J.Konstapel, Leiden, 2-3-2025.

0 Inleiding

De arbeidersklasse als object van een grote beweging in de geschiedenis is verdwenen en heet nu precariaat.

Het kapitalisme heeft zich verstopt in de Goede Doelen van de VriendenLoterij.

Hierdoor kan iedereen miljonair worden.

Direct naar de samenvatting druk hier.

Direct naar de Conclusie druk hier

1. De Vervreemding van de Arbeidersklasse

In Nederland heeft het verdwijnen van de “arbeidersklasse” en de opkomst van populisme te maken met een combinatie van economische, sociale en politieke veranderingen.

Globalisering

Globalisering en de verschuiving van industriële banen naar lagelonenlanden hebben de traditionele arbeidersklasse verzwakt.

Groei Middenklasse

Tegelijkertijd heeft de opkomst van een consumptiemaatschappij en de verschuiving naar een diensteneconomie ervoor gezorgd dat het concept van “arbeidersklasse” minder prominent werd, terwijl de focus meer op de middenklasse kwam te liggen.

Neoliberale economische maatregelen in de jaren ’80, zoals belastingverlagingen voor bedrijven en deregulering, hebben de economische ongelijkheid vergroot en de arbeidersklasse verder gemarginaliseerd.

Afname Vakbonden

Dit werd versterkt door de afname van vakbonden en de opkomst van flexibele arbeidscontracten, waardoor arbeiders minder invloed kregen op het beleid.

Populisme

De politieke desillusie bij de arbeidersklasse leidde tot een verschuiving naar populistische partijen, die de frustraties van deze groepen over de globalisering, immigratie en culturele veranderingen benutten.

Populistische bewegingen zoals de PVV en hebben geprofiteerd van de gevoelens van uitsluiting, en bieden een alternatief door zich te richten op nationale identiteit en het herstellen van de economische en culturele positie van de arbeidersklasse.

Al met al heeft de marginalisatie van de arbeidersklasse in Nederland geleid tot een politiek vacuüm, dat door populisten wordt ingevuld met beloftes van verandering en herstel van de “echte” Nederlandse identiteit.

2. de Verrijking van de Rijke Elite:

3. Aanleiding

Deze blog is een vervolg op mijn blogs over Trump, Musk `wilders en Yesilgöz waarin ik de Tijdgeest probeer te vangen.

Daarnaast heb ik de lange termijnpatronen in de Nederlandse politiek uitgezocht die perfect passen bij de Amerikaanse.

Er is al meer dan 60 jaar een evenwicht tussen de aanhangers van de Autoritaire (Strict) Vader en de Verzorgende (Nurturing) Moeder, onderzocht door George Lakoff.

4. de Vier Kijken op de Wereld

Tijdens een interview met Davis Sachs een lid van de steenrijke sponsors van Trump ontdekte ik de significante rol van de Arbeidersklasse en en de Groenlinks- “Yuppies”, die in de VS behoren tot de Far Left van de Democratische Partij die met name in Californië wonen.

Ik heb besloten om hier wat meer over uit te zoeken.

De kernaanhang van populistische leiders wordt gekenmerkt door:

Economische onzekerheid: Verlies van traditionele banen door globalisering en de opkomst van flexibele contracten.

Culturele bedreiging: Angst voor immigratie en veranderingen in traditionele waarden.

Politieke onvrede: Wantrouwen in de gevestigde politieke elite.

Gebruik van alternatieve media: Informatievoorziening via sociale media en conservatieve nieuwsbronnen.

Demografische kenmerken: Vaak witte arbeiders uit lagere sociaaleconomische klassen en vergrijzing.

Psychologische factoren: Angst voor verandering en een gevoel van achteruitgang.

Deze groepen zoeken leiders die hen een gevoel van controle en herkenning bieden in een snel veranderende wereld.

5. Wat is de Arbeidersklasse?

Zowel Nederland als de Verenigde Staten vormt de arbeidersklasse een belangrijk segment van de samenleving, vaak gekarakteriseerd door fysiek werk, lagere inkomens en een lager opleidingsniveau.

