Dit is een reactie op “Commission proposes tech sovereignty package to strengthen Europe’s
digital autonomy and resilience
Brussels, 3 June 2026
Open source software geeft je geen digitale soevereiniteit, omdat software slechts de eindvorm (derde orde) is van menselijke kennis en vaardigheden.
Echte controle vereist dat je de onderliggende vakgemeenschap (tweede orde) en de fysieke rekenarchitectuur (eerste orde) zelf in bezit hebt.
Europa moet daarom niet alleen in code investeren, maar vooral in praktisch technisch onderwijs, alternatieve computerarchitecturen en lokaal bestuur.
J.Konstapel,Leiden, 4-6-2026.
Jump to the english translation and scientific article here
Europa heeft een soevereiniteitsprobleem.
Ziekenhuizen draaien op Amerikaanse software. Energienetten zijn afhankelijk van infrastructuur die buiten Europese grenzen wordt beheerd. Burgergegevens stromen door servers die Europa niet bezit, onder juridische kaders die het niet heeft geschreven.
De Europese Commissie presenteerde op 3 juni 2026 een antwoord: het European Technological Sovereignty Package. Het bevat nieuwe chipswetgeving, uitbreiding van Europese clouddatacenterscapaciteit, en een Open Source Strategy. Die laatste wil digitale autonomie bouwen op de basis van openlijk eigendom van code.
De politieke logica is begrijpelijk. Als afhankelijkheid van Amerikaanse en Aziatische technologieleveranciers het probleem is, dan moet Europees eigendom van broncode toch een deel van de oplossing zijn. Europa telt meer dan drie miljoen open-source bijdragers. Waarom niet benutten wat zij al produceren?
Het antwoord is eenvoudig: omdat de premisse niet klopt.
Open source is een waardevol instrument. Maar de gedachte dat code-eigendom soevereiniteit verleent, berust op een fundamentele vergissing. Die vergissing betreft de vraag waar potentie in technologische systemen werkelijk zit. Zolang die vergissing niet wordt gecorrigeerd, behandelt Europees technologiebeleid symptomen terwijl de oorzaak intact blijft.
Wat software werkelijk is
Code is het eindpunt, niet het beginpunt.
Een salarissysteem schept het begrip van loonberekening niet. Een navigatiealgoritme genereert het concept van routeplanning niet. In elk geval formaliseert de code een menselijke activiteit die al werd begrepen voordat de eerste regel werd geschreven.
Code is afgeleid van begrip. Niet de bron ervan.
Dit heeft een directe consequentie. Software is wat we derde-orde kristallisatie noemen: de formalisering van reeds begrepen menselijke handeling. De drie lagen zijn als volgt:
Eerste orde — de menselijke handeling zelf. Bekwaam, lichamelijk, contextgebonden. Een ervaren administrateur die een uitzondering in een berekening herkent. Een arts die een laboratoriumresultaat weegt tegen klinische context. Deze laag is irreduceerbaar rijk en vereist oordeel.
Tweede orde — het expliciete begrip van die handeling. De regels, procedures en institutionele kennis die kunnen worden gearticuleerd. De handleiding, het protocol, de vakkennis die overdraagbaar is via opleiding.
Derde orde — de formele specificatie in uitvoerbare code. Het mechanisch reproduceerbare residu van de tweede orde. Alles wat oordeel vereiste om te articuleren, is al verloren voordat de code werd geschreven.
Iedere stap is een reductie. De eigenaar van de derde laag bezit daarmee niet automatisch de tweede of de eerste.
Het ijsmetafoor is hier precies. Code is het ijs. De gemeenschap van praktijk, de vakkennis, het institutionele begrip — dat is het water. Ijs overdragen zonder water is een kristalvorm overdragen die alleen als vloeistof functioneert.
Een gemeente die open-source bestuurssoftware verkrijgt maar niet beschikt over de technische kennis om die aan te passen, te onderhouden of te herontwikkelen, heeft geen soevereiniteit gewonnen. Ze heeft een andere vorm van afhankelijkheid verworven.
