Het netwerk van de Vacuum.nettheorie kent geen grenzen.
Dat betekent dat fluctuaties in ons zonnestelsel en op de zon ook het netwerk dat de schil van de aarde vormt, kunnen beïnvloeden.
Vanuit dat perspectief is het niet vreemd om te veronderstellen dat perioden van grote politieke spanningen gepaard kunnen gaan met verhoogde seismische activiteit, omdat ook de mens deel uitmaakt van dit netwerk en daarin mee resoneert.
Vandaar dat het waardevol is om het ruimteweer te kennen, dat ik binnen het MAZE-project meet en waarvan ik hier de resultaten beschrijf: MAZE Space Weather.
J.Konstapel,Leiden 12-8-2026.
Aanleiding
Een artikel in de Volkskrant van vandaag: Analyse: Wat veroorzaakte de aardbeving in Colombia? Waarschijnlijk een ‘spritsbreuk’ van de Nazcaplaat
De Oorzaak ligt buiten de Aarde
Op 10 augustus 2026 trof een aardbeving van magnitude 7,4 het westen van Colombia. Meer dan 220 doden. Het brandpunt lag ongeveer 110 kilometer diep, in de zinkende Nazcaplaat. Die diepte is het eigenlijke nieuws. Op 110 kilometer is er geen breukvlak tussen twee gescheiden platen meer. De Nazcaplaat raakt daar de Zuid-Amerikaanse plaat niet.
De geraadpleegde wetenschappers gaven drie scenario’s. Een breuk tussen platen — onwaarschijnlijk op die diepte. Een interne scheur in de zinkende plaat, het “spritskoekje”. Of een implosie: gesteente dat onder druk van toestand verandert en in elkaar klapt. Drieëndertig naschokken werden geteld en als aanwijzing voor een scheur gelezen.
Drie scenario’s voor één gebeurtenis is geen toeval. Het is het teken van een kader dat zijn grens bereikt.
Deze blog legt uit wat er wél bekend is, welk getal het hele veld samenvat, en wat het netmodel erover zegt.
Het volledige Engelse artikel, met alle bronnen, staat onderaan als eerste ingang van de leeslijst.
Drie diepten, drie verhalen
Aardbevingen vallen in drie dieptebanden, en per band verandert de verklaring.
Ondiep, tot 70 kilometer,
gebeurt driekwart van alles. Daar werkt het klassieke verhaal van Reid uit 1910: twee platen haken vast, spanning laadt decennia op, de breuk ontlaadt in seconden. Laden, drempel, ontlading. Dit deel van de wetenschap staat.
Tussen 70 en 300 kilometer
daar zat Colombia — werkt wrijving niet meer. De druk klemt elk breukvlak dicht. De hoofdkandidaat is daar water: mineralen in de zinkende plaat geven onder toenemende druk hun water af, en dat water wrikt het gesteente weer los.
Onder de 300 kilometer, tot een harde stop bij 680 kilometer,
loopt het staande kader openlijk vast. Druk zou breuk daar volledig moeten onderdrukken. Warmte zou het gesteente moeten laten vloeien in plaats van knappen. Toch beeft het. Drie mechanismen concurreren: een mineraal-faseovergang die zelf een breuk wordt, hetzelfde waterverhaal dieper doorgetrokken, en een warmte-instabiliteit die zichzelf voedt. De overzichtsliteratuur is er eerlijk over: elk mechanisme verklaart een deel en faalt op de rest.
Het grootboek
De aardbevingsstatistiek is een van de schoonste machtswetten in de natuur. Elke magnitudestap omlaag geeft tien keer méér bevingen. Per jaar wereldwijd: ongeveer één beving van magnitude 8 of hoger, vijftien van magnitude 7, honderddertig van magnitude 6, dertienhonderd van magnitude 5, en zo door tot ruim een miljoen van magnitude 2. Er is geen voorkeursgrootte. Naschokken doven uit volgens de wet van Omori uit 1894: omgekeerd evenredig met de tijd.