Maar deze groep is niet alleen bepalend voor de economie, ze heeft ook een enorme invloed op de politiek, het koopgedrag en de manier waarop we leven.

In de VS en Nederland zien we de “working class” de laatste jaren steeds vaker in het nieuws.

In de VS is er een duidelijke verschuiving zichtbaar, waarbij een groot aantal arbeidersklasse-kiezers zich heeft aangesloten bij populistische bewegingen, zoals die van Donald Trump.

In Nederland heeft de steun voor populistische partijen, zoals de PVV, een vergelijkbare trend laten zien.

In in de VS behoort ongeveer 30-35% van de bevolking tot de arbeidersklasse, met een focus op industrie, landbouw en fysieke beroepen.

In Nederland is dit percentage vergelijkbaar: 30-35% van de werkende bevolking valt in de lagere sociaaleconomische categorie, vaak met banen in de industrie, de zorg of de detailhandel.

Naast politieke voorkeuren hebben deze groepen ook invloed op koop- en eetgedrag.

In zowel Nederland als de VS besteden veel leden van de arbeidersklasse een groot deel van hun inkomen aan basisbehoeften zoals voeding, maar ook aan goedkope, gemaksproducten.

Er is een duidelijke voorkeur voor supermarkten met lagere prijzen en aanbiedingen, zoals Lidl en Aldi in Nederland, of Walmart en Target in de VS.

Wat betreft eetgedrag ligt de nadruk vaak op eenvoudige, snelle maaltijden, met een grotere consumptie van bewerkte voedingsmiddelen en fastfood.

6. Het einde van het socialisme

De geschiedenis van de PvdA (Partij van de Arbeid) kan als volgt worden samengevat:

Oprichting en Begin (1946): De PvdA werd opgericht na de Tweede Wereldoorlog als een fusie van de sociaal-democratische en christen-sociale bewegingen. De partij richtte zich op de rechten van de arbeidersklasse en de opbouw van een welvaartsstaat.

Jaren ’50-’70: Sociaal-Wconomische focus: In deze periode richtte de PvdA zich op het bevorderen van sociale rechtvaardigheid, vakbondsmacht en economische groei door middel van staatsbemoeienis.

Wim Kok: Het einde van het socialisme

Kok copiert Tony Blair en krijgt ook nog is Bill Clinton mee.

Jaren ’80: Verandering in focus: De partij steeds meer te maken met de opkomst van neoliberalisme, dat nadruk legde op vrije markten en minder staatsbemoeienis. De PvdA begon zich ook te richten op cultuur- en identiteitskwesties.

Jaren ’90: “Derde Weg” en verlies arbeiders: Onder Wim Kok, die een “Derde Weg” volgde (middenweg tussen sociaal-democratie en neoliberalisme), verloor de PvdA steun van de traditionele arbeidersklasse. De focus verschoof naar marktwerking en privatisering, wat leidde tot vervreemding van de oorspronkelijke achterban.

2000-heden: Identiteitspolitiek en vervreemding: De partij begon zich meer te richten op sociale kwesties zoals gender, milieu en identiteit, maar verloor haar grip op de traditionele arbeidersklasse. Dit leidde tot electorale verliezen en een steeds kleinere invloed in de politiek, terwijl nieuwe partijen, zoals de SP, zich meer richtten op de arbeidersklasse.

7. Filosofisch Perspectief

1 Slavoj Žižek:

de Third Way is geen werkelijke weg naar sociale rechtvaardigheid, maar een manier om het kapitalisme en de machtsstructuren die erachter zitten, in stand te houden.

Slavoj Žižek bekritiseert hoe het kapitalisme zich steeds slimmer heeft aangepast door wat hij “cultureel kapitalisme” noemt.

In plaats van traditionele vormen van uitbuiting, profiteert het kapitalisme nu van de culturele en persoonlijke ruimte van mensen, door verlangens, identiteit en zelfexpressie te commodificeren.

Mensen worden gepresenteerd met de illusie van vrijheid en keuze, maar hun verlangens en keuzes worden gestuurd door de markt.