Open source kan dit probleem mitigeren — maar alleen wanneer de code wordt overgedragen samen met de gemeenschap die haar onderhoudt en de kennis die haar onderbouwt. Waar die gemeenschap ontbreekt, is de code inert.
De cosmotechnische orde die niemand bevraagt
De Hongkongse filosoof Yuk Hui, werkzaam aan de Erasmus Universiteit Rotterdam, maakt een dieper argument.
Technologie is nooit universeel.
Ze is altijd ingebed in een cosmotechnische orde. Dat is een specifieke configuratie van technische praktijken, epistemologische aannames en morele verplichtingen. Die orde bepaalt niet alleen welke technologieën worden gebouwd. Ze bepaalt welke technologieën überhaupt denkbaar zijn.
De westerse moderniteit heeft techniek losgemaakt van haar morele en kosmologische inbedding. Techniek werd zuivere instrumentaliteit: de optimale aanwending van middelen voor gegeven doelen. De doelen zelf kwamen buiten filosofische beschouwing te staan.
Het resultaat is de dominante cosmotechnische orde. Die orde bepaalt wat rationeel is om te bouwen — en wat niet. Ze is niet neutraal. Ze is een uitdrukking van een specifiek kader, waarvan de oorsprong ligt in de Amerikaanse informaticawetenschap van de twintigste eeuw.
De Europese Open Source Strategy bevraagt deze orde niet.
Ze stelt Europees eigendom voor van artefacten die volledig binnen diezelfde orde zijn geproduceerd. Linux open-source maken verandert niets aan de aannames die in dat systeem zijn ingebakken. Een groot taalmodel onder Europese licentie brengen verandert niets aan de epistemologie erachter.
Die aannames zijn: computatie is discrete symbolische manipulatie, intelligentie is statistisch patroonherkenning, data is een te onttrekken grondstof, de passende respons op een menselijk probleem is het bouwen van een applicatie.
Europese code onder Europese rechtstitels, draaiend op Europese servers, gebouwd naar dezelfde specificaties — dat zijn eigendomspapieren op een architectuur die men niet zelf heeft bedacht.
Echte cosmotechnische soevereiniteit vereist andere vragen.
Hoe zou een Europees AI-systeem eruitzien als het begon vanuit andere aannames over wat intelligentie is? Welke computationele systemen zouden ontstaan vanuit tradities die techniek nooit hebben losgemaakt van haar morele context?
Dit zijn geen retorische vragen. Het zijn de vragen die een serieuze soevereiniteitsdiscours moet stellen.
De architectuur die niemand noemt
Onder de code, onder het cosmotechnische kader, ligt een fysieke laag die de huidige soevereiniteitsdiscours niet bereikt.
De architectuur van computatie zelf.
De Von Neumann-architectuur — sequentiële verwerking van discrete symbolische operaties, strikte scheiding van processor en geheugen — is de basis van digitale computing sinds de jaren veertig. Ze is zo grondig genormaliseerd dat ze niet als keuze wordt herkend. Ze verschijnt als computatie als zodanig.
Wanneer de Commissie voorstelt de Europese datacapaciteit te verdrievoudigen, stelt ze meer Von Neumann-infrastructuur voor. De vraag of die architectuur geschikt is als fundament van soevereiniteit wordt niet gesteld.
Maar architectuur is niet neutraal.
Ze bepaalt op fysiek niveau welke klassen van informatieverwerking tractabel zijn. Von Neumann-systemen excelleren in exacte symbolische manipulatie en sequentiële logica.
Er zijn groeiende theoretische en empirische aanwijzingen dat centrale menselijke processen — waarneming, praktisch oordeel, sociale coördinatie — dynamieken kennen van oscillatoire synchronisatie en veldcoherentie. Die processen laten zich niet op een natuurlijke manier uitdrukken in Von Neumann-termen.