En de diepte heeft structuur. Een minimum rond 300 kilometer, een tweede piek rond 550 tot 600, de stop bij 680. Rond 550 kilometer verandert het gedrag abrupt. En hoe dieper de beving, hoe minder naschokken.
De klokken van buiten
De vraag die dit onderzoek dreef: moet de “oorzaak” niet buiten de aarde worden gezocht? Het gemeten antwoord: de timing wel, ten dele. Vier externe klokken staan in het grootboek.
De getijden. Maan en zon vervormen de vaste aarde twee keer per dag. In 2016 lieten Japanse onderzoekers zien dat juist de grootste bevingen — Sumatra 2004, Tohoku 2011 — onevenredig vaak vallen op momenten van hoge getijdenspanning.
De rotatie. Amerikaanse onderzoekers lieten in 2017 zien dat het wereldwijde aantal zware bevingen clustert, en dat die clusters vertragingen van de aardrotatie volgen, met zo’n vijf jaar vertraging. Milliseconden daglengteverschil, afgelezen in de zwaarste ontladingen van de planeet.
Het water. Sneeuwlast in Japan, de jaarlijkse watercyclus van de Sierra Nevada, zelfs grondwateronttrekking in Californië: alle drie meetbaar in de bevingsstatistiek.
De zon. Een studie uit 2020 rapporteert een verband tussen zonnewind en wereldwijde seismiciteit. Omstreden, nog niet overtuigend herhaald — maar gepubliceerd en toetsbaar.
Het sleutelgetal
Zet nu twee getallen naast elkaar. Een aardbeving ontlaadt een spanningsval van één tot tien megapascal. De externe klokken duwen met één tot tien kilopascal. De trigger is honderd tot duizend keer kleiner dan de ontlading.
Een hamer verklaart geen lawine. Dat een kilopascal zichtbaar is in de statistiek van een megapascal-proces kan maar op één manier: het systeem hangt permanent vlak onder zijn drempel. Kleine duwtjes bepalen dan alleen het moment van een ontlading die al volledig klaarstaat. De aardkorst wordt nabij kritikaliteit gehouden. Dat wisten Bak en Tang al in 1989: een kritisch geladen breuksysteem produceert de machtswet vanzelf, zonder afstelling.
Het staande kader registreert dit en stopt daar. Het kan zeggen dát het systeem kritisch is. Niet wat het daar houdt, niet waarom de drempels op 300, 550 en 680 kilometer liggen, en niet waarom dezelfde machtswet ook in zonnevlammen, neutronenster-glitches en hersenlawines staat.
De netlezing
In het netmodel is het vacuüm een visnet: één streng, windingen, knopen in knopen, van de kleinste draad tot de grootste knoop. Elke sport van die ladder draait dezelfde machine: spanning laadt in een maas, bereikt een drempel, en de maas hersluit in een vorm die past. Wélke vormen passen bepaalt de context — de lokale toestand van het net. En er is geen buiten: elke knoop hangt in een grotere knoop.
Dan valt het grootboek op zijn plaats.
De machtswet is de vingerafdruk van de machine, hier afgelezen op de sport gesteente. Dezelfde vingerafdruk als bij zonnevlammen en hersenlawines: één machine, meerdere sporten. Kritikaliteit is geen toeval van de korst maar het werkpunt van het net.
De diepe bevingen zijn hersluitingen, geen breuken. Onder 300 kilometer zijn er geen twee gescheiden dingen meer om een oorzaakpijl tussen te zetten. Precies daar heeft het causale kader drie halve mechanismen nodig. Het net heeft geen pijl nodig: met de diepte verandert de context, en daarmee het menu van toegelaten vormen. De oude winding van het gesteente past niet meer. De hersluiting op de nieuwe maaswijdte ís de beving. De mineraal-faseovergang is geen oorzaak; het is de hersluiting zelf, mineralogisch bekeken.
