.

Buck Consultants (2024): 430 bedrijven met samen meer dan 11.700 banen; inclusief onderwijs- en kennisinstellingen in totaal ca. 25.000 werkenden.

Gemeente Leiden (2024): Het LBSP zorgde in 2022 voor ca. 25.000 directe en indirecte banen, ongeveer 34% van de Leidse werkgelegenheid.

Rekenkamercommissie (2020): Het LBSP bood werkgelegenheid aan ruim 20.000 mensen en indirect ca. 3.000 banen elders in Leiden.

Feitenfundament (2021): Het LBSP is goed voor 27% van de Leidse banen.
Decisio (2024): 25.000 directe en indirecte banen = 34% van de Leidse werkgelegenheid.

De methodologie verschilt per onderzoek: sommige studies tellen alleen directe banen, andere voegen indirecte en reeds bestaande banen (zoals LUMC) toe.

Veel voorkomende functies op het LBSP zijn onder meer:

– Laboratoriumwerk, o.a. ondersteuning bij glaswerk, invoer testresultaten
– Quality Control functies en productieprocessen
– Administratieve en ondersteunende rollen

Er wordt geen onderzoek gedaan en er zijn geen startups.

Het LBSP is feitelijk een vastgoedproject en een speculatie met aandelen, kortom een Venture in sjieke gebouwen met veel lucht en licht.

Vacatures op het LBSP behelzen functies als “Quality Control Associate”, “QC Technician”, “Laboratory Support Officer” en “Manufacturing Associate” 42 vacatures voor Leiden Bio Science Park in Nederland.

Eurofins MicroSafe zoekt een “Laboratory Support Officer” voor “het reinigen van laboratoriumglaswerk en overige materialen” en “invoeren van testresultaten in het Lab Informatie Management Systeem (LIMS)” Leiden Bio Science Park – Leiden University.

Grote werkgevers op het park:

– LUMC (10.000 medewerkers, op terrein)
– Farmaceutische bedrijven en onderzoeksinstellingen (o.a. Galapagos, Pharming)
– Diverse biotechnologiebedrijven en ondersteunende dienstverleners

Huurprijzen voor kantoorruimte: ca. €210 per m²/jaar (2024).

Het park wordt mede ontwikkeld door de Universiteit Leiden, die kavels uitgeeft aan bedrijven.

Beursgenoteerde bedrijven

Galapagos: koers daalde van €250 naar €100 tussen begin 2020 en eind 2020.

Pharming: “In 2005 stonden we nog boven de €40 en rond de eeuwwisseling deed een aandeel Pharming €250. Momenteel staat het aandeel een stukje boven de €1”.

3. de Invloed van de Studenten in Leiden

Leiden telt ongeveer 30.000 studenten (Universiteit ±23.000, Hogeschool ±12.000).

Activiteiten studenten:

– Wonen vaak in studentenhuizen; ±70% huurt particulier of via SSH
– Werken vooral in horeca, detailhandel of logistiek als bijbaan
– Besteden een groot deel van hun inkomen aan horeca en cultuur

Politieke voorkeuren (landelijk patroon jongeren/studenten):

– D66
– GroenLinks/PvdA
– Partij voor de Dieren

Ze helpen hiermee de bestuurders van GroenLinks/D66 aan een meerderheid, temeer omdat veel Leidenaren niet meer stemmen of PVV stemmen.

Invloed studenten op Leidse economie:

– Horeca in de binnenstad groeit mede door studentenbestedingen
– Studenten zijn tijdelijke consumenten, geen structurele werkgelegenheidsdragers.

Ze leveren verder de goedkope medewerkers in de horeca.

– Na afstuderen vertrekt het merendeel naar andere steden (Amsterdam, Den Haag, Rotterdam, Utrecht)

4: de Marketing van Leiden

Het Imago: Leiden Kennisstad

De Leidse Kennis is vergane glorie.

Kennis is geabstraheerde opgepotte historische ervaring en daarmee onbruikbaar in de praktijk.

Leiden heeft structureel geen profijt van de studenten.

De meeste afgestudeerden die wél blijven, vestigen zich bovendien in Amsterdam of Den Haag, niet in Leiden zelf.

Leiden&Partners (voorheen Leiden Marketing) fungeert als citymarketing- en acquisitieorganisatie.

Het netwerk omvat gemeente, kennisinstellingen en exploitanten.