Computationele systemen die deze dynamieken alleen kunnen simuleren, en daarbij essentiële eigenschappen verliezen, zijn architectureel inadequate substraten voor de menselijke capaciteiten die ze zouden moeten ondersteunen.
Dit is geen pleidooi voor een specifieke alternatieve architectuur. Neuromorfe computing, fotonische computatie en oscillatoire verwerkingsparadigma’s zijn elk nog in vroege ontwikkelingsstadia. Maar het principe is helder.
Architectuurkeuze is een echte keuze.
Een soevereiniteitsdiscours die dit niveau niet bereikt, werkt boven de meest fundamentele beperking op wat Europese technologische ontwikkeling kan voortbrengen.
De capaciteit verdrievoudigen van de verkeerde architectuur is geen soevereiniteit. Het is het opschalen van een beperking.
Op welk niveau moet governance zitten?
De vraag naar architecturele adequaatheid leidt direct naar een bestuursvraag.
Op welk niveau in de keten van burger tot Brussel moeten technologiebeslissingen worden genomen?
Het huidige pakket geeft één antwoord: supranationaal.
Het European Technological Sovereignty Package reguleert op het niveau dat het verst verwijderd is van de gemeenschappen wier technologisch leven het beoogt te sturen.
Dit hoeft niet verkeerd te zijn. Sommige problemen zijn wezenlijk supranationaal. Halfgeleidertoeleveringsketens en catastrofale risico’s van ongecontroleerde AI kunnen niet op gemeentelijk niveau worden beheerd.
Maar de kritische vraag luidt: welke problemen vereisen werkelijk supranationale governance, en welke zijn simpelweg naar dat niveau opgestuwd door historische economische concentratie?
De dominantie van een handvol Amerikaanse cloudproviders is geen natuurverschijnsel.
Het is de uitkomst van specifieke regulatoire, fiscale en investeringskeuzen over meerdere decennia. Die uitkomst behandelen als gegeven en reageren met Europees beleid kan de structuur die het probleem veroorzaakte eerder versterken dan doorbreken.
De cultuurhistoricus Lewis Mumford noemde dit de megamachine: de integratie van technische systemen tot complexen die aan menselijke controle ontsnappen. Supranationale technologiegovernance die de machine niet bevraagt, maakt de machine groter.
Subsidiariteit is hier het juiste principe — maar in een sterkere betekenis.
In de Europese rechtsleer is subsidiariteit procedureel: beslissingen moeten worden genomen op het laagste niveau dat ze effectief kan adresseren.
Maar er is een diepere versie: ontologische subsidiariteit. Governance moet worden gesitueerd waar de relevante menselijke potentie werkelijk leeft. Waar de praktijken, het begrip en de gemeenschappen zijn gelokaliseerd die technologie haar betekenis geven.
Een gemeente weet wat haar bestuurssoftware moet doen op manieren die Brussel niet kan kennen. Een regionaal zorgstelsel begrijpt haar workflows op manieren die geen supranationaal orgaan kan repliceren.
Governance die dit negeert, verstoort stelselmatig de koppeling tussen menselijk doel en technisch artefact. En precies die koppeling is de voorwaarde voor functionele soevereiniteit.
Wat functionele soevereiniteit werkelijk vereist
De open source-mythe is de meest zichtbare uitdrukking van een dieper falen: het falen om te vragen waar potentie in technologische systemen werkelijk zit.
Functionele soevereiniteit — soevereiniteit over wat technologie werkelijk doet, niet over wie haar juridisch bezit — vereist vier dingen.
1. Potentiëlesoevereiniteit. Het vermogen om technologie te modificeren, onderhouden en evolueren vereist eerste-orde vaardigheid en tweede-orde begrip. Niet alleen derde-orde code.
Investering in technische gemeenschappen en ingenieursopleidingen is fundamenteler dan investering in codeopslagplaatsen. Een open-source ecosysteem zonder de gemeenschap van praktijk is een bibliotheek zonder lezers.