Dit creëert een vorm van “psychologische uitbuiting”, waarbij mensen zichzelf voortdurend moeten optimaliseren en verbeteren, terwijl de onderliggende structurele ongelijkheid van het systeem behouden blijft.

Žižek noemt dit het “postideologische” tijdperk, waarin ideologie subtieler en alomtegenwoordig is, maar nog steeds de machtsstructuren van het kapitalisme in stand houdt.

Cultural Capitalism:

In The Sublime Object of Ideology onderzoekt Žižek hoe ideologie blijft functioneren in het vormgeven van menselijke subjectiviteit en verlangen, zelfs in een wereld die zichzelf als “post-ideologisch” beschouwt.

Door Lacaniaanse psychoanalyse toe te passen op het marxisme, biedt Žižek een unieke manier van begrijpen hoe ideologie werkt op zowel het bewuste als onbewuste niveau, en hoe het zichzelf blijft handhaven door middel van fantasieën en onbereikbare verlangens.

The Sublime Object of Ideology =

Lacan psychoanalyse:

Jacques Lacan was een invloedrijke Franse psychoanalyticus, wiens ideeën over psychoanalyse en menselijke psychologie veel invloed hebben gehad op verschillende vakgebieden, zoals literatuur, filosofie en kunst.

Hier is een korte samenvatting van enkele van zijn belangrijkste concepten:

1 Het spiegelstadium: Lacan stelde dat een kind in de vroege stadia van de ontwikkeling een gevoel van zelfbewustzijn krijgt wanneer het zichzelf voor het eerst in een spiegel ziet. Dit moment is belangrijk omdat het de basis legt voor het idee van het ‘ik’ of ‘ego’, maar het ego is altijd een illusie, iets dat slechts een representatie van het zelf is en niet het werkelijke zelf.

2 Het symbolische, imaginaire en het reële:

Het Imaginaire: Dit verwijst naar de fase waarin een individu een beeld van zichzelf vormt, zoals in het spiegelstadium. Het is een fantasierijke en illusoire dimensie van de ervaring.

Het Symbolische: Dit heeft te maken met taal en sociale structuren. Lacan geloofde dat de taal de manier is waarop we de wereld begrijpen en onszelf definiëren in relatie tot anderen. Het symbolische rijk wordt dus gekarakteriseerd door wetten, normen en betekenissen die door de samenleving worden gedeeld.

Het Reële: Dit is datgene wat buiten het bereik van symbolisatie of representatie ligt. Het is het onbenoembare, datgene wat niet in taal of beelden gevangen kan worden. Het is de dimensie van ervaring die nooit volledig begrepen of gecategoriseerd kan worden.

De wens en de ander: Lacan beschreef de menselijke wens als iets dat altijd gericht is op een object dat altijd onbereikbaar blijft. Dit is het zogenaamde “objet petit a”, wat het object van verlangen vertegenwoordigt. Het verlangen is altijd gescheiden van wat we willen bereiken, en dat maakt het verlangen voortdurend en onbereikbaar.

3 De rol van de vader: In Lacans theorie speelt de vaderfiguur een centrale rol in de psychologische ontwikkeling van een kind.

Dit heeft te maken met zijn concept van de “Naam-van-de-Vader”, die de toegang tot de symbolische orde en de maatschappelijke normen en waarden mogelijk maakt.

8. De Opkomst van de Kansarmen.

Het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) onderscheidt nu zeven sociale klassen in Nederland, gebaseerd op vier typen kapitaal: economisch, sociaal, cultureel en persoonskapitaal.

De erbeidersklasse heet nu het Precariaat .

Deze klassen zijn

1 Werkende bovenlaag (19,9% van de bevolking): Deze groep heeft het meeste kapitaal op alle vier terreinen.​Open Research Amsterdam+2scp.nl+2Universiteit Utrecht+2

2 Jongere kansrijken (8,6%): Hoogopgeleiden met veel hulpbronnen, maar nog in opbouw qua inkomen en vermogen.​

3 Rentenierende bovenlaag (12,2%): Gepensioneerden met hoog vermogen en inkomen, maar met gezondheidsuitdagingen door leeftijd.​