Kern en bestuurlijke tegenhangers:

– Directeur: Martijn Bulthuis
– Gemeente Leiden: burgemeester Peter Heijkoop; wethouders Wietske Veltman (Economie), Yvonne van Delft (Cultuur, Werk & Inkomen), Ashley North (Klimaat, Mobiliteit & Financiën)

Partners en instellingen:

– Universiteit Leiden (College van Bestuur: Annetje Ottow, Hester Bijl, Timo Kos)
– LUMC (RvB: Martin Jan Schalij, Marlies Reinders, Ymke Fokma, Henk-Jan Guchelaar)
– mboRijnland (Otto Jelsma, Ron van Kints, Frans Möhring)
– Arriva (Anne Hettinga, Jan-Pieter Been)

Congres- en eventnetwerk:

– Leiden Convention Bureau (Miranda Geerlings, Jimin Jung, Yara Kranenburg)
– By ease / Leids Congres Bureau (Gijs Oskam, Marit Wormgoor)
– Leiden International Centre (Jenny Willcock)
– ECC Leiden, Leidse Schouwburg, Naturalis, RMO, Boerhaave
– Hotels: Golden Green Hotels, Hilton Garden Inn Leiden, Van der Valk, Fletcher Wellness-Hotel

Voorbeelden van programma’s en acquisitie:

– Leiden European City of Science 2022
– ICCA ranking NL #6 (congresacquisitie)
– EAA 2027 (European Association of Archaeologists)

de zelfpromotiecyclus

LBSP Foundation maakt claims over eigen prestaties

Gemeente Leiden communiceert over economische prestaties

Buck Consultants wordt ingehuurd door Nationaal Campussen Overleg (waar LBSP lid van is)

Blaauwberg produceert rapporten voor gemeenten en regio’s

Decisio doet onderzoek in opdracht van gemeente Leiden

Universiteit Leiden citeert Buck Consultants rapport

LUMC herhaalt dezelfde Buck Consultants conclusies

Gemeente Leiden verwijst naar Decisio onderzoek

Leidsch Dagblad neemt persberichten over

Sleutelstad publiceert gemeente-persberichten

Health~Holland (brancheorganisatie) ampliceert LBSP-claims

5: Gentrificatie en toekomstscenario

In Leiden voltrekt zich een ontwikkeling die vergelijkbaar is met de huidige situatie in Amsterdam, maar met minder economische veerkracht. De kernpunten zijn:

1 Gentrificatie

– De binnenstad trekt studenten, expats en toeristen aan, waardoor prijzen stijgen.
– Betaalbare woningen zijn schaars; wachttijden voor sociale huur > 7 jaar.
– Vaste inwoners wijken uit naar omliggende gemeenten zoals Leiderdorp, Katwijk en Zoeterwoude.

2. Vertrek van innovatie

– Delft trekt structurele innovatie en startups via de TU Delft en gerelateerd ecosysteem.
– Amsterdam concentreert grote bedrijven en kapitaal (Heineken, Ikea, tech scale-ups).
– Leiden blijft beperkt tot vaste instellingen (Universiteit, LUMC) en beleidsprojecten (LBSP, musea).

3. Economische basis

– Circa 60–70% van de banen in Leiden zit in zorg, onderwijs, overheid, horeca en detailhandel.
– Innovatieve werkgelegenheid is marginaal en vaak routine- of ondersteunend werk in biotech.
– Zelfstandigen groeien in aantal, maar zijn veelal actief in zorg en advies zonder schaalbare groei.

4. Leiden als ‘Disneyland’

– Binnenstad fungeert steeds meer als decor voor toeristen, studenten en congressen.
– Investeringen gaan naar branding en events (bijv. European City of Science, ICCA-ranking).
– Voor Leidenaren zelf levert dit geen hogere inkomens of structurele werkgelegenheid op, maar wel hogere lasten.

Vergelijking met Amsterdam

Aspect	Amsterdam (huidig)	Leiden (ontwikkelend)
Woningmarkt	Onbetaalbaar voor middenklasse	Steeds moeilijker, gentrificatie in gang
Innovatie	Big Tech, scale-ups, hoofdkantoren	Nauwelijks, enkele biotechbedrijven
Horeca/toerisme	Overtoerisme, centrum onleefbaar	Groei horeca en toerisme in binnenstad
Economische basis	Gemengd: financieel, tech, creatief	Smal: zorg, onderwijs, horeca, overheid
Toekomstperspectief	Blijft aantrekkelijk voor kapitaal	Risico: decorstad zonder kernfunctie

6. Conclusie

Leiden heeft geen eigen seconomische motor.

Kennis stroomt weg naar Delft en Amsterdam.

De stad ontwikkelt zich richting een verzorgings- en consumptiestad met groeiende horeca en toerisme, maar met risico op gentrificatie en verlies van leefbaarheid.

Zonder verbreding van de economische basis dreigt Leiden te evolueren tot een ‘Disneyland-stad’: aantrekkelijk voor bezoekers, maar minder functioneel voor de vaste bevolking.

terug naar het Begin druk hier.