2. Cosmotechnische soevereiniteit. Het vermogen om technologische systemen te bouwen die zijn geworteld in andere epistemologische aannames vereist het actief cultiveren van alternatieven voor de dominante cosmotechnische orde. Niet de reproductie ervan onder Europese eigendomstitels.
3. Architecturele soevereiniteit. Het vermogen om computationele systemen in te zetten waarvan de fysieke werkingsprincipes overeenkomen met de menselijke processen die ze geacht worden te ondersteunen. Dit vereist investering in architectuuronderzoek als soevereiniteitsvraag — niet alleen als efficiëntievraag.
4. Subsidiaire governance. Het vermogen om technologie te sturen op het niveau waar menselijke coherentie werkelijk leeft. Dit vereist bestuursstructuren die de voorwaarden voor echte technologische autonomie herstellen in plaats van omzeilen.
Open source is niet de vijand. Het is een waardevol instrument dat, ingebed in deze vier voorwaarden, wezenlijk bijdraagt aan soevereiniteit.
De fout is het te behandelen als voldoende, terwijl het slechts afgeleid is. Het is de laatste kristallisatie van een proces waarvan de bron veel verder stroomopwaarts ligt.
De Commissie heeft gelijk: Europa beschikt over het talent, de onderzoeksexcellentie en de industriële basis. Wat ze nog niet heeft gevraagd, is of ze beschikt over de cosmotechnische verbeeldingskracht om iets wezenlijk anders te bouwen. Of dat ze, op Europese schaal, bezig is meer van hetzelfde te produceren.
Geannoteerde referentielijst
I. Ontologie van technologie en potentie
Aristoteles. Metafysica, Boeken VII–IX (Theta). Vert. W.D. Ross. Oxford: Clarendon Press, 1924.
Grondtekst voor het potentie-actualiteit onderscheid. Boek Theta bevat het argument voor de prioriteit van actualiteit over potentie. Potentie is altijd potentie voor een reeds begrepen activiteit. Zonder de activiteit is de potentie onbegrijpelijk. Basis voor het argument in sectie 2: software veronderstelt de menselijke activiteit die ze formaliseert.
Simondon, Gilbert. On the Mode of Existence of Technical Objects. Vert. Cecilia Crespo. Univocal Publishing, 2016. Origineel 1958.
Het meest onderschatte werk in de filosofie van techniek. Simondon introduceert drie kernbegrippen. Concretisering: technische objecten ontwikkelen zich naar grotere interne coherentie via gebruik en aanpassing. Geassocieerd milieu: de werking van een technisch object is medegeconstitueerd door het geheel van technische, sociale en natuurlijke condities eromheen. Technische afstamming: objecten evolueren in genealogische ketens. Een object dat van zijn geassocieerd milieu wordt losgekoppeld, vervalt naar abstractie. Directe relevantie: open-source implementaties zonder de bijbehorende gemeenschap en praktijk zijn technische objecten zonder hun geassocieerd milieu.
Simondon, Gilbert. Individuation in Light of Notions of Form and Information. Vert. Taylor Adkins. University of Minnesota Press, 2020. Origineel 1958.
Simondon’s hoofdwerk. Het individu — technisch, biologisch of psychisch — is niet een eindpunt maar een voortgaand individuatieproces vanuit een preindividueel potentieveld. Transductie is het mechanisme: potentie manifesteert als gestructureerde vorm via koppeling met een milieu. Relevant: code is een moment in een voortgaand proces, niet een zelfstandig ding. Soevereiniteit vereist participatie in het proces, niet alleen bezit van het huidige moment.
II. Cosmotechnics en technologisch universalisme
Hui, Yuk. The Question Concerning Technology in China: An Essay in Cosmotechnics. Urbanomic, 2016.
Introductie van cosmotechnics als begrip. Hui laat zien dat klassiek Chinese denken techniek nooit heeft losgekoppeld van de kosmologische en morele orde. De westerse reductie tot instrumentele rationaliteit was een historische keuze, geen noodzaak. Fundamenteel voor het begrip van technologisch universalisme als zelf een cosmotechnische positie.