De naschokken van Omori zijn stapsgewijs herstel: een onvolledige hersluiting laat restspanning achter, die in een uitdovende reeks kleinere hersluitingen wegloopt. Vandaar dat diepere bevingen minder naschokken hebben — vollediger hersloten. De 33 naschokken van Colombia, op 110 kilometer, staan waar een gedeeltelijke hersluiting hoort te staan. En onder 680 kilometer is de winding volledig hersloten. Niets meer op te slaan. Stilte.
En de vraag zelf — binnen of buiten de aarde — lost op. Dat zijn twee dozen met een pijl ertussen: het causale kader. In het net is de aarde een winding in de zonnestelselknoop. De lading zit in de lokale maas: de plaatbewegingen, de zinkende Nazca-winding. Maar de context waarin die maas hangt wordt mede op zonnestelseldiepte gezet: getijdenfase, rotatiestand, zonneactiviteit. De lading is lokaal, de klok is contextueel. Daarom vindt de wetenschap wél timing-verbanden en geen “oorzaak van buiten”: ze zoekt een pijl waar gelijktijdige toestandszetting is.
Wat eraan te meten valt
Drie toetsen, zo gesteld dat ze kunnen mislukken. Eén: de getijdengevoeligheid van een gebied moet stijgen naarmate het dichter bij een grote ontlading komt — een beladingsmeter, te preregistreren. Twee, de onderscheidende: diepe bevingen moeten getijdengevoelig zijn. De watermodellen verwachten daar niets — geen poriewater, geen klemvlak. Het net verwacht het tegendeel: als hersluiting contextgezet is, lezen juist de diepste bevingen de klok af. Drie: de vijfjaarsvertraging van de rotatieklok moet meelopen met de andere standwijzers van de aarde — daglengte, pooldrift, waterverplaatsing — als één wiel.
De wijzer wordt afgelezen, niet geloofd.
Leeslijst
Konstapel, J. (2026). Where Earthquakes Come From — The Loading Is Local, the Clock Is Not. constable.blog. — Het volledige Engelse artikel onder deze blog, met alle getallen, alle bronnen en het statusgrootboek. Eerste ingang.
Konstapel, J. (2026). Het Net — Het vacuüm, van de kleinste draad tot de grootste knoop. constable.blog. — Het moederdocument van het model. De bijlage somt de vingerafdruk op alle sporten op; Gutenberg-Richter en Omori staan er al in.
Konstapel, J. (2026). Vijf Jaar Vooruit. constable.blog. — De methode van regimes, menu en meter; de persistentiemeter uit toets drie komt daarvandaan.
Konstapel, J. (2026). De Stand van de Aarde. constable.blog. — Daglengte, pooldrift en waterverplaatsing als standwijzers; de directe aansluiting op de rotatieklok.
Frohlich, C. (2006). Deep Earthquakes. Cambridge University Press. — Hét boek over diepe bevingen. Eerlijk over het vastlopen van elk afzonderlijk mechanisme. Voor wie de staande wetenschap in de diepte wil.
Zhan, Z. (2020). Mechanisms and implications of deep earthquakes. Annual Review of Earth and Planetary Sciences. — Het recente overzicht: elk van de drie mechanismen verklaart een deel en faalt op de rest. Kort en leesbaar.
Ide, S., Yabe, S. & Tanaka, Y. (2016). Earthquake potential revealed by tidal influence on earthquake size–frequency statistics. Nature Geoscience. — De getijdenklok in de grootste bevingen. De belangrijkste externe meting.
Bendick, R. & Bilham, R. (2017). Do weak global stresses synchronize earthquakes? Geophysical Research Letters. — De rotatieklok met de vijfjaarsvertraging.
Bak, P. & Tang, C. (1989). Earthquakes as a self-organized critical phenomenon. Journal of Geophysical Research. — Kritikaliteit levert de machtswet zonder afstelling. De sleutel achter het sleutelgetal.
Marchitelli, V. e.a. (2020). On the correlation between solar activity and large earthquakes worldwide. Scientific Reports. — De omstreden zonneklok. Lezen als toetsbaar, niet als vaststaand.