4 Werkende middengroep (24,9%): Middenklasse met gemiddelde hoeveelheden kapitaal.​

5 Laagopgeleide gepensioneerden (18,1%): Gepensioneerden met beperkte opleiding, maar redelijk inkomen en vermogen.​

6 Onzekere werkenden (10,0%): Mensen met onzekere arbeidsposities en beperkte hulpbronnen.​

7 Precariaat (6,3%): Mensen met weinig tot geen werk en beperkte hulpbronnen.​

9. Grote Aandacht voor Etnische Minderheden

De etnische minderheden hebben veel aandacht gekregen van de beleidsmakers, waardoor de autochtone minderheden het gevoel kregen dat zij werden achtergesteld, wat voer bood voor de populisten, die een achterban vinden in de arme “witte” kiezers.

Het begon met Wim Kok en Pim Fortuyn.

10. Samenvatting

Deze blog bespreekt de verschuiving van de arbeidersklasse in Nederland en de VS, die zich steeds verder van traditionele politieke partijen en ideologieën heeft verwijderd.

Globalisering, de verschuiving naar een diensteneconomie, de afname van vakbonden en de opkomst van populisme hebben geleid tot de marginalisatie van deze klasse.

Populistische partijen zoals de PVV en Trump hebben ingespeeld op de frustraties van arbeiders door zich te richten op nationale identiteit en het herstel van economische positie.

Het verlies van de arbeidersklasse als politieke kracht wordt gezien als een symbool van bredere institutionele veranderingen.

Hoofdstukindeling

1 De Vervreemding van de Arbeidersklasse
Hoe de arbeidersklasse zich vervreemd voelt van gevestigde politieke partijen, met een focus op de opkomst van populisme en de invloed van globalisering.

2 De Verrijking van de Rijke Elite
Onderzoekt hoe de rijke elite is versterkt, met een focus op de opkomst van figuren zoals Trump, en de concentratie van macht.

3 Aanleiding
Dit hoofdstuk plaatst de discussie over de arbeidersklasse in de bredere context van politieke veranderingen in Nederland en de VS, met verwijzingen naar populistische bewegingen.

4 De vier kijken op de wereld: Rangorde, Volgorde, Spel, Samenspel
Introduceert vier verschillende perspectieven die de wereldpolitiek en ideologieën structureren, met link naar sociale en politieke dynamiek.

5 Wat is de Arbeidersklasse?
Definieert de arbeidersklasse in Nederland en de VS, en bespreekt hoe deze groep invloed heeft op politiek, koopgedrag en cultuur.

6 Het einde van het socialisme
Analyseert de geschiedenis en het verval van de PvdA in Nederland, die van een arbeiderspartij naar een partij van identiteitspolitiek verschuift.

7 Filosofisch Perspectief
Behandelt de kritieken van Slavoj Žižek op het kapitalisme, cultuur en ideologie in het moderne tijdperk.

8 De Opkomst van de Kansarmen
Beschrijft de verschuiving van de arbeidersklasse naar het “precariaat”, een nieuwe sociale klasse die te maken heeft met onzeker werk en beperkte middelen.

9 Grote Aandacht voor Etnische Minderheden
Bespreekt de focus op etnische minderheden in het beleid en hoe dit leidt tot gevoelens van achterstelling bij autochtone groepen, wat populistische steun vergroot.

10 Samenvatting
Dit hoofdstuk vat de belangrijkste punten samen, waarin de verschuiving van de arbeidersklasse, de opkomst van populisme, en de invloed van globalisering en economische veranderingen worden besproken.

Terug naar het begin druk hier

11. Conclusie

Slavoj Žižek is de meest innovatieve inzichtgevende filosoof van onze tijd.

Hij laat zien hoe het kapitalisme zich steeds heeft vermomd om de grote onderwerpen van onze tijd, zoals de milieuvervuiling of de toenemende verrijking van de elites, te verpakken in pakkende producten, waardoor de onderdrukten uiteindelijk in opstand komen tegen zichzelf en niet begrijpen dat ze helemaal niet meer nodig zijn omdat de machine alles overneemt, tot en met de onderdrukking zelf.

Wordt Wakker!

Terug naar het begin druk hier