Hui, Yuk. Recursivity and Contingency. Rowman & Littlefield, 2019.
Genealogie van de cybernetica via het Duits idealisme. Laat zien hoe de westerse filosofie kansen heeft gemist om techniek organisch te denken. Schelling en Hegel boden bronnen voor een ander begrip van technische ontwikkeling die in de dominante computationele traditie niet zijn benut. Relevant voor architecturele soevereiniteit: Von Neumann is een uitdrukking van een specifieke filosofische erfenis.
Hui, Yuk. Machine and Sovereignty: For a Planetary Thinking. University of Minnesota Press, 2024. Open access via manifold.umn.edu.
Hui’s meest politieke werk. Introduceert noodiversity — de diversiteit van kennissystemen en epistemologische tradities — als politieke noodzaak. Introduceert epistemologische diplomatie: coördinatie op grote schaal zonder een gemeenschappelijk epistemologisch kader op te leggen. Behandelt de natiestaat als megamachine: politieke vormen als technologische fenomenen. Centraal voor sectie 4 over governance.
Hui, Yuk. Kant Machine: Critical Philosophy After AI. Bloomsbury Academic, 2026.
Gebruikt Kants kritische filosofie om de grenzen van AI te denken. Kernargument: huidige AI-systemen opereren uitsluitend in het domein van het mechanisch berekenbare — het Kantiaanse Verstand. Ze missen het reflectieve oordeel dat morele en politieke beslissingen vereisen. Er bestaat geen universele AI-ethiek; alleen cosmotechnisch verankerde benaderingen.
Hui, Yuk. “Philosophy Eats AI.” MIT Sloan Review, 2025.
Kortere interventie in het AI-governance-debat. Betoogt dat de waarde van AI afhangt van de filosofische principes die haar training en inzet sturen. Toegankelijk als introductie op Hui’s denken voor een niet-filosofisch publiek.
III. Kritiek op technologisch instrumentalisme
Illich, Ivan. Tools for Conviviality. Harper & Row, 1973.
Vijftig jaar voor de open-source discussie geschreven. Illich onderscheidt conviviale gereedschappen — die menselijke autonomie verlengen — van industriële gereedschappen die haar vernietigen. Zijn kernobservatie: gereedschappen die mensen niet zelf kunnen begrijpen en bedienen creëren afhankelijkheid ongeacht wie ze juridisch bezit. Directe voorloper van dit essay.
Mumford, Lewis. The Pentagon of Power: The Myth of the Machine, Volume Two. Harcourt Brace Jovanovich, 1970.
Mumfords begrip van de megamachine: de integratie van technische systemen tot autonome complexen die menselijke controle ontsnappen. Politieke vormen zijn zelf technologische fenomenen. Institutionele verstening — het onvermogen van megamachines om van koers te veranderen — anticipeert Hui’s diagnose van hedendaagse institutionele verlamming. Relevant voor sectie 4 over governance.
Ellul, Jacques. The Technological Society. Knopf, 1964. Origineel Frans 1954.
Elluls centrale these: techniek als gerationaliseerde methode is een autonome kracht die haar eigen logica oplegt aan alle domeinen van het menselijk leven. Minder genuanceerd dan Hui maar onmisbaar als historisch referentiepunt voor de kritiek op technologisch determinisme.
IV. Architectuur en computationele grondslagen
Von Neumann, John. “First Draft of a Report on the EDVAC.” IEEE Annals of the History of Computing 15(4), 1993. Origineel 1945.
Het document dat de Von Neumann-architectuur formaliseerde. Lezing van het origineel maakt zichtbaar dat de architectuur werd ontworpen voor specifieke militaire en wetenschappelijke rekenbehoeften van de jaren veertig. Het is geen universele architectuur maar een oplossing voor een historisch specifiek probleem. Het feit dat ze als computatie als zodanig wordt beschouwd is precies de cosmotechnische normalisering waar dit essay op wijst.
Buzsáki, György. Rhythms of the Brain. Oxford University Press, 2006.
Standaardwerk over oscillatoire dynamieken in het brein. Legt empirisch en theoretisch uit hoe neurale verwerking fundamenteel oscillatoir van aard is. Fase-koppeling, synchronisatie en frequentiehiërarchieën zijn de organiserende mechanismen van cognitie. Relevant als achtergrond voor het argument dat Von Neumann-architectuur inadequaat is voor processen die oscillatoire coherentie als werkingsprincipe hebben.
Engel, Andreas K., en Wolf Singer. “Temporal Binding and the Neural Correlates of Sensory Awareness.” Trends in Cognitive Sciences 5(1), 2001, pp. 16–25.
Overzichtsartikel over temporele binding via gamma-synchronisatie als mechanisme voor perceptuele integratie. Laat zien dat de eenheid van waarneming wordt bereikt via oscillatoire synchronisatie, niet via centrale verwerking. Een van de sterkste empirische aanwijzingen dat cognitieve processen architectureel wezenlijk anders zijn dan Von Neumann-computatie.
Tononi, Giulio. “An Information Integration Theory of Consciousness.” BMC Neuroscience 5(42), 2004.
Invloedrijk theorieartikel. Bewustzijn correleert met de mate van informatieve integratie (de Phi-maat). Deze eigenschap verschilt structureel van informatieverwerking in Von Neumann-systemen, die zijn ontworpen voor modulaire separatie. Relevant als empirische achtergrond voor de architectuurvraag.
V. Beleid en eigen werk
Europese Commissie. European Technological Sovereignty Package. Persbericht IP/26/1187. Brussel, 3 juni 2026.
Het primaire beleidsdocument waarop dit essay reageert. Bevat de aankondigingen van Chips Act 2.0, Cloud and AI Development Act, Open Source Strategy en Strategic Roadmap for Digitalisation and AI in Energy. De Commissie adresseert meerdere lagen — vaardigheden, onderzoekscapaciteit, chipproductie — maar biedt geen ontologische analyse van waar potentie in technologische systemen residueert.
Konstapel, J. The TOA Triad: Resonant Emergence. Constable Research, Leiden, 2025. constable.blog.
Werkt de TOA-triade uit als model voor emergentieprocessen in menselijk-technische systemen. Code (Actie) is downstream van intentie (Gedachte) en resonantie met context (Observatie). Functionele soevereiniteit vereist soevereiniteit op alle drie niveaus, niet alleen op het niveau van het artefact.
Konstapel, J. Techno-Diversities and Universal Heuristics. Constable Research, Leiden, 2026. constable.blog.
Bespreekt Hui’s cosmotechnics in relatie tot Universal Heuristics. Situeert het argument over technologische diversiteit in de bredere context van politieke en institutionele analyse. Directe voorloper van dit essay.
English translation and Scientific Article
The Open Source Myth: Why Code Ownership Is Not Digital Sovereignty
J. Konstapel Leiden, June 2026
Europe has a sovereignty problem. Its hospitals run on American software. Its energy grids depend on infrastructure controlled from outside its borders. Its citizens’ data flows through servers it does not own, governed by legal frameworks it did not write. The European Commission’s response, announced this week, is ambitious: a Technological Sovereignty Package that includes new chip legislation, expanded cloud capacity, and — most significantly for this argument — an Open Source Strategy that proposes to build European digital autonomy on the foundation of openly owned code.
The political logic is intuitive. If dependency on proprietary systems from non-European vendors is the problem, then ownership of source code by European communities must be part of the solution. Three million open-source contributors already live and work in Europe. Why not leverage what they already produce?
Because the premise is wrong. Not entirely — open source is a valuable instrument and sometimes does build genuine capacity. But the idea that code ownership confers sovereignty rests on a confusion about where potentiality resides in technological systems. And until that confusion is corrected, European technology policy will keep addressing the symptom while leaving the cause intact.
Code Is the Last Step, Not the First
Consider what software actually is. A payroll system does not create the understanding of payroll. A navigation algorithm does not generate the concept of route-finding. A medical records system does not invent the practice of clinical documentation. In every case, the code formalizes a human activity that was already understood before a single line was written. The code is downstream of the understanding, not its source.
This is not a minor observation. It means that software has a specific ontological status: it is the crystallization of already-understood human practice. Aristotle would call it the third-order actualization of a capacity whose source lies elsewhere — in the human agent, in the community of practice, in the shared understanding of what the activity is for.
Call it third-order crystallization. First order: the human activity itself, skilled, contextual, embodied, irreducibly rich. Second order: the explicit understanding of that activity — the rules, procedures, edge cases, and institutional knowledge that can be articulated. Third order: the formal specification of that understanding in executable code.
Each step is a reduction. First-order practice involves judgment that cannot be fully articulated. Second-order understanding captures the articulable skeleton but loses the tacit dimension. Third-order code captures only the mechanically reproducible residue of the second order. It is the most derived, the most abstracted, the furthest from the source of capacity.
Owning the third-order artifact without the first two layers is like inheriting a musical score without knowing how to read music or play an instrument. The score is not the music. It is a set of instructions for producing music — instructions that are inert without the prior capacities they presuppose.
Open source, at its best, does more than transfer code. It transfers communities: people who understand what the code does, can modify it, maintain it, and extend it. In those cases, open source genuinely builds capacity. But this capacity is a property of the community, not of the code. Where the community of practice is absent or underdeveloped — where a municipality deploys open-source software without the engineering knowledge to adapt it — what has been gained is a different form of dependency, not sovereignty.
The Cosmotechnical Order Nobody Questions
Yuk Hui, the most original philosopher of technology working today, makes a deeper point. Technology is never universal. It is always embedded in a cosmotechnical order — a specific arrangement of technical practices, epistemological assumptions, moral commitments, and cosmological frameworks that determines not only what technologies are built but what technologies can be imagined.
Western modernity, Hui argues, severed technology from its cosmological embedding. Technique became pure instrumentality: the optimal application of means to ends, with the ends themselves placed outside philosophical scrutiny. The result is what he calls the dominant cosmotechnical order — an order in which global capitalism determines not only what is profitable to build but what it is rational to imagine building.
The European Open Source Strategy does not challenge this order. It proposes European ownership of artifacts produced entirely within it. Making Linux or a large language model open-source does not alter the assumptions built into those systems: that computation means discrete symbolic manipulation, that intelligence means statistical pattern-matching, that data is a resource to be extracted and processed, that the appropriate response to a human problem is to build an application. These assumptions are not neutral. They are expressions of a specific cosmotechnical framework whose origins lie in mid-twentieth-century American computer science and whose consolidation has been driven by venture capital.
European code under European legal title, running on European servers, built to the same specifications and serving the same purposes as its proprietary American equivalents — this is not sovereignty. It is the same cosmotechnical order with different ownership papers.
Genuine cosmotechnical sovereignty would require something more demanding: the capacity to ask different questions. What would a European AI look like if it started from different assumptions about what intelligence is, what communities need, what governance means? What computational systems would emerge from epistemological traditions that never separated technique from cosmos, that understood technology as embedded in natural and moral orders rather than imposed upon them? These are not rhetorical questions. They are the questions that sovereignty discourse must eventually face.
The Architecture Nobody Asks About
Beneath the code, beneath the cosmotechnical framework, there is a physical layer that current sovereignty discourse does not reach at all: the architecture of computation itself.
The von Neumann architecture — sequential processing of discrete symbolic operations, strict separation of processor and memory — has been the foundation of digital computing since the 1940s. It is so thoroughly normalized that it appears not as a choice but as computation as such. When the Commission proposes to triple European data center capacity, it proposes more von Neumann infrastructure. The question of whether von Neumann architecture is the right substrate for European technological sovereignty is not asked.
But architecture determines which classes of human potentiality can be computationally actualized. Von Neumann systems excel at exact symbolic manipulation and sequential logic. There are emerging theoretical and empirical indications that some central human processes — perception, practical judgment, social coordination, aspects of language understanding — involve dynamics of oscillatory synchronization, field coherence, and phase-locking that are not naturally expressed in von Neumann terms. Computing systems that can only simulate these dynamics at enormous computational cost, losing essential properties in the process, are architecturally inadequate substrates for the full range of human capacities they are meant to support.
This is not an argument for any specific alternative. Neuromorphic computing, photonic computation, and oscillatory processing paradigms are each at early stages of development. But the principle is clear: architectural choice is a genuine choice, and a sovereignty discourse that does not reach this level is working above the most fundamental constraint on what European technological development can produce.
Tripling the capacity of the wrong architecture is not sovereignty. It is scaling a constraint.
Where Should Governance Actually Sit?
The question of architectural adequacy leads to a governance question: at what level of the chain from citizen to Brussels should technology decisions be made?
The EU Technological Sovereignty Package is, by definition, a supranational intervention. It legislates at the scale furthest removed from the communities whose technological life it purports to govern. This is not necessarily wrong — some problems are genuinely supranational. Semiconductor supply chains, electromagnetic spectrum allocation, and catastrophic AI risks cannot be governed at municipal or even national level.
But the critical question is which problems genuinely require supranational governance and which have simply been forced to that scale by historical economic concentration. The dominance of a handful of American cloud providers is not a natural phenomenon. It is an outcome of specific regulatory, fiscal, and investment choices made over several decades. Treating it as given and responding with European-level governance may reinforce the megamachine structure — the integration of technical systems into complexes that escape human control — rather than challenging it.
Genuine technology governance should be located where coherence is intact: where the people making decisions share the practices, understandings, and purposes that the technology is meant to serve. A municipality knows what its administrative software needs to do in ways that the European Commission cannot know. A regional health system understands its clinical workflows in ways that no supranational body can replicate. Governance that ignores this — that produces uniform standards for diverse practices — systematically disrupts the coupling between human purpose and technical artifact on which functional sovereignty depends.
Subsidiarity, properly understood, is not a procedural principle about efficiency. It is an ontological principle about where potentiality lives. Decisions should be made at the level where the relevant human capacity and understanding actually reside — and elevated to higher levels only when the problem genuinely exceeds that level’s reach.
What Functional Sovereignty Actually Requires
The open source myth — the assumption that code ownership confers technological autonomy — is the most visible expression of a deeper failure: the failure to ask where potentiality actually resides in technological systems.
Functional sovereignty — sovereignty over what technology actually does, not merely over who legally owns it — requires four things that current European policy does not adequately address.
Communities of practice. The capacity to modify, maintain, reimagine, and evolve technology requires first-order skill and second-order understanding, not just third-order code. Investment in engineering communities, technical education, and maintenance capacity is more fundamental than investment in code repositories.
Cosmotechnical diversity. The capacity to build technological systems grounded in different epistemological assumptions — about what computation serves, what intelligence is, what governance means — requires actively cultivating alternatives to the dominant cosmotechnical order, not reproducing it under European ownership.
Architectural adequacy. The capacity to deploy computational systems whose physical operating principles match the actual character of the human processes they serve requires investment in architectural research as a sovereignty question, not only as an efficiency question.
Governance subsidiarity. The capacity to govern technology at the level where human coherence actually lives — where the practices, purposes, and communities that give technology its meaning are located — requires governance structures that restore rather than override the conditions under which genuine technological autonomy is possible.
Open source is not the enemy. It is a valuable instrument that, embedded within these four conditions, genuinely contributes to sovereignty. The error is treating it as sufficient when it is only derivative — the last crystallization of a process whose source lies much further upstream.
Europe has the talent, the research excellence, the industrial base, and the Single Market. The Commission is right about that. What it has not yet asked is whether it has the cosmotechnical imagination to build something genuinely different — or whether it is building, at European scale, more of the same.